Rùng mình trước công nghệ “phù phép” thực phẩm bằng hóa chất
Hiện Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an TPHCM đang mở rộng điều tra nhiều vụ án liên quan các đường dây thực phẩm bẩn vừa bị triệt phá, gây bức xúc trong dư luận.
Lực lượng Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an TPHCM đột kích cơ sở ốc bươu ngâm hóa chất Natri Silicate. Ảnh: CA
Đó là món ốc bươu được ngâm hóa chất Natri Silicate (Na₂SiO₃, còn gọi là “thủy tinh lỏng”) nhằm tăng trọng lượng, tạo độ bóng. Tại cơ sở không biển hiệu, mất vệ sinh trên đường Rạch Cát Bến Lức (phường Bình Đông), cơ quan chức năng xác định Huỳnh Văn Trường (SN 1979) cùng đồng phạm trong 5 năm đã đưa ra thị trường khoảng 3.000 tấn ốc ngâm hóa chất độc hại.
Tương tự, hộ kinh doanh Châu Phát của Vương Lưỡng Toàn (SN 1981), tại đường Lũy Bán Bích (phường Phú Thạnh, TPHCM), có “thâm niên” khoảng 10 năm sản xuất mì sợi pha trộn các loại hóa chất như Borax (hàn the), soda và dung dịch silicate.
Làm việc với cơ quan công an, Toàn khai việc pha trộn hóa chất nhằm tạo độ dai, mềm và màu sắc bắt mắt cho sợi mì, bất chấp nguy cơ gây hại cho sức khỏe người tiêu dùng. Cơ quan điều tra ước tính, riêng trong 3 năm gần đây, cơ sở này đã bán ra thị trường khoảng 800 tấn mì sợi chứa hóa chất độc hại.
Hình ảnh ghi nhận tại cơ sở có 10 năm sản xuất mì sợi pha trộn các loại hóa chất như Borax (hàn the), soda và dung dịch silicate. Ảnh: CA
Đáng chú ý, còn có “đặc sản giả” do hệ thống gồm 3 cơ sở, công ty quy mô lớn tại TPHCM , với địa bàn tiêu thụ trải rộng nhiều tỉnh, thành, vừa bị Công an TPHCM triệt phá.
Theo điều tra, thịt heo không rõ nguồn gốc, thậm chí có dấu hiệu biến chất, được các đối tượng sử dụng phẩm màu và hương liệu để “phù phép”, biến thành thịt đà điểu, dê Úc, nhím, nai… trước khi đưa ra thị trường.
Kho chứa thịt giả thành phẩm, chuẩn bị tuồn bán ra thị trường. Ảnh: CA
Cơ quan công an xác định, chỉ trong hơn một năm hoạt động, hệ thống này đã tiêu thụ ra thị trường hơn 50 tấn thịt giả các loại. Số “đặc sản” này len lỏi vào quán nhậu, nhà hàng, âm thầm gây hại cho sức khỏe người tiêu dùng.
Truy vết, xử lý tận gốc thực phẩm bẩn
Đáng nói, nhiều chủ cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm bẩn khi bị khởi tố, xử lý theo pháp luật thường viện lý do khó khăn kinh tế để biện minh cho hành vi vi phạm, dù biết rõ các loại hóa chất sử dụng bị nghiêm cấm trong thực phẩm. Các đối tượng còn khai nhận việc dùng hóa chất chỉ nhằm tạo độ tươi, màu sắc bắt mắt, kéo dài thời gian bảo quản để dễ tiêu thụ sản phẩm, song né tránh hoặc phủ nhận tác hại đối với sức khỏe người tiêu dùng.
Trước đây, không ít cơ sở vi phạm chỉ bị xử phạt hành chính, thu hồi giấy phép. Sau đó, kịch bản “bình mới rượu cũ” tiếp tục tái diễn khi các đối tượng sẵn sàng nộp phạt, đổi địa điểm, thay tên cơ sở để tiếp tục hoạt động, thậm chí với thủ đoạn ngày càng tinh vi hơn.
Công an truy vết tại các sạp kinh doanh ở chợ đầu mối Bình Điền để làm rõ đường đi của thực phẩm ngâm hóa chất. Ảnh: CA
Tuy nhiên, cách làm hiện nay đã khác. Trong quá trình điều tra các vụ việc liên quan thực phẩm bẩn, Công an TPHCM đã khởi tố, bắt giữ chủ cơ sở và các đối tượng giúp sức ngay từ đầu, đồng thời truy xét đến tận nguồn cung hóa chất, các sạp kinh doanh tại chợ đầu mối và điểm tiêu thụ để làm rõ hành vi vi phạm, xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
Bởi lẽ, khi người bán hóa chất biết rõ mục đích sử dụng trong thực phẩm, còn người sản xuất, kinh doanh nhận thức được nguy cơ gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe người tiêu dùng nhưng vẫn cố tình trục lợi, thì hành vi đó không chỉ là vi phạm pháp luật mà còn gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng cho xã hội.
Cơ quan chức năng lấy mẫu thực phẩm để tiến hành giám định thành phần hoá chất. Ảnh: CA
Dư luận đặt câu hỏi vì sao nhiều cơ sở thực phẩm bẩn có thể tuồn ra thị trường lượng hàng lớn, hoạt động suốt 5–10 năm nhưng đến nay mới bị phát hiện, xử lý.
Lý giải về vấn đề này, đại diện Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an TPHCM cho biết các đối tượng sản xuất, kinh doanh thực phẩm bẩn sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi để đối phó cơ quan chức năng. Hóa chất sau khi mua được cất giấu ở địa điểm khác, chỉ khi sử dụng mới đưa đến cơ sở để ngâm, tẩm vào thực phẩm.
Tại các cơ sở, chủ cơ sở thường chỉ sử dụng người thân như vợ, con, anh em, họ hàng tham gia các công đoạn sản xuất nhằm giữ bí mật. Ngoài ra, các điểm chế biến thường được bố trí xa khu dân cư để hạn chế mùi hóa chất và tránh bị phát hiện.
Các đối tượng sản xuất, kinh doanh thực phẩm bẩn có nhiều chiêu thức tinh vi để đối phó cơ quan chức năng. Trong ảnh, cơ sở ốc bươu đã mua các thùng hoá chất, cất giấu ở nơi khác. Ảnh: CA
Quá trình xử lý các vụ việc liên quan thực phẩm bẩn không hề đơn giản. Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn sử dụng hóa chất, lực lượng công an phải phối hợp với các cơ quan chuyên ngành lấy mẫu giám định, làm rõ loại hóa chất sử dụng, mức độ độc hại, cũng như quy định pháp luật liên quan để có căn cứ xử lý hình sự.
Trong cuộc chiến với thực phẩm bẩn, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an TPHCM khẳng định mọi hành vi xâm hại sức khỏe cộng đồng, dù tinh vi, khi bị phát hiện đều sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.
Cuộc chiến này không chỉ là trách nhiệm của lực lượng công an, mà còn đòi hỏi sự thức tỉnh về đạo đức kinh doanh, sự tỉnh táo của người tiêu dùng và một cơ chế quản lý liên ngành chặt chẽ, hiệu quả.
Công an TPHCM khuyến cáo người dân khi phát hiện hoặc nghi ngờ các hành vi vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm cần kịp thời thông báo cho công an nơi gần nhất hoặc cung cấp thông tin trực tiếp cho Phòng Cảnh sát kinh tế để được tiếp nhận, xử lý, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.