Bộ Tài chính đề xuất quy định mới về xử phạt vi phạm lĩnh vực tiết kiệm, chống lãng phí
Bộ Tài chính cho biết, trong thời gian qua, việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thực hành tiết kiệm, chống lãng phí được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 63/2019/NĐ-CP và Nghị định số 102/2021/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của các Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế, hóa đơn; hải quan; kinh doanh bảo hiểm, kinh doanh xổ số; quản lý, sử dụng tài sản công; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; dự trữ quốc gia; kho bạc nhà nước; kế toán, kiểm toán độc lập của Chính phủ.
Việc ban hành các quy định về xử phạt vi phạm hành chính đối với lĩnh vực tiết kiệm, chống lãng phí tại Nghị định số 63/2019/NĐ-CP, Nghị định 102/2021/NĐ-CP của Chính phủ cùng với các quy định về chế tài truy cứu trách nhiệm hình sự, xử lý vi phạm hành chính trong các lĩnh vực đã bước đầu tạo cơ sở pháp lý quan trọng đảm bảo tính răn đe, nghiêm minh trong trong việc chấp hành các quy định pháp luật về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí nói chung và quy định pháp luật từng lĩnh vực có liên quan nói riêng.
Tuy nhiên, với việc Quốc hội đã ban hành Luật Tiết kiệm, chống lãng phí số 110/2025/QH15 với nhiều điểm thay đổi quan trọng, một số quy định tại các Nghị định xử phạt vi phạm hành chính số 63/2019/NĐ-CP và 102/2021/NĐ-CP đã không còn phù hợp, đặc biệt là quy định về các hành vi vi phạm hành chính, cụ thể:
Thứ nhất, một số hành vi vi phạm trong tổ chức thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí được quy định cụ thể tại Điều 5 Luật Tiết kiệm, chống lãng phí số 110/2025/QH15 và quy định chi tiết tại dự thảo Nghị định quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật chưa có chế tài xử phạt vi phạm hành chính tương ứng để đảm bảo tính răn đe, nâng cao tính tuân thủ trong chấp hành pháp luật.
Thứ hai, nhiều hành vi vi phạm hành chính tại Nghị định số 63/2019/NĐ-CP được quy định dựa trên các hành vi cụ thể quy định tại Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí số 44/2013/QH13 đến nay đã không còn phù hợp với các quy định tại Luật Tiết kiệm, chống lãng phí hoặc trùng lặp với các hành vi đã có quy định xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực chuyên ngành tương ứng.
Thứ ba, một số hành vi vi phạm hành chính được quy định tại Nghị định số 63/2019/NĐ-CP về bản chất hành vi vi phạm các quy định pháp luật chuyên ngành (quản lý sử dụng tài sản công; khai thác, sử dụng tài nguyên…), không phải vi phạm các quy định cụ thể của Luật Tiết kiệm, chống lãng phí. Do đó, về nguyên tắc phải được xem xét, xử lý theo chế tài quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành có liên quan bao gồm Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong từng lĩnh vực chuyên ngành, các biện pháp xử lý cụ thể tại các văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành…(Ví dụ các hành vi vi phạm quy định pháp luật về đất đai phải được xử lý theo quy định của Luật Đất đai, các văn bản quy định chi tiết Luật và các Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này…).
Theo đó, để đảm bảo tránh chồng lấn trong hệ thống các quy định pháp luật, đầy đủ các chế tài xử lý đối với các hành vi vi phạm các quy định pháp luật cụ thể tại Luật Tiết kiệm, chống lãng phí số 110/2025/QH15 (hành vi vi phạm trong tổ chức thực hiện), việc xây dựng Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiết kiệm, chống lãng phí thay thế cho các quy định về xử phạt vi phạm hành chính về tiết kiệm, chống lãng phí tại Nghị định số 63/2019/NĐ-CP và Nghị định số 102/2021/NĐ-CP là hết sức cần thiết.
Nội dung sửa đổi, hoàn thiện
Dự thảo Nghị định gồm 04 chương, 18 điều sửa đổi, bổ sung quy định về đối tượng áp dụng theo hướng: Tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm hành chính tại Nghị định này.
Bộ Tài chính cho biết, nội dung quy định đối tượng áp dụng nêu trên là để phù hợp với các hành vi vi phạm trong tổ chức thực hiện pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí tại Luật Tiết kiệm, chống lãng phí và tại Chương II dự thảo Nghị định.
Những nội dung bổ sung
Dự thảo đề xuất bổ sung quy định xác định hành vi vi phạm hành chính đã kết thúc, hành vi vi phạm hành chính đang thực hiện. Theo Bộ Tài chính, lý do bổ sung nhằm thực hiện theo nội dung được giao tại điểm a khoản 1 Điều 4 Luật Xử lý vi phạm hành chính để làm rõ cách xác định những loại hành vi nào được xem là hành vi vi phạm hành chính đã kết thúc và hành vi vi phạm hành chính đang thực hiện làm cơ sở xác định thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính.
Bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả
Dự thảo đề xuất bổ sung quy định các biện pháp khắc phục hậu quả, cụ thể: Buộc ban hành hoặc ban hành lại Chương trình tiết kiệm, chống lãng phí theo đúng quy định; buộc lập và gửi báo cáo đầy đủ nội dung, yêu cầu theo quy định; buộc lập báo cáo đầy đủ, chính xác theo quy định; buộc cập nhật cơ sở dữ liệu quốc gia về tiết kiệm, chống lãng phí theo đúng quy định; buộc công khai thông tin theo quy định; Buộc công khai đầy đủ nội dung phải công khai hoặc buộc cải chính thông tin công khai theo quy định.
