Hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai thuộc đối tượng đóng BHXH bắt buộc. Nếu đóng chậm so với thời hạn quy định, sẽ bị truy thu kèm lãi suất.
Mức tính tiền truy thu BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh năm 2026. Ảnh: Hải Nguyễn.
Đối tượng chủ hộ kinh doanh bắt buộc tham gia BHXH
Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Nghị định 158/2025/NĐ-CP, từ năm 2026, quy định về đối tượng tham gia BHXH bắt buộc đã có những điều chỉnh cụ thể đối với khối kinh tế cá thể.
Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh và nộp thuế theo phương pháp kê khai là đối tượng bắt buộc phải tham gia BHXH.
Riêng đối với các chủ hộ kinh doanh không thuộc diện nộp thuế kê khai, lộ trình tham gia BHXH bắt buộc sẽ bắt đầu thực hiện từ ngày 1.7.2029. Như vậy, ở thời điểm hiện tại, các hộ kinh doanh quy mô lớn, thực hiện sổ sách kế toán và kê khai thuế là đối tượng trọng tâm của quy định này.
Trường hợp nào chủ hộ kinh doanh bị truy thu BHXH?
Việc truy thu BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh phát sinh khi cá nhân thuộc diện phải đóng nhưng không thực hiện đúng thời hạn.
Căn cứ Điều 8 Nghị định 158/2025/NĐ-CP, chủ hộ kinh doanh sẽ bị truy thu nếu đóng sau thời hạn chậm nhất quy định. Cụ thể, chủ hộ có thể lựa chọn phương thức đóng hằng tháng, 3 tháng hoặc 6 tháng một lần. Thời hạn đóng chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đóng. Nếu quá thời hạn nêu trên mà tiền đóng BHXH chưa được ghi nhận vào hệ thống của cơ quan BHXH, chủ hộ sẽ bị tính vào diện truy thu.
Công thức tính số tiền truy thu: Lãi suất 0,03%/ngày
Số tiền mà chủ hộ kinh doanh phải nộp khi bị truy thu không chỉ bao gồm số tiền gốc phải đóng theo quy định mà còn bao gồm tiền lãi chậm đóng.
Số tiền truy thu được xác định theo công thức:
Số tiền truy thu = Tiền BHXH bắt buộc + (Tiền BHXH bắt buộc x 0,03% x số ngày chậm đóng)
Trong đó:
Tiền BHXH bắt buộc: Là mức đóng được quy định tại điểm a khoản 4 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
Số ngày chậm đóng: Được tính từ ngày tiếp theo sau ngày cuối cùng của thời hạn đóng chậm nhất đến ngày thực tế nộp tiền.
Mức lãi suất 0,03%/ngày này nhằm đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật và bảo vệ quyền lợi an sinh xã hội lâu dài cho người lao động nói chung và chủ hộ kinh doanh nói riêng.