Lễ tiễn đưa Ông Công Ông Táo về Trời được thực hiện trước trưa ngày 23 tháng Chạp, không bao sái ban thờ trong ngày này. Lễ cúng đặt tại ban thờ chính, đầy đủ lễ chay - mặn tùy tâm, thể hiện sự kính trọng cả Táo Quân và Thổ Công. Thành tâm khấn tiễn các ngài về chầu Ngọc Hoàng, báo cáo việc thiện - ác của gia chủ trong năm. Bao sái ban thờ thực hiện sau, vào cuối ngày 30 tháng Chạp khi các ngài trở lại.
Ảnh minh họa
Trong tâm thức người Việt, lễ tiễn Ông Công Ông Táo chầu Trời là một trong những nghi lễ quan trọng nhất năm, nhưng không phải ai cũng thực hiện trọn vẹn. Một thực tế đáng buồn là dù tên gọi đầy đủ của đàn lễ là “Ông Công Ông Táo”, nhưng hầu hết mọi người chỉ nhớ đến vị thần Táo quân mà vô tình phớt lờ, lãng quên ông Thổ Công. Sự thiếu sót này khiến cho lòng thành dù lớn đến đâu cũng chưa được trọn vẹn. Để sửa soạn cho đúng đạo, gia chủ cần lưu ý thời gian làm lễ tốt nhất là từ ngày 19 đến ngày 20 tháng Chạp, hoặc chậm nhất là vào sáng ngày 23. Mọi nghi thức phải được hoàn tất trước 11 giờ trưa ngày 23 tháng Chạp và đặc biệt lưu ý: tuyệt đối không được bao sái ban thờ vào đúng ngày này.
Sự chu đáo bắt đầu từ khâu chuẩn bị lễ vật, vốn mang đậm nét đặc trưng của từng vùng miền. Bên cạnh bộ Thần quân Táo công theo thông lệ, gia chủ nên mua thêm hai bộ quần áo cho vợ chồng ông Thổ Công, hay còn gọi là Ông tiền chủ và Bà tiền chủ. Không chỉ chăm lo cho các vị thần, chúng ta cũng không được quên các bậc gia tiên về dự lễ cúng cơm. Một chút tiền vàng biếu các cụ, nhiều ít tùy tâm và tùy túi tiền, chính là cách thể hiện đạo hiếu đối với cội nguồn. Trên ban thờ chính, hãy bày biện hoa năm màu và mâm quả gồm bảy loại khác nhau; nếu chọn được đủ các loại quả có đủ bảy sắc màu thì lại càng linh diệu. Các lễ vật như bánh kẹo, trà thuốc, lá trầu quả cau, cùng gạo và muối cũng cần được sửa soạn đầy đủ, tươm tất.
Một lưu ý quan trọng về phong thủy và lễ nghi mà nhiều người hay mắc phải là vị trí đặt ban thờ. Việc lập bát hương riêng hay bày mâm cúng dưới bếp là một sự phân biệt đối xử và thiếu hiểu biết, bởi Táo quân là người nhà Trời, ngài ngự ở bát hương giữa cùng các vị Trời, Phật, Tiên Thánh và Thần linh. Do đó, mâm lễ phải được đặt ở ban thờ chính. Cách bày biện chuẩn mực là đặt hoa quả, bánh kẹo – gọi là đồ chay – trực tiếp trên bàn thờ. Phía dưới, thấp hơn ban thờ, sẽ bày mâm cơm cúng. Gia chủ có thể chọn cúng chay hay mặn tùy tâm, hoặc thực hiện nghi thức “cúng chay tiếp mặn”: bày đồ chay lên trước 20 đến 30 phút rồi mới bày tiếp món mặn. Đặc biệt, trên mâm cơm không bao giờ được thiếu ba chén nước lọc, ba chén nước trà và ba chén rượu trắng.
Ảnh minh họa
BÀI KHẤN tiễn đưa ông Công, Ông Táo về trời.
Chép cẩn thận bài khấn, đọc 3 lần rồi đặt lên mâm tiền vàng, khi hạ lễ hóa cùng với tiền vàng mã.
Nam mô a di đà phật
Nam mô a di đà phật
Nam mô a di đà phật
Con xin cung thỉnh đức vua cha Ngọc Hoàng Thượng Đế, Đức vua cha Bát Hải, Đức vua cha Thủy Tề, Hội đồng đức vua cha. Các Quan nam tào bắc đẩu, Tứ đại thiên vương, Thiên long hộ pháp.
Con xin cung thỉnh Ngũ vị Hoàng tử, ngũ vị Tiên Ông.
Con xin cung thỉnh Đức Hoàng Thiên Quốc mẫu, Mộc Công thiên mẫu, Mẫu Bát Hải, Mẫu Thủy tề. Thánh mẫu Cửu trùng thiên.
Con xin cung thỉnh Đức phật A Di Đà dược sư lưu ly quang như lai Phật – con xin cung thỉnh đức Phật Thích Ca Mâu Ni, giáo chủ cõi cực lạc sa bà như lai – Con xin cung thỉnh Đức Phật mẫu Chuẩn Đề quan thế âm Bồ tát. Con xin cung thỉnh Đức phật Hoàng Trần Nhân Tông, cùng muôn ngàn chư vị Phật, các chư vị Bồ tát, các chư vị La hán, các đức Hộ pháp.
