Đề xuất thay đổi cách tính phí BHYT theo lương cơ sở

Gửi kiến nghị đến kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, cử tri An Giang cho rằng, việc áp dụng lương cơ sở làm căn cứ tính mức đóng bảo hiểm y tế (BHYT) đang gây khó khăn cho nhiều người dân, đặc biệt là lao động tự do, đồng thời ảnh hưởng đến công tác vận động người dân tham gia BHYT.

Theo phản ánh của cử tri, thu nhập của phần lớn lao động tự do không được xác định theo hệ số lương như cán bộ, công chức, viên chức. Do đó, việc lấy mức lương cơ sở (hiện là 2,34 triệu đồng/tháng) để làm chuẩn tính phí BHYT bị cho là chưa phù hợp với thực tế đời sống, cần được nghiên cứu điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn.

Phản hồi kiến nghị này, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan cho biết, Luật BHYT và Nghị định 146 (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 75) đã quy định rõ các nhóm đối tượng tham gia. Cụ thể, người lao động làm việc tại các cơ quan, doanh nghiệp đóng BHYT dựa trên tiền lương tháng thực tế ghi trong hợp đồng lao động. Trong khi đó, nhóm tham gia theo hộ gia đình - là những người không hưởng lương tháng - sẽ đóng BHYT dựa trên mức lương cơ sở.

Lãnh đạo Bộ Y tế khẳng định, việc lấy lương cơ sở làm căn cứ nhằm bảo đảm tính thống nhất trong chính sách, đồng thời tạo sự công bằng tương đối giữa các nhóm tham gia BHYT. Cách làm này cũng giúp Nhà nước thuận lợi trong việc xác định mức hỗ trợ từ ngân sách, bởi các chính sách hỗ trợ hiện nay đều dựa trên cùng một hệ quy chiếu là lương cơ sở.

Hiện nay, mức đóng BHYT theo hộ gia đình được xác định bằng 4,5% lương cơ sở. Với mức lương cơ sở 2,34 triệu đồng áp dụng từ ngày 1.7.2024, người thứ nhất trong hộ gia đình phải đóng 105.300 đồng mỗi tháng, tương đương hơn 1,2 triệu đồng mỗi năm.

Để giảm bớt gánh nặng tài chính cho người dân, chính sách BHYT hiện hành áp dụng cơ chế giảm trừ theo số lượng thành viên trong hộ gia đình. Người thứ nhất đóng 100% mức phí; người thứ hai, thứ ba và thứ tư lần lượt chỉ phải đóng 70%, 60% và 50%. Từ người thứ năm trở đi, mức đóng tiếp tục giảm xuống còn 40% so với mức chuẩn.

Bên cạnh đó, Nghị định 75 cũng cho phép các địa phương sử dụng ngân sách và các nguồn huy động hợp pháp khác để hỗ trợ thêm mức đóng BHYT cho người dân, cao hơn mức tối thiểu do Trung ương quy định. Thực tế cho thấy, nhiều địa phương đã chủ động ban hành chính sách riêng nhằm mở rộng diện bao phủ BHYT.

Tại Hà Nội, Hội đồng nhân dân thành phố đã thông qua nghị quyết sử dụng ngân sách địa phương để hỗ trợ toàn bộ phần mức đóng còn lại cho người thuộc hộ cận nghèo, qua đó giúp nhóm này được cấp thẻ BHYT miễn phí.

Tương tự, TPHCM cũng triển khai chính sách hỗ trợ 100% mức đóng cho người thuộc hộ cận nghèo và người mới thoát chuẩn cận nghèo nhằm hạn chế nguy cơ tái nghèo do chi phí khám chữa bệnh.

Một số địa phương có nguồn thu ngân sách dồi dào như Quảng Ninh còn chủ động mua thẻ BHYT cho đồng bào dân tộc thiểu số và người cao tuổi từ 70 đến 79 tuổi chưa có lương hưu. Tại các tỉnh miền Trung như Nghệ An, Hà Tĩnh, Hội đồng Nhân dân tỉnh cũng quyết định nâng mức hỗ trợ cho người làm nông, lâm, ngư nghiệp có mức sống trung bình lên cao hơn mức tối thiểu theo quy định.

Theo đánh giá của Bộ Y tế, so với nhiều quốc gia có điều kiện kinh tế tương đồng, mức đóng BHYT tại Việt Nam hiện vẫn ở mức thấp trong khi quyền lợi khám, chữa bệnh mà người tham gia được hưởng khá toàn diện. Bộ Y tế mong muốn cử tri và người dân tiếp tục chia sẻ với chính sách chung, coi BHYT là cơ chế chia sẻ rủi ro và là “tấm lá chắn” tài chính quan trọng khi không may ốm đau, bệnh tật.