Khi trí tuệ nhân tạo giảng bài tốt hơn giáo viên

Ngày 14/5 vừa qua, OpenAI đã cho ra mắt GPT4-o, một trong những mô hình ngôn ngữ lớn tiên tiến nhất tại thời điểm này. Trước mắt, có lẽ tác động của GPT4-o sẽ thể hiện rõ nhất ở lĩnh vực giáo dục.

Với khả năng nhận diện hình ảnh, tương tác với người dùng bằng giọng nói theo thời gian thực (và nay đã hỗ trợ hơn 50 ngôn ngữ khác nhau), GPT-4o có tiềm năng trở thành một trợ lý ảo tháo vát, toàn diện cho hàng tỷ người trên toàn thế giới. Trước mắt, có lẽ tác động của GPT4-o sẽ thể hiện rõ nhất ở lĩnh vực giáo dục.

Điều này được thể hiện rõ qua clip về bản thử nghiệm khả năng kèm học Toán của GPT-4o. Trong đoạn clip kéo dài hơn 3 phút, có thể thấy phần mềm trí tuệ nhân tạo (AI) này đã từng bước hướng dẫn con trai của Sal Khan (người sáng lập ra Khan Academy) giải một bài toán yêu cầu tính sin góc alpha của tam giác vuông một cách hết sức ân cần, điềm tĩnh và bài bản.

Đây không phải là kiến thức khó, thậm chí chỉ là kiến thức Toán học căn bản nhưng không có nghĩa là ai cũng có thể giảng giải nó một cách dễ hiểu như cách GPT-4o đã làm, đặc biệt cho các em học sinh đã bị "hổng" về kiến thức. Có thể nói rằng, một trong những ưu điểm lớn nhất của AI trong vai trò "giáo viên" là sự kiên nhẫn và bao dung.

Hình ảnh mô tả bối cảnh tương lai với giao diện kỹ thuật số tinh xảo, hiển thị khả năng xử lý văn bản, hình ảnh và âm thanh của GPT-4o trong thời gian thực (Ảnh minh họa do AI tạo)

Hình ảnh mô tả bối cảnh tương lai với giao diện kỹ thuật số tinh xảo, hiển thị khả năng xử lý văn bản, hình ảnh và âm thanh của GPT-4o trong thời gian thực (Ảnh minh họa do AI tạo)

Không như một số thầy cô trên lớp, AI có thể lặp đi lặp lại bài giảng nhiều lần mà không hề tỏ ra mệt mỏi hay khó chịu. Nó cũng sẽ không "cảm thấy bất lực và phát điên" như nhiều phụ huynh khi kèm con học mỗi ngày. Khác với con người, AI không có quá khứ, hiện tại và tương lai, không có nỗi lo về việc bị người khác đánh giá nếu con "học dốt", không có những bực dọc đã tích tụ từ suốt một ngày làm việc dài và mệt mỏi, không có mối lo về việc cuối tháng phải trả tiền nhà, tiền điện nước. Chính vì thế, những phần mềm AI như ChatGPT, Claude hay Gemini luôn có thể vui vẻ, sẵn lòng điều chỉnh nội dung và cách giảng bài sao cho phù hợp nhất với năng lực và tốc độ tiếp thu của từng học sinh.

Sự ra đời của GPT-4o và các phần mềm AI giáo dục khác không phải là một diễn biến quá bất ngờ. Ngay từ khi viết cuốn "Canh bạc AI", tôi đã dự báo rằng AI có thể châm ngòi cho một cuộc "cách mạng giáo dục" nhờ khả năng cá nhân hóa nội dung học tập, giải thích các khái niệm ở nhiều cấp độ khác nhau, và đáp ứng linh hoạt nhu cầu của từng học sinh.

Thay vì áp dụng một giáo trình chung cho tất cả học sinh như hiện nay, AI sẽ cho phép mỗi em học theo một lộ trình riêng phù hợp với năng lực, sở thích và mục tiêu cá nhân. Với một khái niệm trong Vật lý hay Hóa học, AI có thể đưa ra vô số các cách giải thích ở những cấp độ và góc nhìn khác nhau. Điều này giúp "cá nhân hóa" kiến thức sao cho phù hợp với khả năng của từng người học. Các em sẽ được học đi học lại, học chậm hay học nhanh tùy theo nhu cầu của bản thân, thay vì bị gò ép vào một "khuôn mẫu" chung như trước.

Chính khả năng tùy biến tối đa này sẽ giúp học sinh chủ động tham gia vào việc học nhiều hơn, thay vì chỉ thụ động nghe giảng. Các em sẽ được trao quyền quyết định phương pháp học tập nào hiệu quả nhất với mình, từ đó tự tin khám phá tri thức mới mà không sợ bị "bỏ lại phía sau". Đây chính là chìa khóa để phát triển năng lực tự học suốt đời - vốn là mục tiêu cao nhất của giáo dục.