Con xin cung thỉnh các Vua, các Mẫu, các chầu các Quan, Mẫu đệ nhất, Mẫu đệ nhị, Mẫu đệ tam, tam tòa đức Thánh mẫu.
Con xin cung thỉnh Tứ phủ chầu bà, Tứ phủ vạn linh, long thiên thánh chúng vị tiền.
Con xin cung thỉnh các vị tiên thiên, tiên thánh, tiên thần, Đức thánh Tản Viên Sơn Thần, Đức thánh Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, các thánh cô, thánh cậu, hồn thiêng sông núi.
Con xin cung thỉnh các Quan thần linh bản địa, Thần hoàng bản thổ, Thần công thổ địa, Thần tài, Thần quân, Táo công muôn vàn chư vị thân linh đang cai quản nơi này…(ghi rõ địa chỉ nhà mình).
Con xin cung thỉnh đức thánh tổ dòng họ bố hoặc (Nhà chồng) Bà cô tổ dòng họ…, các cụ tổ tiên hai bên nội ngoại, các hội đồng bà cô, ông mãnh, các vong linh, hương hồn dòng họ..., các cô bé đỏ cậu bé đỏ.
Hôm nay nhân ngày ông Công, ông Táo về Trời, chúng con: (họ tên chồng, vợ rồi đến các con...)
Có nén hương, cùng hoa thơm, quả ngọt, bánh ngon, kẹo dẻo, trầu cau tươi, thuốc lá sang thơm… mâm cơm đạm bạc, lòng thành kính dâng lên Trời, Phật, các cung các cõi linh thiêng. Ông Công, ông Táo chủ thần quân, cũng xin các ngài cho gia tiên tiền tổ chúng con, về cùng dự cho được thân mật được linh thiêng.
Kính thưa các ngài, các cung các cõi linh thiêng. cả năm vừa qua, Ông Công, Ông táo đã hết lòng chăm lo, săn sóc cho chúng con về sức khỏe, miếng ăn, giấc ngủ, lộc tài, sự an lành cho gia đình chúng con. Trước hết chúng con xin được tạ ơn, tấm lòng quảng đại, vị tha, sự quan tâm chu đáo của các ngài.
Là người trần nên còn nhiều tham, sân si.
Chúng con đang ngày đêm, cố gắng tu sửa, bớt dần, thói hư, tật xấu.
Cầu xin các ngài về Trời, mở lòng từ bi, thương lấy chúng con. Báo cáo với Ngọc Hoàng Thượng Đế. Dù chưa được đức hạnh, nhưng chúng con vẫn đang đêm ngày, cố gắng tu sửa, đức, hạnh, hiếu nghĩa. Các ngài xin cho chúng Được âm phù, dương trợ, được trên kính ! dưới nhường ! được bạn bè người thân giúp đỡ, để công việc được thuận buồm xuôi gió. Cho chúng con Nhà cửa yên ấm, bình an, vợ chồng hạnh phúc, các con khỏe mạnh. Có lộc, có tài, có điều kiện, có phương tiện, để làm phúc làm thiện,tích phúc, tích đức cho con cháu mai sau.
Có của ăn, của để, tiền bạc dư thừa, là những điều kiện để chúng con tu sửa, được nhanh hơn, tốt hơn. Mong các ngài đi đường, vui vẻ, mát lành.
Chúng con sớm mong được đón các ngài trở về, với gia đình chúng con.
Lễ mọn lòng thành xin các ngài, các cung các cõi linh thiêng chấp lễ, chấp lời cầu xin thỉnh nguyện của chúng con.
Nam mô a di đà phật
Nam mô a di đà phật
Nam mô a di đà phật
Sự thành tâm còn được thể hiện qua khâu nấu nướng và quan sát thời gian hóa vàng. Nguyên tắc tối thượng là phải hóa vàng mã khi hương vẫn còn cháy; nếu để hương tắt lịm mới hóa thì các vị thần và gia tiên sẽ không nhận được vì theo quan niệm, hết hương là lúc các ngài phải đi. Trước khi hóa vàng, hoặc khi thả cá, gia chủ nên đọc thêm bài khấn: “Cầu xin cung trời, cung thiên, cung tiên, cung Phật cùng các cung, các cõi linh thiêng, hóa cho các ông chép đây thành Rồng, thành Phượng đi mây về gió, để các ngài có phương tiện tốt về Trời”.
Lời khấn này không chỉ là thủ tục, mà còn xuất phát từ một nỗi trăn trở rất hóm hỉnh nhưng thực tế trong dân gian: có những lúc các cụ phàn nàn rằng xe giấy cấp cho các ngài bé quá, chỉ bằng mấy ngón tay, khiến các ngài về trời bị ngã dập mặt mũi, trầy trật gian nan. Vì thế, tờ giấy ghi bài khấn cũng cần được hóa cùng tiền vàng mã để gửi gắm nguyện vọng chuyển hóa cá chép thành Rồng, thành Phượng, đảm bảo phương tiện đi lại cho các ngài được uy nghi, thuận lợi. Khi mọi khâu từ chuẩn bị đến lúc tiễn đưa đều được thực hiện chu đáo, tin rằng sự thành tâm ấy sẽ được Ngọc Hoàng chứng giám, độ trì cho gia chủ một năm mới giàu sang, hưng thịnh.