Lý do bổ sung được Bộ Tài chính đưa ra như sau: Tại điểm k khoản 1 Điều 28 Luật Xử lý vi phạm hành chính quy định các biện pháp khắc phục hậu quả khác do Chính phủ quy định. Theo đó, để đảm bảo đồng bộ, phù hợp với các hành vi vi phạm quy định tại Chương II dự thảo Nghị định, dự thảo Nghị định đã bổ sung các biện pháp khắc phục hậu quả này.
Bổ sung quy định về hành vi vi phạm hành chính
Theo Bộ Tài chính, một số hành vi vi phạm trong tổ chức thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí được quy định cụ thể tại Điều 5 Luật Tiết kiệm, chống lãng phí số 110/2025/QH15 và quy định chi tiết tại dự thảo Nghị định quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật chưa có chế tài xử phạt vi phạm hành chính tương ứng. Vì vậy, để đảm đảm bảo tính răn đe, nâng cao tính tuân thủ trong chấp hành pháp luật và không chồng lấn, dự thảo Nghị định đã đề xuất bổ sung các hành vi vi phạm sau:
Bổ sung quy định xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về thời hạn ban hành, nội dung của Chương trình tiết kiệm, chống lãng phí.
Bổ sung quy định xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm trong thực hiện các nhiệm vụ, chỉ tiêu, yêu cầu, giải pháp tiết kiệm, chống lãng phí đã ban hành.
Bổ sung quy định xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm về thời hạn, nội dung báo cáo kết quả công tác tiết kiệm, chống lãng phí.
Bổ sung quy định xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi pham quy định về cập nhật cơ sở dữ liệu quốc gia về tiết kiệm, chống lãng phí.
Bổ sung quy định xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về thời hạn, nội dung và hình thức công khai về tiết kiệm, chống lãng phí.
Bổ sung quy định xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi cản trở hoặc thiếu trách nhiệm trong kiểm tra tiết kiệm, chống lãng phí của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền.
Bổ sung quy định xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi vi phạm quy định về tổ chức thực hiện Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí.
Về hình thức xử phạt và mức phạt tiền đối với các hành vi vi phạm quy định tại dự thảo Nghị định đã được xây dựng trên cơ sở tính chất mức độ của hành vi vi phạm, tham khảo, bảo đảm tương đồng với một số hành vi phạm có cùng tính chất mức độ trong các lĩnh vực có liên quan như: Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thống kê (Nghị định số 95/2016/NĐ-CP), Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giá (Nghị định số 87/2024/NĐ-CP), Nghị định xử phạt vi phạm hành chính liên quan đến cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (Nghị định số 282/2025/NĐ-CP),…
Bổ sung quy định về thẩm quyền thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính
Tại điểm b, g khoản 1 Điều 37a Luật Xử lý vi phạm hành chính, khoản 3 và 4 Điều 6 Nghị định số 189/2025/NĐ-CP ngày 01/7/2025 quy định chi tiết Luật Xử lý vi phạm hành chính về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đã quy định cụ thể thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính. Tại dự thảo Nghị định, Bộ Tài chính đề xuất quy định bổ sung các thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính tương ứng phù hợp với các hành vi vi phạm quy định tại dự thảo Nghị định. Cụ thể:
Bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
Bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Thanh tra viên các bộ, cơ quang ngang bộ gồm Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Chánh Thanh tra các bộ, cơ quan ngang bộ: Quốc phòng, Công an, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; Trưởng đoàn thanh tra do Chánh Thanh tra các bộ, cơ quan ngang bộ: Quốc phòng, Công an, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của cơ quan thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước trong lĩnh vực tiết kiệm, chống lãng phí gồm Trưởng đoàn kiểm tra do Bộ trưởng Bộ Tài chính thành lập và Chánh Văn phòng Bộ Tài chính.
Bổ sung thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Trưởng đoàn kiểm tra do Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ thành lập.
Ngoài ra, dự thảo Nghị định bổ sung quy định cụ thể thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính cho Chánh Văn phòng Bộ Tài chính do Văn phòng Bộ là tổ chức thuộc bộ, có con dấu và tài khoản riêng, thực hiện chức năng tham mưu tổng hợp và thực hiện các nhiệm vụ khác do pháp luật quy định hoặc do Bộ trưởng giao (Điều 7 Nghị định số 303/2025/NĐ-CP ngày 19/11/2025 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của bộ, cơ quan ngang bộ). Một số Bộ (Bộ Quốc phòng, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Khoa học và Công nghệ) cũng đã giao thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý cho Văn phòng Bộ để xử lý vướng mắc về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính ở cấp Vụ thuộc Bộ.
Nội dung lược bỏ
Bên cạnh đó, dự thảo cũng đề xuất bỏ một số hành vi vi phạm hành chính quy định tại Nghị định số 63/2019/NĐ-CP hiện không còn phù hợp với Luật Tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025. Cụ thể:
Bỏ nội dung quy định các biện pháp khắc phục hậu quả tại khoản 4 Điều 4 Nghị định số 63/2019/NĐ-CP ngày 11/7/2019 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý, sử dụng tài sản công; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí; dự trữ quốc gia; kho bạc nhà nước.
Bỏ các hành vi vi phạm hành chính đối với các vi phạm quy định, mức xử phạt trong lĩnh vực thực hành tiết kiệm, chống lãng phí quy định tại mục 1 Chương III Nghị định 63/2019/NĐ-CP ngày 11/7/2019.
Bỏ thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thực hành tiết kiệm, chống lãng phí quy định tại Điều 38 Nghị định số 63/2019/NĐ-CP ngày 11/7/2019.
Dự thảo đang được lấy ý kiến góp ý trên Cổng Thông tin điện tử Bộ Tài chính./.