Bước phát triển của AI trong giáo dục chắc chưa thể "xóa sổ" nghề giáo, nhưng sẽ đòi hỏi giáo viên phải thay đổi cách nhìn nhận về vai trò của mình. Thay vì chủ yếu tập trung vào việc truyền đạt kiến thức, thầy cô sẽ cần dành phần lớn thời gian để định hướng tư duy, rèn luyện kỹ năng và truyền cảm hứng cho học sinh. Với sự hỗ trợ đắc lực của AI trong các nhiệm vụ như giảng bài hay chấm bài, giáo viên sẽ có điều kiện để toàn tâm toàn ý đóng vai trò như một "huấn luyện viên" (coach) đích thực, giúp học sinh phát triển một cách toàn diện và được trang bị những kĩ năng thật sự thiết yếu để đối mặt với cuộc sống sau khi ra trường.

Trong vai trò mới này, thầy cô sẽ tập trung vào việc khơi gợi và nuôi dưỡng tư duy phản biện, khả năng sáng tạo và các kỹ năng mềm cho học sinh thông qua các hoạt động trải nghiệm, các buổi tranh biện, thuyết trình và làm dự án. Việc đánh giá sẽ dựa trên sự tiến bộ xét trên cả mặt bằng chung lẫn những thang đánh giá "đặc thù" cho từng học sinh chứ không phụ thuộc vào điểm số.

Giáo viên cũng sẽ cần đóng vai người hướng dẫn các em cách khai thác tối ưu các công cụ AI để phục vụ cho mục đích học tập, nghiên cứu của bản thân, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm chứng thông tin và sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm.

Để thực hiện tốt vai trò và khẳng định giá trị của mình trong kỷ nguyên của AI, mỗi giáo viên cũng cần nhận thức được rõ và tận dụng tối đa thế mạnh của chính mình để truyền cảm hứng cho học sinh theo những cách mà AI khó có thể làm được. Các thầy cô nên chủ động chia sẻ với học sinh của mình câu chuyện cuộc đời, hành trình học tập, quá trình khám phá và chinh phục tri thức của bản thân mình. Chẳng hạn, cô Lan, một giáo viên dạy Văn xuất thân từ vùng quê nghèo, có thể kể về quãng thời gian phải làm đủ nghề từ bán hàng rong, đến gia sư để trang trải cho việc học đại học. Bằng nỗ lực và quyết tâm phi thường, cô đã tốt nghiệp loại xuất sắc và trở thành giáo viên như ngày hôm nay. Những trải nghiệm sống động, chân thực vốn chỉ có được sau nhiều năm va vấp (mà máy móc không thể có được) sẽ giúp các em cảm nhận được giá trị thực của kiến thức, hiểu sâu sắc hơn về ý nghĩa và vẻ đẹp của việc học, cũng như tiếp thêm sức mạnh để các bạn học sinh dám ước mơ lớn và bền bỉ theo đuổi đến cùng.

Việc truyền cảm hứng cho các em học sinh, sinh viên, sẽ đòi hỏi sự chủ động, và cởi mở của người thầy. Để trở thành "hạt nhân" thúc đẩy sự phát triển và trưởng thành toàn diện của học sinh, mỗi giáo viên cũng cần dành thời gian chiêm nghiệm về cuộc đời của chính mình, từ đó nhận thức rõ về "bản sắc" của riêng mình, cũng như những thông điệp và bài học quý giá để chia sẻ với các em. Đây là vai trò mà AI khó có thể thay thế trong một tương lai gần, và cũng chính là "chìa khóa" giúp nghề giáo khẳng định vị thế của mình trong kỷ nguyên số hóa và trí tuệ nhân tạo.

Tác giả: Ngô Di Lân là Tiến sĩ ngành Quan hệ Quốc tế (Đại học Brandeis, Mỹ). Các mối quan tâm nghiên cứu chính của anh bao gồm: an ninh quốc tế, xung đột vũ trang, tác động của AI đối với quan hệ quốc tế và các ứng dụng của AI trong hoạch định chiến lược & chính sách an ninh quốc gia.
Theo Dân Trí Copy link

Bình luận bài viết

5.0 (0 đánh giá)
5
0
4
0
3
0
2
0
1
0
Chưa có file đính kèm
Đánh giá bài viết

Các bài viết khác

Sở Khoa học - Công nghệ Lào Cai lên tiếng về loạt sáng kiến toàn đứng tên các lãnh đạo

Ông Bùi Khắc Hiền - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ (KHCN) tỉnh Lào Cai cho rằng, việc đề nghị công nhận hiệu quả áp dụng và phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến không hướng đến các lãnh đạo hay riêng lĩnh vực nào.
13/07/2024

