Kiến nghị cơ chế đặc thù để tháo gỡ vướng mắc pháp lý cho nhà ở xã hội, đại biểu Hà Sỹ Đồng gợi ý có thể cho phép cấp tỉnh phê duyệt nhanh các dự án nhà ở xã hội dù chưa có trong quy hoạch, kế hoạch.
Góp ý vào dự thảo Luật Xây dựng sửa đổi trong phiên thảo luận tổ sáng 6/11, đại biểu Quốc hội Hà Sỹ Đồng (Quảng Trị) nêu nhiều kiến nghị cụ thể liên quan các nội dung thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội và cơ chế đặc thù cho các dự án nhà ở xã hội dành cho người thu nhập thấp.
Theo ông, dự thảo luật cần bổ sung các chính sách đột phá nhằm giải quyết thực trạng thiếu nhà ở xã hội hiện nay.
Trước hết, ông đề xuất xây dựng cơ chế đặc thù để tháo gỡ vướng mắc pháp lý cho dự án nhà ở xã hội. Ví dụ, cho phép UBND cấp tỉnh phê duyệt nhanh các dự án nhà ở xã hội dù chưa có trong quy hoạch hoặc kế hoạch phát triển nhà ở, nếu xét thấy cần thiết.
Đại biểu Quốc hội Hà Sỹ Đồng góp ý nhiều chính sách để phát triển nhà ở xã hội (Ảnh: Hồng Phong).
Đồng thời, theo đại biểu Đồng, có thể chỉ định trực tiếp chủ đầu tư đủ năng lực thay vì đấu thầu. “Cơ chế này giúp rút ngắn thủ tục và khởi công dự án sớm hơn, đáp ứng nhu cầu cấp bách về nhà ở xã hội tại địa phương”, ông nói.
Cũng theo vị đại biểu, dự thảo luật nên bổ sung quy định ưu đãi và khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư nhà ở xã hội. Ông gợi ý cơ chế cho phép chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội được khai thác một phần diện tích để xây nhà ở thương mại (hoặc bố trí diện tích sàn cho kinh doanh dịch vụ, thương mại), ví dụ tối đa 20% trong dự án, nhằm bù đắp chi phí và đảm bảo lợi nhuận hợp lý.
Song song đó, theo ông Đồng, cần thành lập Quỹ Phát triển nhà ở xã hội quốc gia với nguồn vốn ổn định (ngân sách, trái phiếu, đóng góp doanh nghiệp…) để hỗ trợ lãi suất và vốn vay ưu đãi cho các dự án nhà ở xã hội.
“Quỹ này phải được quản lý minh bạch, phân bổ ưu tiên cho các địa bàn có nhu cầu cao (như đô thị lớn, khu công nghiệp) nhằm đảm bảo đúng mục tiêu an sinh”, đại biểu tỉnh Quảng Trị nêu ý kiến.
Ông cũng đề xuất mở rộng đối tượng và đơn giản hóa điều kiện được mua/thuê nhà ở xã hội bởi luật hiện hành quy định chặt chẽ về điều kiện thu nhập, nhà ở để được xét nhà ở xã hội khiến nhiều người khó tiếp cận.
Đại biểu Đồng cho rằng cần bổ sung điều khoản cho phép một số đối tượng đặc thù được ưu tiên mà không phải đáp ứng mọi điều kiện. Chẳng hạn, hộ gia đình thuộc diện tái định cư do Nhà nước thu hồi đất hoặc người dân nhường đất cho dự án nhà ở xã hội có thể được mua nhà ở xã hội mà không cần xét điều kiện về nhà ở và thu nhập (nếu trước đó họ chưa được hưởng suất nhà ở xã hội nào).
Việc nới rộng này, theo ông Đồng, sẽ đảm bảo công bằng cho người có công, người bị ảnh hưởng bởi dự án và giúp đẩy nhanh việc bố trí tái định cư.
Bên cạnh đó, quy trình xét duyệt hồ sơ nhà ở xã hội cũng cần tinh giản, ứng dụng số hóa để rút ngắn thời gian xử lý xuống còn 2-3 năm cho một dự án vì kéo dài hơn 5 năm như hiện nay.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, ông Đồng góp ý Luật nên bổ sung nguyên tắc ưu tiên đặc biệt cho nhà ở xã hội, từ khâu giao đất (miễn, giảm tiền sử dụng đất), thủ tục cấp phép xây dựng (có thể miễn giấy phép nếu dự án đáp ứng tiêu chí nhất định), đến khâu nghiệm thu đưa vào sử dụng.
“Những ưu tiên này sẽ góp phần hiện thực hóa mục tiêu đầu tư 1 triệu căn nhà ở xã hội giai đoạn 2021-2030 mà Chính phủ đề ra, đồng thời giúp người thu nhập thấp sớm có nhà ở ổn định”, vị đại biểu kỳ vọng.