Quốc hội chiều nay thảo luận dự thảo Luật Dân số. Nhiều đại biểu quan tâm, cho ý kiến về đề xuất duy trì mức sinh thay thế, đặc biệt là việc hỗ trợ cho phụ nữ sinh đủ 2 con.
Theo dự thảo luật, một trong những biện pháp duy trì mức sinh là hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ dân tộc ít người; phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi; phụ nữ ở địa phương có mức sinh thấp. Bên cạnh đó là biện pháp ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở đối với phụ nữ sinh đủ 2 con hoặc nam giới có 2 con đẻ mà vợ đã chết.
Nhận xét về các biện pháp này, đại biểu Nguyễn Hoàng Uyên (Tây Ninh) cho rằng trong thực tiễn, việc triển khai, đặc biệt là về nhà ở, gặp rất nhiều khó khăn do hạn chế về nguồn lực và khả năng cân đối ngân sách, nhất là tại địa phương có điều kiện kinh tế khó khăn. Ngoài ra, các chính sách chưa thực sự gắn kết mạnh mẽ vai trò của nam giới trong chia sẻ việc chăm sóc con cái.
Nữ đại biểu đề nghị ban soạn thảo rà soát quy định theo hướng linh hoạt, phù hợp với thực tiễn, đảm bảo tính khả thi.
Đại biểu Nguyễn Hoàng Uyên. Ảnh: Quốc hội
Đồng thời, đại biểu đề nghị bổ sung một số chính sách mang tính bền vững, thiết thực như là hỗ trợ phát triển hệ thống dịch vụ trông giữ trẻ, giáo dục mầm non công lập và ngoài công lập bảo đảm chất lượng. Bà Uyên khẳng định đây là giải pháp căn cơ giúp giảm gánh nặng chăm sóc con nhỏ cho các gia đình, tạo điều kiện cho phụ nữ, đặc biệt là lao động nữ sớm quay lại thị trường lao động.
"Chính sách giảm thuế thu nhập cá nhân cho gia đình sinh đủ 2 con là hình thức hỗ trợ trực tiếp, có tính khuyến khích cao và phù hợp với xu hướng chính sách tại một số quốc gia đang đối mặt với tỷ suất sinh thấp" - đại biểu đề xuất. Bà cho rằng chính sách này không chỉ hỗ trợ tài chính mà còn tạo điều kiện thuận lợi để phụ nữ yên tâm sinh và nuôi dạy con, góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu dân số.
Về quy định hỗ trợ tài chính khi sinh con đối với phụ nữ dân tộc ít người, đại biểu đề nghị nghiên cứu hết sức thận trọng. Thực tiễn, tỷ suất sinh ở nhóm dân tộc thiểu số vốn đã cao hơn so với mức bình quân chung của cả nước, trong khi điều kiện sống của đồng bào còn khó khăn.
Bà Uyên dẫn các số liệu theo điều tra kinh tế xã hội 53 dân tộc thiểu số năm 2024, trong đó, đối với phụ nữ dân tộc ít người, tỷ suất sinh từ 4-4,3 con trên một phụ nữ, gấp hơn hai lần mức trung bình quốc gia; tỷ suất tử vong trẻ sơ sinh cao gấp 5-6 lần mức bình quân cả nước; khoảng 20-24% phụ nữ sinh con tại nhà không được hỗ trợ y tế. Do đó, bà Uyên đánh giá vấn đề cốt lõi không phải là họ không muốn sinh con mà là điều kiện sống, chăm sóc sức khỏe và tiếp cận dịch vụ cơ bản còn quá hạn chế.
Vì vậy, bà cho rằng việc gia tăng dân số trong bối cảnh đó không những không cải thiện chất lượng dân số mà còn có thể làm ảnh hưởng đến tình trạng nghèo đói, gia tăng tử vong ở trẻ em và bất bình đẳng giới...
Đề xuất phụ nữ mọi lứa tuổi sinh đủ 2 con được hỗ trợ tài chính
Đại biểu Tô Văn Tám (Quảng Ngãi) nhận định rằng quy định "phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi" được hiểu là chỉ những người này mới được hỗ trợ tài chính, còn lại thì không được. Đại biểu đề nghị cần làm rõ cơ sở của quy định này.
"Có thể quy định này nhằm khuyến khích người trong độ tuổi sinh đẻ để đảm bảo nguồn nhân lực cho tương lai, nhưng tôi thấy chưa ổn. Nếu nhìn ở góc độ tính hợp lý, tính công bằng thì chưa hợp lý, bởi tạo ra sự phân biệt đối với những người sinh đủ 2 con sau tuổi 35" - ông Tám phân tích.
Đại biểu Tô Văn Tám. Ảnh: Quốc hội
Ngoài ra, theo ông Tám, đề xuất này chưa tính đến hoàn cảnh cá nhân của người phụ nữ sinh con sau tuổi 35. Đó là những người có thể muốn sinh trước 35 tuổi nhưng vì nhiều lý do như sự nghiệp, áp lực công việc, điều kiện kinh tế, tìm kiếm việc làm, tìm kiếm bạn đời phù hợp, các yếu tố khách quan khác... mà họ chưa sinh con trước 35 tuổi. Sau đó, dù họ sinh đủ 2 con sau 35 tuổi nhưng lại không được hỗ trợ.
"Điều này chưa công bằng và cũng tội nghiệp cho họ" - đại biểu nhận định.
Đại biểu nhấn mạnh việc một phụ nữ sinh đủ con nhưng chỉ vì yếu tố tuổi tác mà không được hỗ trợ thì chưa công bằng và thiếu tính toàn diện.
"Cần quy định đồng bộ hơn theo hướng hỗ trợ cho các phụ nữ sinh 2 con ở tất cả các độ tuổi" - ông Tám đề xuất.
Ông cũng đề xuất một hướng khác là có thể quy định "cho phép hỗ trợ phụ nữ sinh đủ 2 con, còn đối tượng như thế nào, cách hỗ trợ làm sao thì có thể giao cho địa phương tùy thuộc điều kiện thực tế để quy định".
Bên cạnh đó, một trong những biện pháp duy trì mức sinh thay thế được dự thảo luật đưa ra là tăng thời gian nghỉ thai sản khi sinh con thứ 2: phụ nữ được nghỉ thêm 1 tháng, nam giới được nghỉ thêm 5 ngày làm việc khi vợ sinh con.