Nghịch lý khát nhân lực ngành bán dẫn, cơ hội nào cho Việt Nam?

Bất chấp nhu cầu được cho là khổng lồ về bán dẫn, ngành công nghiệp này lại đang vật lộn trong cơn khủng hoảng nghiêm trọng về vấn đề nhân lực.

Mỹ và các nước châu Âu coi việc sản xuất chip là ưu tiên chiến lược. Nhiều nhà máy sản xuất chip mới đang được xây dựng ở Mỹ, châu Âu và khu vực châu Á. Theo số liệu của Hiệp hội Công nghiệp bán dẫn Mỹ (SIA), dự kiến sẽ có gần 1.000 tỷ USD được đầu tư cho lĩnh vực này đến năm 2030. 

Thị trường bán dẫn toàn cầu tăng trưởng với tốc độ trung bình từ 6-8% (CAGR). Cùng với sự phát triển của ngành, nhu cầu lao động bán dẫn luôn ở mức cao. 

Theo công ty phân tích dữ liệu McKinsey & Company, từ năm 2018 đến 2022, số lượng tin tuyển dụng về vị trí kỹ thuật bán dẫn đã tăng vọt, với tốc độ hơn 75%. Tuy vậy, nghịch lý là nhân lực bán dẫn đang thiếu hụt trên toàn cầu, ngay cả ở những quốc gia phát triển và các tập đoàn công nghệ lớn. 

Số liệu của Cục Thống kê Lao động Mỹ cho thấy, nước này sẽ phải đối mặt với sự thiếu hụt 300.000 kỹ sư và 90.000 kỹ thuật viên bán dẫn lành nghề vào năm 2030. 

Hai kỹ thuật viên đang kiểm tra tấm Wafer - vật liệu nền để sản xuất vi mạch tích hợp. Ảnh: McKinsey

Hai kỹ thuật viên đang kiểm tra tấm Wafer - vật liệu nền để sản xuất vi mạch tích hợp. Ảnh: McKinsey

Trong chuyến thăm Việt Nam mới đây, Chủ tịch và Giám đốc điều hành SIA John Neuffer bày tỏ sự lo ngại về vấn đề này khi cho rằng, nếu không được bổ sung, đến năm 2030, nước Mỹ sẽ rơi vào tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nguồn nhân lực ngành bán dẫn.

Theo McKinsey & Company, ngành công nghiệp bán dẫn đang đối mặt với sự bất hợp lý về độ tuổi lao động. 1/3 số lao động ngành bán dẫn tại Mỹ có độ tuổi từ 55 trở lên, cũng có nghĩa là họ sắp nghỉ hưu. Tại châu Âu, 1/5 lực lượng lao động ngành bán dẫn cũng ở trong độ tuổi này. 

Số liệu từ Hiệp hội Công nghiệp Điện và Kỹ thuật số (ZVEI) Đức và Liên đoàn Công nghiệp Đức (BDI) cho thấy, khoảng 1/3 số người làm trong ngành bán dẫn nước này sẽ nghỉ hưu trong thập kỷ tới. 

Ông John Neuffer - Chủ tịch và Giám đốc điều hành Hiệp hội Công nghiệp bán dẫn Mỹ. Ảnh: Lê Anh Dũng

Ông John Neuffer - Chủ tịch và Giám đốc điều hành Hiệp hội Công nghiệp bán dẫn Mỹ. Ảnh: Lê Anh Dũng

Bên cạnh lực lượng lao động quá già, ngành bán dẫn toàn cầu cũng gặp phải nhiều vấn đề khác. Đầu tiên là thách thức về việc xây dựng thương hiệu để thu hút nhân tài công nghệ

McKinsey & Company chỉ ra rằng, các cuộc khảo sát với cả nhà tuyển dụng và sinh viên đại học đều cho thấy sự thiếu nhiệt tình của công chúng đối với các thương hiệu bán dẫn. 

Khoảng 60% giám đốc điều hành cấp cao tin rằng, các công ty bán dẫn có hình ảnh và mức độ nhận diện thương hiệu yếu so với các công ty công nghệ khác. 

