Hà Nội sẽ thí điểm vùng phát thải thấp tại khu vực trung tâm từ 1.7.2026 nhằm kiểm soát khí thải, giảm ô nhiễm, từng bước thúc đẩy chuyển đổi giao thông xanh.
Thí điểm vùng phát thải thấp tại trung tâm Hà Nội từ 1.7.2026, thúc đẩy giao thông xanh. Ảnh: Việt Anh
Theo kế hoạch, Hà Nội sẽ thí điểm vùng phát thải thấp tại khu vực lõi hồ Hoàn Kiếm từ ngày 1.7.2026, sau đó mở rộng theo lộ trình. Mục tiêu nhằm kiểm soát khí thải, giảm ô nhiễm không khí và thúc đẩy chuyển đổi sang các phương thức giao thông thân thiện môi trường. Các chuyên gia cho rằng, việc triển khai cần thận trọng, đồng bộ chính sách để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả dài hạn.
Nghị quyết 57 của HĐND TP Hà Nội xác định giao thông là một trong những nguồn phát thải lớn trong đô thị, do đó sẽ tập trung kiểm soát lĩnh vực này. Theo đó, TP Hà Nội dự kiến điều chỉnh tổ chức giao thông theo hướng hợp lý hơn nhằm giảm khí thải. Giai đoạn đầu, phạm vi thí điểm tương đối nhỏ, chủ yếu kế thừa không gian phố đi bộ hiện có và mở rộng một số khu vực lân cận tại phường Hoàn Kiếm.
TS Phạm Sỹ Thành – Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chiến lược (CESS) cho rằng, chuyển đổi giao thông xanh là quá trình dài hạn, cần được chuẩn bị bài bản với tầm nhìn hàng chục năm. Theo đó, lộ trình cần triển khai theo từng bước rõ ràng trước hết nâng cao hiệu suất phương tiện sử dụng động cơ đốt trong, sau đó chuyển sang phương tiện sử dụng năng lượng mới, và cuối cùng là phát triển hệ thống giao thông thông minh để đạt trạng thái xanh tối ưu.
Ở góc độ chính sách, bà Nguyễn Thị Xuân Thúy - Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), chuyên gia tư vấn của Tổ chức Phát triển công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO) cho rằng, các giải pháp giao thông cần được xây dựng đồng bộ với chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô, xe máy trong nước. Việc chuyển đổi không chỉ nhằm giảm ùn tắc, ô nhiễm mà còn hướng tới mục tiêu giảm phát thải và thúc đẩy ngành công nghiệp xanh.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, hiệu quả của chuyển đổi giao thông phụ thuộc vào sự kết hợp đồng bộ nhiều công cụ chính sách. Trong đó, các biện pháp tài chính như trợ cấp mua xe điện, miễn giảm thuế, phí có vai trò quan trọng trong giai đoạn đầu để kích thích thị trường. Bên cạnh đó là các công cụ quản lý như áp dụng vùng phát thải thấp, dán tem phân loại khí thải, thu phí theo mức phát thải nhằm cải thiện chất lượng không khí đô thị.
Cùng với chính sách, việc phát triển hạ tầng được xem là yếu tố then chốt. Hệ thống trạm sạc, đổi pin, cũng như quy định lắp đặt trạm sạc tại các tòa nhà sẽ góp phần tăng khả năng tiếp cận, giảm tâm lý e ngại của người dân khi chuyển sang phương tiện xanh.
Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết, thành phố đang từng bước xây dựng chính sách vùng phát thải thấp theo lộ trình phù hợp với điều kiện thực tế. Theo bà Lê Thanh Thủy – Phó Trưởng phòng Môi trường, phố đi bộ về bản chất cũng là một dạng vùng phát thải thấp. Từ các mô hình thí điểm, thành phố sẽ đánh giá hiệu quả để từng bước mở rộng.
Dự kiến, sau giai đoạn thí điểm, vùng phát thải thấp sẽ mở rộng ra toàn bộ khu vực trung tâm quận Hoàn Kiếm, sau đó lan sang các địa bàn khác. Trong 3–5 năm tới, TP Hà Nội hướng tới mở rộng phạm vi đến Vành đai 1 và tiến tới Vành đai 2 theo định hướng của Chính phủ. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định đây là mục tiêu tham vọng, đòi hỏi nguồn lực lớn và sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hạ tầng, chính sách.
Song song với đó, TP Hà Nội cũng đặt mục tiêu hạn chế dần phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch, thúc đẩy giao thông xanh. Đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho biết đang nghiên cứu các chính sách hỗ trợ người dân, doanh nghiệp chuyển đổi sang phương tiện thân thiện môi trường, đồng thời xây dựng hệ thống theo dõi, đánh giá dựa trên công cụ khoa học và chuyển đổi số.
Ông Nguyễn Quang Huy – Phó Trưởng phòng Quản lý vận tải (Sở Xây dựng Hà Nội) cho biết, TP Hà Nội sẽ đẩy mạnh phát triển giao thông công cộng, kiểm soát phương tiện gây ô nhiễm, khuyến khích sử dụng phương tiện đạt chuẩn khí thải. Đồng thời, Hà Nội sẽ mở rộng không gian đi bộ, tăng cường kết nối trung chuyển và đầu tư hạ tầng cho phương tiện xanh như trạm sạc điện, hệ thống xử lý pin.
Theo lộ trình, các phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sẽ từng bước bị hạn chế, tiến tới kiểm soát chặt tại các khu vực phát thải thấp. Một số loại phương tiện có thể bị hạn chế hoặc cấm lưu thông nếu không đáp ứng tiêu chuẩn khí thải. Hiện TP Hà Nội đang nghiên cứu chính sách hỗ trợ chuyển đổi sang phương tiện sạch, dự kiến trình HĐND TP Hà Nội trong quý I/2026.
Công tác giám sát sẽ được triển khai thông qua hệ thống camera, thiết bị đo khí thải và nền tảng dữ liệu tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), mã QR và thu phí tự động, nhằm bảo đảm quản lý hiệu quả và minh bạch.