Xác thực sinh trắc học trong thanh toán trực tuyến: Những con số biết nói

Hai tuần sau ngày triển khai “Chiến dịch 2345”, cụm từ mà Phó Thống đốc NHNN Phạm Tiến Dũng đã sử dụng để gọi về đợt cao điểm triển khai thực hiện các giải pháp an toàn, bảo mật trong thanh toán trực tuyến theo Quyết định 2345/QĐ-NHNN của Ngân hàng Nhà nước, hãy cùng nhìn lại Chiến dịch ấy.
13/07/2024

Tháo gỡ vướng mắc về thể chế, chính sách cho chuyển đổi số

Nhằm tháo gỡ khó khăn trong thực hiện các nhiệm vụ chuyển đổi số của các bộ, ngành, địa phương, ngày 10/7/2024, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 82/2024/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 73/2019/NĐ-CP ngày 5/9/2019 “quy định về quản lý đầu tư ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) sử dụng nguồn vốn ngân sách Nhà nước”.
12/07/2024

Đang trực tiếp, sự kiện Unpacked của Samsung bị cảnh báo dùng phần mềm lậu

Màn hình truyền hình trực tiếp trên kênh YouTube của Samsung bất ngờ hiện thông báo khóa bộ ứng dụng Adobe vì phát hiện phần mềm lậu, gây gián đoạn cho người xem.
11/07/2024

Một số điện thoại Vivo bị nghi gây hỏng chip trong CCCD

Một số người dùng phản ánh CCCD bị lỗi chip sau khi quét NFC trên smartphone của Vivo, đại diện hãng cho biết đang xác minh thông tin.
08/07/2024

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước: Sinh trắc học không phải an toàn tuyệt đối

Trả lời câu hỏi giải pháp sinh trắc học có an toàn tuyệt đối không, lãnh đạo Ngân hàng nhà nước cho rằng tất cả các giải pháp không có gì an toàn tuyệt đối.
07/07/2024

Phát triển 5G phục vụ chuyển đổi số

Triển khai 5G là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của “Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”. Dịch vụ 5G khi đi vào hoạt động sẽ không chỉ góp phần thực hiện mục tiêu chuyển đổi số, mà còn tác động lớn đến phát triển kinh tế-xã hội thông qua thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng năng suất cho các lĩnh vực ứng dụng.
06/07/2024

Công bố lộ trình chấm dứt điện thoại ‘cục gạch’

Từ ngày 16/9/2024, ngoại trừ khu vực quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và nhà giàn DK, các khu vực còn lại trên cả nước thực hiện tắt sóng 2G, điện thoại cục gạch chỉ có chức năng 2G chính thức không sử dụng được.
05/07/2024

Cảnh báo lừa đảo hỗ trợ cập nhật sinh trắc học

Theo ghi nhận của các chuyên gia Bkav, lợi dụng tình trạng nhiều khách hàng gặp khó khăn khi cập nhật sinh trắc học trên các ứng dụng, kẻ xấu giả danh cán bộ ngân hàng vờ hỗ trợ cài đặt sinh trắc học để lừa đảo, chiếm đoạt tiền trong tài khoản của nạn nhân.
04/07/2024

Ninh Thuận: Khuyến khích đầu tư nông nghiệp công nghệ cao

Đầu năm 2022, UBND tỉnh Ninh Thuận triển khai kế hoạch thúc đẩy phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và đưa ra các chính sách hỗ trợ để thu hút đầu tư trong giai đoạn từ năm 2021-2030, nhằm hình thành các vùng, dự án có quy mô và sản xuất hàng nông sản chất lượng cao đáp ứng nhu cầu thị trường, đưa nông nghiệp công nghệ cao trở thành mũi nhọn trong phát triển kinh tế của địa phương.
29/06/2024

Nở rộ loại hình "vay tiền bằng iCloud", cá độ bóng đá mùa Euro

Gần đây khi nhiều hình thức "tín dụng đen" được cơ quan chức năng tuyên truyền, xử lý nghiêm thì loại hình "vay tiền bằng iCloud" lại nở rộ. Đồng thời, trong mùa Euro 2024, với tâm lý đam mê bóng đá, đặt niềm tin vào các đội tuyển yêu thích, nhiều người đã bị dụ dỗ, lôi kéo tham gia cá độ bóng đá trực tiếp hoặc trên không gian mạng...
24/06/2024

Bảo đảm an ninh, phòng ngừa gian lận công nghệ cao trong kỳ thi tốt nghiệp

Bộ Công an đã lên kế hoạch về bảo đảm an ninh, an toàn cho Kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2024. Các đơn vị nghiệp vụ của Bộ công an cũng phối hợp công an địa phương bảo đảm an ninh, an toàn cho Hội đồng ra đề thi, quá trình vận chuyển, giao nhận đề thi, có phương án phòng ngừa, xử lý tình huống gian lận bằng thiết bị công nghệ cao...
21/06/2024