Trong khi đó, sinh viên quan tâm nhiều hơn đến cơ hội việc làm tại các công ty công nghệ hướng đến người tiêu dùng. Họ tin rằng những công việc tại các công ty công nghệ khác thú vị hơn, mức lương cao hơn và triển vọng phát triển tốt hơn ngành bán dẫn. 

Không chỉ vậy, theo khảo sát Great Attrition/Great Attraction được McKinsey & Company thực hiện tháng 3/2023, ngày càng nhiều lao động trong lĩnh vực điện tử và bán dẫn có khả năng sẽ rời bỏ công việc hiện tại trong vòng 3 đến 6 tháng sau đó. 

Tỷ lệ lao động ngành bán dẫn dự định rời bỏ công việc là 53% năm 2023, tăng hơn nhiều so với 40% ở năm 2021. Khi được đặt câu hỏi, những người này cho biết, lý do dẫn tới quyết định trên bởi họ không thể phát triển và thăng tiến nghề nghiệp (34%), một nguyên khác là nơi làm việc thiếu tính linh hoạt (33%).

Điểm hài lòng của người lao động khi so sánh giữa công ty bán dẫn, công ty công nghệ và công ty ô tô. Số liệu: Glassdoor

Điểm hài lòng của người lao động khi so sánh giữa công ty bán dẫn, công ty công nghệ và công ty ô tô. Số liệu: Glassdoor

Xu hướng này ngày càng tồi tệ bởi thực tế những người có ý định nghỉ việc không chỉ rời bỏ công ty mà họ còn rời bỏ cả ngành đang theo đuổi. 

Tại Australia, Ấn Độ, Singapore, Anh và Mỹ, trong khoảng thời gian từ tháng 4/2020 đến tháng 4/2022, chỉ 36% người lao động ngành bán dẫn bỏ việc rồi nhận công việc mới trong cùng ngành. Với 64% số lao động nghỉ việc còn lại, họ lựa chọn chuyển sang một ngành khác hoặc nghỉ hưu và rời khỏi thị trường lao động. 

Chưa dừng lại ở đây, vấn đề tâm lý cũng là một rào cản khiến người lao động rời khỏi ngành bán dẫn. Dữ liệu của mạng tuyển dụng Glassdoor cho thấy, so với các nhà sản xuất ô tô và nhóm "Big Tech", các công ty bán dẫn không được người lao động đánh giá cao về sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân. Yếu tố phúc lợi và văn hóa doanh nghiệp của các công ty bán dẫn cũng thua kém. 

Các nguyên nhân kể trên chính là lý do khiến nguồn nhân lực bán dẫn trên toàn cầu đang khan hiếm. Bất chấp nhu cầu khổng lồ về bán dẫn, ngành công nghiệp này đang phải vật lộn trong cơn khủng hoảng nghiêm trọng về vấn đề nhân sự.   

Khung cảnh bên trong một nhà máy sản xuất bán dẫn. Ảnh: TSMC

Khung cảnh bên trong một nhà máy sản xuất bán dẫn. Ảnh: TSMC

Cơ hội 'xuất khẩu nhân lực bán dẫn" cho Việt Nam?

Trao đổi với VietNamNet, GS.TS Trần Xuân Tú, Viện trưởng Viện Công nghệ Thông tin (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho hay, thế giới hiện đang thiếu nguồn nhân lực bán dẫn, cả ở phần chế tạo và thiết kế. Làm việc ca kíp, môi trường làm việc khắc nghiệt; sự thiếu hụt sinh viên tốt nghiệp các ngành STEM để bổ sung và thay thế sẽ tạo ra khoảng trống lớn trên thị trường lao động. Trong bối cảnh đó, cùng với Ấn Độ, Việt Nam được xem là quốc gia có tiềm năng xuất khẩu ròng các lao động kỹ thuật. 

