Bộ Tài chính: Hộ kinh doanh nhỏ nguy cơ dừng hoạt động vì quy định thuế mới

Tại tờ trình báo cáo Chính phủ về đề xuất xây dựng dự án Luật Quản lý thuế (thay thế), Bộ Tài chính nhận định việc áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế từ ngày 1/6 đối với các hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên là phù hợp với xu hướng quản lý thuế điện tử của các nước phát triển.

Tuy nhiên, nhược điểm là quá trình chuyển đổi có thể tạo ra một khoảng trống pháp lý nhất định trong giai đoạn các hộ kinh doanh tập huấn và làm quen với quy định mới.

Mặt khác, theo số liệu quản lý thuế năm 2024, cả nước có khoảng 3,6 triệu hộ, cá nhân kinh doanh, trong đó tổng số hộ kinh doanh ổn định là 2,2 triệu hộ. Tổng đóng góp của các hộ kinh doanh vào ngân sách nhà nước khoảng 25.953 tỷ đồng.

Tổng thu ngân sách Nhà nước từ hộ, cá nhân kinh doanh trong 3 tháng đầu năm 2025 ước đạt 8.695 tỷ đồng, tăng 25,7% so với cùng kỳ năm ngoái.

Trong năm 2024 có hơn 4.000 hộ kinh doanh có doanh thu trên 10 tỷ đồng nhưng hơn một nửa trong số này vẫn nộp thuế khoán với mức thuế rất thấp, chỉ khoảng 0,4% doanh thu. Trong khi hộ kê khai phải nộp thuế lên tới 25-30% doanh thu.

“Việc xóa bỏ hình thức thuế khoán sẽ chấm dứt tình trạng bất bình đẳng nghiêm trọng khi mức thuế của hộ kê khai cao hơn tới bảy lần so với hộ khoán, qua đó giúp chống thất thu ngân sách một cách hiệu quả từ các hộ kinh doanh lớn", Bộ Tài chính khẳng định.

Bộ Tài chính nhìn nhận, việc chuyển đổi này có thể gây khó khăn cho những mô hình kinh doanh siêu nhỏ như các quầy tạp hóa trong hẻm, quán cà phê vỉa hè, người bán hàng online. "Đặc biệt là các hộ kinh doanh do phụ nữ, người dân tộc thiểu số hoặc người lớn tuổi làm chủ, với trình độ công nghệ còn hạn chế", Bộ này nêu.

Điều đó, theo nhà soạn thảo, có thể dẫn đến nguy cơ một số hộ kinh doanh nhỏ phải ngừng hoạt động do không đáp ứng được các yêu cầu mới.

Tuy nhiên, giải pháp này không chỉ chấm dứt tình trạng bất bình đẳng về nghĩa vụ thuế, mà còn đảm bảo tính thống nhất và hiện đại cho hệ thống pháp luật khi tuân thủ trực tiếp yêu cầu tại Nghị quyết 68, qua đó giúp Việt Nam tiệm cận hơn với các chuẩn mực quản lý thuế quốc tế.

Quan trọng hơn, việc bắt buộc áp dụng hóa đơn điện tử và chế độ kế toán đơn giản sẽ là một “cú hích” mạnh mẽ, thúc đẩy quá trình chuyển đổi số và tạo tiền đề để các hộ kinh doanh làm quen với việc quản trị tài chính bài bản. Điều này cũng từng bước phát triển thành doanh nghiệp và tiếp cận các chính sách hỗ trợ lớn hơn, ví dụ như các chính sách hỗ trợ kinh doanh theo Nghị quyết 198.