Đề xuất bỏ quy định người đi công chứng phải chụp ảnh với công chứng viên

Quốc hội sáng nay thảo luận về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng.

Tại dự thảo, Chính phủ đề xuất sửa đổi điều 50 của Luật Công chứng 2024 theo hướng bỏ quy định về việc chụp ảnh người tham gia giao dịch ký văn bản công chứng trước sự chứng kiến của công chứng viên. Đồng thời, khoản 4 điều này được sửa theo hướng việc điểm chỉ được thực hiện đồng thời với việc ký khi người yêu cầu công chứng đề nghị.

Theo tờ trình, việc sửa đổi này là phù hợp với bối cảnh, điều kiện mới hiện nay khi việc định danh điện tử và công nghệ sinh trắc học đã và đang được triển khai rộng rãi. Từ đó, góp phần đơn giản hóa thủ tục công chứng, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người yêu cầu công chứng.

Nêu ý kiến thảo luận tại tổ, đại biểu Trần Hồng Nguyên (Lâm Đồng) cho rằng quy định về thủ tục chụp ảnh người tham gia giao dịch văn bản công chứng trước sự có mặt của công chứng viên mới được bổ sung trong Luật Công chứng 2024.

Đại biểu cho biết, khi đó bổ sung quy định này nhằm bảo đảm tính công khai, minh bạch trong việc công chứng, bảo đảm sự kiểm soát chặt chẽ trình tự, thủ tục công chứng. Đại biểu nhìn nhận quy định này mới chỉ thực hiện được một năm, nay lại bỏ nên cần có tổng kết, đánh giá.

Một trong những lý do cơ quan chủ trì soạn thảo đề xuất bỏ thủ tục này nhằm để đơn giản hóa thủ tục hành chính. Tuy nhiên, đại biểu cho rằng hoạt động này hoàn toàn không gây khó khăn, không tạo thêm thủ tục cho người đi công chứng. Bà cho rằng trong giai đoạn hiện nay, để hạn chế tranh chấp phát sinh sau công chứng, việc duy trì việc chụp ảnh này là cần thiết.

Đại biểu Hoàng Thị Thu Trang (Giám đốc Sở Tư pháp Nghệ An) cho rằng quy định chụp ảnh trên xét về góc độ quản lý nhà nước, là rất tốt, hạn chế được nhiều vấn đề phát sinh. Đại biểu chia sẻ khi đi kiểm tra thấy "khỏe lắm", có ảnh là ổn rồi, không phải kiểm tra câu chuyện công chứng ngoài trụ sở.

Song về tư duy khoa học pháp lý, bà Trang cho rằng có hai vấn đề cần nghiên cứu.

Thứ nhất, theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự, những tình tiết, sự kiện đã được ghi trong văn bản và được công chứng, chứng thực hợp pháp là những tình tiết, sự kiện không phải chứng minh.

Nói cách khác, văn bản công chứng, chứng thực là văn bản đương nhiên được công nhận, không phải chứng minh thời điểm người dân đến công chứng thì văn bản công chứng mới được công nhận. Như vậy, yêu cầu chụp ảnh công chứng sẽ mâu thuẫn với quy định này.

Thứ hai, một số trường hợp sẽ không được phép chụp ảnh, chẳng hạn, nếu người thực hiện công chứng là phạm nhân, hoặc người bị tạm giam thì không được chụp ảnh. Điều này sẽ tạo ra sự không công bằng trong thực tiễn, khi ở một số giao dịch phải chụp ảnh, lưu ảnh nhưng ở một số trường hợp lại không được làm việc này.

Từ thực tế trên, đại biểu đề nghị nên có khảo sát, đánh giá lại việc thực hiện quy định nói trên, để bảo đảm tính thực tiễn nhưng cũng không mâu thuẫn với các quy định pháp luật khác.

Cần quy định cụ thể, rõ ràng về cách thức thực hiện chụp ảnh như thế nào

Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng cho rằng khi sửa Luật Công chứng 2024 đặt ra vấn đề chụp ảnh để bảo đảm tính minh bạch và tính không bị giả mạo, tính chính xác trong quá trình công chứng.

Từ thực tiễn giải quyết tranh chấp của tòa án, ông Nguyễn Văn Quảng cho biết có những hợp đồng công chứng vô hiệu vì công chứng viên cũng không thể biết được người đi công chứng là ai. Ông nói thao tác chụp ảnh rất đơn giản, không lấy gì làm phiền hà cho người dân mà lại bảo đảm tính xác thực, chính xác cũng như trách nhiệm của người đến công chứng. Đồng thời xác định trách nhiệm của công chứng viên. 

Chánh án cũng đề nghị nghiên cứu lại khi "chưa có tổng kết, đánh giá lại mà lại vội vàng sửa ngay".

Đại biểu Hoàng Minh Hiếu (Nghệ An) cũng nêu qua phản ánh từ các tổ chức hành nghề công chứng cho thấy, cần quy định cụ thể, rõ ràng, chi tiết hơn về cách thức thực hiện chụp ảnh như thế nào, bối cảnh…