Theo Trung tâm đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC, Bộ Kế hoạch & Đầu tư), Việt Nam sở hữu lực lượng lao động dồi dào trong các lĩnh vực kỹ thuật và công nghệ có liên quan. Đây chính là tiềm năng, cơ hội để phát triển hệ sinh thái ngành công nghiệp bán dẫn

GS.TS Trần Xuân Tú cho rằng, so với các lĩnh vực CNTT khác, ngành bán dẫn có một số đặc thù. Nếu làm phần mềm, sinh viên chỉ cần quan tâm đến phần mềm và phần cứng phía dưới. Tuy nhiên, làm đến phần cứng thì phải hiểu rõ bản chất phần cứng hoạt động như thế nào. 

Nhóm sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội tham dự cuộc thi thiết kế vi mạch bán dẫn Đông Nam Á. Ảnh: Viện CNTT 

Nhóm sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội tham dự cuộc thi thiết kế vi mạch bán dẫn Đông Nam Á. Ảnh: Viện CNTT 

Việc thiết kế hiện chủ yếu là tự động hóa, dùng các ngôn ngữ mô tả phần cứng (bản chất là phần mềm) để mô tả thiết kế. Người làm bán dẫn phải có cả kỹ năng lập trình phần mềm, cấu trúc dữ liệu và giải thuật,... 

Bên cạnh kiến thức phần cứng và phần mềm, người làm bán dẫn cũng phải có kiến thức về mặt ứng dụng. Một vấn đề nữa là phải tích hợp được rất nhiều kiến thức khác nhau nhằm giải quyết bài toán thực tiễn. Đây là khó khăn của người làm thiết kế phần cứng, thiết kế vi mạch”, Viện trưởng Viện CNTT lý giải.

Sau quá trình đào tạo, sinh viên phải đáp ứng được một số điều kiện nhất định mới có thể tham gia vào thị trường lao động ngành bán dẫn; như: kỹ năng, trình độ; tiếng Anh và văn hóa thích nghi. 

Vị chuyên gia này cho rằng, Việt Nam có thể có lợi thế lớn về nguồn lực lao động, cộng với đó là niềm đam mê công nghệ của người trẻ. Tuy vậy, nếu đào tạo nhân lực bán dẫn ồ ạt cũng sẽ gặp khó khi tìm kiếm đầu ra.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam cần tích cực thu hút các doanh nghiệp FDI nhằm giải bài toán đầu ra khi thúc đẩy đào tạo nhân lực ngành bán dẫn. Mặt khác,  cũng nên tính đến chuyện đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực bán dẫn chất lượng cao, có khả năng làm việc trong môi trường toàn cầu.

Theo Vietnamnet Copy link

Bình luận bài viết

5.0 (0 đánh giá)
5
0
4
0
3
0
2
0
1
0
Chưa có file đính kèm
Đánh giá bài viết

Các bài viết khác

Tháo gỡ vướng mắc về thể chế, chính sách cho chuyển đổi số

Nhằm tháo gỡ khó khăn trong thực hiện các nhiệm vụ chuyển đổi số của các bộ, ngành, địa phương, ngày 10/7/2024, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 82/2024/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 73/2019/NĐ-CP ngày 5/9/2019 “quy định về quản lý đầu tư ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) sử dụng nguồn vốn ngân sách Nhà nước”.
12/07/2024

Đang trực tiếp, sự kiện Unpacked của Samsung bị cảnh báo dùng phần mềm lậu

Màn hình truyền hình trực tiếp trên kênh YouTube của Samsung bất ngờ hiện thông báo khóa bộ ứng dụng Adobe vì phát hiện phần mềm lậu, gây gián đoạn cho người xem.
11/07/2024

Một số điện thoại Vivo bị nghi gây hỏng chip trong CCCD

Một số người dùng phản ánh CCCD bị lỗi chip sau khi quét NFC trên smartphone của Vivo, đại diện hãng cho biết đang xác minh thông tin.
08/07/2024

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước: Sinh trắc học không phải an toàn tuyệt đối

