ENSO dự báo chuyển sang trạng thái nóng trong năm 2026. Theo chuyên gia, dù số cơn bão có thể ít, song nguy cơ xuất hiện bão mạnh, tăng cường độ nhanh và mưa lớn lại có xu hướng gia tăng.
Theo ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, ENSO trong năm 2026 có khả năng chuyển dần sang trạng thái trung tính, sau đó nghiêng sang pha El Nino trong các tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027.
Thực tế nhiều năm cho thấy, các giai đoạn ENSO chuyển pha thường khiến thời tiết biến động, khó dự báo hơn.
"Các nhận định hiện nay cho thấy, hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông trong năm 2026 có thể không cao hơn trung bình nhiều năm", ông Khiêm cho biết.
Năm 2026 có thể ít bão, nhưng nguy cơ bão mạnh vẫn cao. Ảnh minh họa: Lê Dương
Theo dự báo khí hậu thời hạn mùa của cơ quan khí tượng, từ tháng 4-6/2026, bão/áp thấp nhiệt đới hoạt động trên khu vực Biển Đông và ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền tương đương với mức trung bình nhiều năm (TBNN trên Biển Đông: 1,8 cơn, đổ bộ vào đất liền: 0,3 cơn).
Từ tháng 7-9/2026, hoạt động của xoáy thuận nhiệt đới gia tăng. Dự báo số lượng bão/áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông và đổ bộ vào đất liền nước ta cũng ở mức tương đương so với TBNN (6,5 cơn và 2,9 cơn).
Nhận định chung về bão, áp thấp nhiệt đới trong năm 2026, cơ quan khí tượng cho biết, số lượng thấp hơn TBNN (TBNN 12,7 cơn trên Biển Đông; 5,1 cơn đổ bộ vào đất liền).
Quỹ đạo và thời điểm bão ngày càng khó dự báo chính xác
Theo quy luật, từ khoảng tháng 6-9, bão có xu hướng tác động nhiều hơn đến khu vực Bắc Bộ; từ tháng 9-12, trọng tâm ảnh hưởng có thể dịch dần xuống Trung Bộ và các tỉnh phía Nam.
Tuy nhiên, ông Mai Văn Khiêm nhận định, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, quỹ đạo và thời điểm xuất hiện bão ngày càng khó dự báo chính xác, có thể xuất hiện những diễn biến bất thường.
Ông Khiêm nhấn mạnh thêm, sự chuyển pha liên tục của ENSO quy mô lớn khiến hệ thống khí quyển - đại dương rơi vào trạng thái bất ổn định, qua đó làm gia tăng khả năng xuất hiện các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão mạnh, mưa cường suất lớn trong năm 2026.
Đáng lưu ý, khi nhiệt độ mặt nước biển cao hơn trung bình, các cơn bão có điều kiện thuận lợi để tăng cường độ nhanh hơn và gây mưa lớn hơn.
Vì vậy, ông Khiêm cảnh báo, dù tổng số cơn bão có thể không nhiều như một số năm trước, nguy cơ xuất hiện bão mạnh kèm mưa lớn, gây ngập lụt, lũ quét và sạt lở đất vẫn ở mức đáng lo ngại.
Ngoài ra, các chuyên gia cũng nhận định, trong năm 2026, nắng nóng có khả năng xuất hiện sớm, kéo dài và gay gắt. Trong khi đó, số đợt mưa lớn diện rộng trên cả nước dự báo ở mức xấp xỉ hoặc thấp hơn trung bình nhiều năm, làm tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn, đặc biệt tại các vùng Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.
Phối hợp chặt chẽ trong ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu làm thời tiết ngày càng cực đoan, chuyên gia khuyến cáo chính quyền và người dân cần cập nhật thường xuyên dự báo khí tượng thủy văn, đặc biệt các bản tin 1-3 ngày.
Trên cơ sở đó, cơ quan chức năng và người dân chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, phương án ứng phó, vận hành hồ chứa và bảo đảm an toàn công trình, khu vực hạ du và đời sống dân sinh.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh việc các bộ, ngành, địa phương hoàn thiện thể chế, pháp luật phòng, chống thiên tai theo hướng đồng bộ, thống nhất, phân định rõ chức năng các bộ, ngành Trung ương, tránh chồng chéo.
Theo Bộ, việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm của địa phương theo mô hình chính quyền hai cấp là cần thiết nhằm nâng cao hiệu lực điều hành và đảm bảo phối hợp chặt chẽ trong ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai.
