Phương án miễn phí xe buýt cho người dân đang được hoàn thiện để trình HĐND TPHCM xem xét, thông qua tại kỳ họp dự kiến diễn ra vào cuối tháng 4.
Hành khách đón xe buýt ở TPHCM. Ảnh: Như Quỳnh
HĐND TPHCM có thể họp vào khoảng ngày 20.4, nếu Nghị quyết về miễn vé xe buýt được thông qua, chính sách sẽ có hiệu lực sau khoảng 10 ngày.
TPHCM dự kiến chi 7.000 tỉ đồng mỗi năm để miễn phí xe buýt, hướng tới giảm kẹt xe và cải thiện môi trường.
Con số này rõ ràng không nhỏ, nhưng là một khoản đầu tư cho tương lai đô thị.
Hiện nay, thành phố đã chi khoảng 1.700 tỉ đồng/năm để miễn phí xe buýt cho người từ 60 tuổi trở lên. Việc mở rộng chính sách không chỉ mang ý nghĩa an sinh, mà còn là "cú hích" để thay đổi thói quen giao thông.
Chi phí vé xe buýt, rào cản lớn nhất đối với người dân, đặc biệt là nhóm thu nhập thấp gần như bị xóa bỏ.
Lợi ích dễ thấy nhất là giảm áp lực giao thông.
Một đô thị với hàng triệu xe máy như TPHCM không thể giải quyết kẹt xe chỉ bằng mở rộng đường. Bài toán nằm ở việc giảm phương tiện cá nhân.
Thực tế cho thấy, khi tuyến Metro số 1 Bến Thành - Suối Tiên đi vào hoạt động, lượng khách tăng mạnh, kéo theo xe buýt cũng tăng trưởng khoảng 35% trong thời gian ngắn.
Một người bỏ xe máy để đi phương tiện công cộng không chỉ giảm chi phí cá nhân, mà còn góp phần giảm ùn tắc cho cả hệ thống.
Hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu người cùng thay đổi sẽ tạo ra khác biệt lớn, điều mà các biện pháp hành chính khó đạt được.
Lợi ích thứ hai là môi trường.
Người dân chuyển từ xe máy sang xe buýt điện, lượng khí thải sẽ giảm đáng kể. Đây không chỉ là câu chuyện không khí sạch hơn, mà còn là chất lượng sống đô thị được nâng lên.
Bên cạnh đó, chính sách này còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc.
Người lao động, học sinh, sinh viên có thêm cơ hội di chuyển thuận tiện với chi phí gần như bằng không. Một thành phố văn minh không chỉ đo bằng hạ tầng, mà còn ở khả năng phục vụ người dân.
Dĩ nhiên, miễn phí không đồng nghĩa với buông lỏng. Nếu xe buýt chậm giờ, thiếu tiện nghi, thái độ phục vụ kém, thì dù “0 đồng” cũng khó giữ chân hành khách.
Vì vậy, đi cùng chính sách phải là cải tổ toàn diện, quy hoạch lại tuyến, nâng cao chất lượng dịch vụ, đảm bảo đúng giờ, an toàn và văn minh.
Chỉ khi đó, xe buýt mới thực sự trở thành lựa chọn ưu tiên, chứ không phải phương án thay thế bất đắc dĩ.
Miễn phí xe buýt sẽ có tác động thay đổi hành vi xã hội. Nhiều người bỏ xe cá nhân, đường phố thông thoáng, không khí trong lành hơn, ai cũng là người hưởng lợi.
Vì vậy, khoản chi miễn phí xe buýt hôm nay, nếu triển khai thực hiện thật tốt, sẽ là “lãi suất” cho nhiều năm sau.