Trả lời câu hỏi giải pháp sinh trắc học có an toàn tuyệt đối không, lãnh đạo Ngân hàng nhà nước cho rằng tất cả các giải pháp không có gì an toàn tuyệt đối.
07/07/2024

Phát triển 5G phục vụ chuyển đổi số

Triển khai 5G là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của “Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”. Dịch vụ 5G khi đi vào hoạt động sẽ không chỉ góp phần thực hiện mục tiêu chuyển đổi số, mà còn tác động lớn đến phát triển kinh tế-xã hội thông qua thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng năng suất cho các lĩnh vực ứng dụng.
06/07/2024

Công bố lộ trình chấm dứt điện thoại ‘cục gạch’

Từ ngày 16/9/2024, ngoại trừ khu vực quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và nhà giàn DK, các khu vực còn lại trên cả nước thực hiện tắt sóng 2G, điện thoại cục gạch chỉ có chức năng 2G chính thức không sử dụng được.
05/07/2024

Cảnh báo lừa đảo hỗ trợ cập nhật sinh trắc học

Theo ghi nhận của các chuyên gia Bkav, lợi dụng tình trạng nhiều khách hàng gặp khó khăn khi cập nhật sinh trắc học trên các ứng dụng, kẻ xấu giả danh cán bộ ngân hàng vờ hỗ trợ cài đặt sinh trắc học để lừa đảo, chiếm đoạt tiền trong tài khoản của nạn nhân.
04/07/2024

Ninh Thuận: Khuyến khích đầu tư nông nghiệp công nghệ cao

Đầu năm 2022, UBND tỉnh Ninh Thuận triển khai kế hoạch thúc đẩy phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và đưa ra các chính sách hỗ trợ để thu hút đầu tư trong giai đoạn từ năm 2021-2030, nhằm hình thành các vùng, dự án có quy mô và sản xuất hàng nông sản chất lượng cao đáp ứng nhu cầu thị trường, đưa nông nghiệp công nghệ cao trở thành mũi nhọn trong phát triển kinh tế của địa phương.
29/06/2024

Nở rộ loại hình "vay tiền bằng iCloud", cá độ bóng đá mùa Euro

Gần đây khi nhiều hình thức "tín dụng đen" được cơ quan chức năng tuyên truyền, xử lý nghiêm thì loại hình "vay tiền bằng iCloud" lại nở rộ. Đồng thời, trong mùa Euro 2024, với tâm lý đam mê bóng đá, đặt niềm tin vào các đội tuyển yêu thích, nhiều người đã bị dụ dỗ, lôi kéo tham gia cá độ bóng đá trực tiếp hoặc trên không gian mạng...
24/06/2024

Bảo đảm an ninh, phòng ngừa gian lận công nghệ cao trong kỳ thi tốt nghiệp

Bộ Công an đã lên kế hoạch về bảo đảm an ninh, an toàn cho Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2024. Các đơn vị nghiệp vụ của Bộ công an cũng phối hợp công an địa phương bảo đảm an ninh, an toàn cho Hội đồng ra đề thi, quá trình vận chuyển, giao nhận đề thi, có phương án phòng ngừa, xử lý tình huống gian lận bằng thiết bị công nghệ cao...
21/06/2024

Học sinh và thầy giáo nghiên cứu “thiết bị cảnh báo học sinh ngủ quên trong ô-tô”

Chủ nhân của sáng chế này là học sinh Nguyễn Xuân Hoàng, lớp 11L1, Trường THPT Chuyên Hà Nội-Amsterdam và thầy giáo, kỹ sư Dương Trung Hiếu, làm việc tại Phòng Thí nghiệm Vật lý và Khoa học Nhân Hòa.
16/06/2024

3/5 tuyến cáp quang gặp sự cố, internet Việt Nam đi quốc tế bị ảnh hưởng

3 trong tổng số 5 tuyến cáp quang biển nối Việt Nam đi quốc tế đang gặp sự cố, điều này đã làm ảnh hưởng đáng kể đến tốc độ mạng internet của người dùng tại Việt Nam.
14/06/2024