Kiến nghị mở rộng xác minh tài sản của vợ, con quan chức bị truy tố để ngăn tẩu tán

Tại phiên thảo luận tổ sáng nay về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng, nhiều đại biểu Quốc hội nêu lo ngại về tính khả thi, tính hợp lý và cách thức tổ chức thực hiện các quy định mới, đặc biệt là những điều khoản liên quan đến kê khai, xác minh và thu hồi tài sản.

Theo đại biểu Hoàng Văn Cường (đoàn Hà Nội), cần cân nhắc quy định cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức có thu nhập tăng từ 1 tỷ đồng trong năm phải kê khai tài sản bổ sung và giải trình nguồn gốc.

“Tôi cho rằng, quy định tài sản tăng thêm trên 1 tỷ phải xác minh là không cần thiết. Quan trọng nhất là người kê khai có giải trình rõ nguồn gốc, có bằng chứng đầy đủ hay không. Nếu đã có hóa đơn, hợp đồng bán tài sản thì không việc gì phải xác minh”, đại biểu Cường cho biết.

Đại biểu cho hay, việc xác minh chỉ nên tiến hành khi có dấu hiệu kê khai không trung thực, có đơn tố cáo. Còn nếu cứ “tăng 1 tỷ là xác minh” sẽ gây lãng phí nguồn lực vào những trường hợp đã rõ ràng. Đặc biệt, việc này có khi còn khiến họ cố tình “giấu” tài sản chính đáng. 

Hàng năm, thay vì bốc thăm ngẫu nhiên (cách làm mang tính may rủi), nên xác minh theo tỷ lệ cố định 20%/năm. Cứ 5 năm quay vòng một lần, như vậy 100% cán bộ đều được xác minh. Lúc đó, xác minh trở thành việc bình thường, không còn là “bị nghi ngờ”. Trường hợp có dấu hiệu bất thường thì vẫn xác minh ngay mà không chờ đến lượt.

Đáng chú ý, ông Cường cũng đề xuất bổ sung một quy định mới để ngăn chặn hành vi tẩu tán tài sản tham nhũng, một lỗ hổng lớn trong thực tiễn thi hành hiện nay.

“Khi một cá nhân đã bị truy tố tham nhũng, cơ quan điều tra cần được quyền mở rộng xác minh tài sản của tất cả người có liên quan như vợ, chồng, con cái, anh em ruột, bố mẹ... Tài sản bất thường của họ phải được kê biên tạm thời để đảm bảo thu hồi”, ông nói.

Theo đại biểu, chỉ cần thêm một quy định như vậy thì hiệu quả răn đe sẽ tăng gấp nhiều lần vì “sẽ không còn đường phân tán rồi chối”.

Kê khai với doanh nghiệp có 50% vốn nhà nước

Đại biểu Trần Công Phàn (đoàn TPHCM) tập trung vào việc mở rộng đối tượng kê khai tài sản trong khu vực doanh nghiệp nhà nước. Dự thảo luật lần này bổ sung yêu cầu kê khai không chỉ với doanh nghiệp 100% vốn nhà nước mà cả doanh nghiệp có trên 50% vốn nhà nước.

“Tôi hoàn toàn đồng ý, vì xu thế hiện nay là cổ phần hóa. Các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước không còn nhiều, nhưng trách nhiệm quản lý vốn vẫn thuộc về người đại diện phần vốn nhà nước, do đó họ phải kê khai tài sản”, ông Phàn nêu.

Tuy nhiên, theo ông, cần làm rõ việc người nước ngoài đảm nhận chức vụ giám đốc tại doanh nghiệp có vốn nhà nước trên 50% có thuộc diện kê khai tài sản hay không. 

“Chỗ này cần phải kỹ và có thể giao Chính phủ tính toán”, ông nói. Đại biểu cho rằng việc xác nhận kê khai giữa cấp trên và cấp dưới cần được quy định cụ thể để tránh hình thức.

Đại biểu Trương Trọng Nghĩa (đoàn TPHCM) đặt vấn đề nên hay không nên đưa cơ quan kiểm tra của Đảng vào Luật Phòng, chống tham nhũng. Theo Hiến pháp, các tổ chức của Đảng và đảng viên đều hoạt động trong khuôn khổ pháp luật, nên việc quy định cơ quan kiểm tra Đảng có quyền kiểm tra tài sản, thu nhập của đảng viên là hợp lý.

Tuy nhiên, theo ông, để tránh chồng chéo, cần xác định rõ phạm vi và đối tượng kiểm tra.

“Cơ quan kiểm tra nên tập trung vào cán bộ, đảng viên của Đảng, đặc biệt là những người được giao nhiệm vụ trong cơ quan ngoài bộ máy của Đảng. Không nên để trùng lặp với cơ quan thanh tra, giám sát của Nhà nước”, ông Nghĩa nói.

Ông Nghĩa đề nghị không áp dụng kê khai tài sản cho những người là cổ đông, đại diện cổ đông của doanh nghiệp nhà nước (doanh nghiệp có từ 50% vốn của nhà nước).

"Nếu doanh nghiệp nhà nước thuê người nước ngoài làm giám đốc, tôi nghĩ chúng ta không nên buộc những người đó kê khai tài sản. Người đó vẫn phải chấp nhận các quy định của Luật Phòng chống tham nhũng nhưng buộc người ta kê khai toàn bộ tài sản của họ, kể cả tài sản ở nước ngoài hay của vợ, con, như công chức, viên chức, tôi nghĩ rất bất lợi và họ sẽ không đồng ý. Đó là quyền riêng tư, quyền cá nhân”, ông Nghĩa nêu quan điểm.

Đại biểu Trương Trọng Nghĩa cho hay, chống tham nhũng không chỉ dựa vào kê khai tài sản mà có thể sử dụng nhiều biện pháp khác như kiểm soát hợp đồng, luồng tiền, hay giám sát thu nhập. Đó là những công cụ pháp lý đã được thiết kế trong Luật Doanh nghiệp và các quy định liên quan. “Với công nghệ hiện nay, chúng ta có đủ biện pháp để kiểm soát tiêu cực mà không cần xâm phạm quyền riêng tư”, ông nói.