Vì sao Patek Philippe được doanh nghiệp chọn khi cần "đi đêm" với quan chức?
Kết luận điều tra vụ án xảy ra tại Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG) và các đơn vị liên quan đang thu hút sự quan tâm của dư luận khi phơi bày toàn cảnh thương vụ thâu tóm khu đất vàng 39-39B Bến Vân Đồn (TPHCM) rộng trên 6.200m2 với những chi tiết gây rúng động: Tiền hối lộ được giao bằng hai vali kéo tay, 4 vỏ thùng rượu ngoại, cùng đồng hồ xa xỉ Patek Philippe và những lời hứa tặng căn penthouse (căn hộ nằm ở tầng cao nhất của cao ốc, thiết kế hiện đại, sang trọng và thường được thông tầng) cho quan chức.
Trong đó, Lê Y Linh (Giám đốc Công ty TNHH Việt Tín) và Đặng Phước Dừa (Chủ tịch Công ty Việt Tín) đã khai đưa cho ông Trần Quang Vinh, Phó Giám đốc Sở Tài chính TPHCM một đồng hồ Patek Philippe (trị giá khoảng 50.000 USD), 200 triệu đồng và hứa cho một căn hộ xây thô tại dự án.
Đồng hồ xa xỉ Patek Philippe thường được doanh nghiệp sử dụng làm quà tặng quan chức (Ảnh minh họa: Đ.H).
Ông Phạm Trọng Đạt, nguyên Cục trưởng Cục Phòng chống tham nhũng (Thanh tra Chính phủ), cho rằng đồng hồ xa xỉ Patek Philippe đang trở thành món quà biếu tặng mà doanh nghiệp chọn khi cần “đi đêm” với quan chức.
Trong vụ án xảy ra tại Công ty TNHH Thương mại Vận tải và Du lịch Xuyên Việt Oil, ông Lê Đức Thọ, cựu Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre đã nhận 5 đồng hồ Patek Philippe từ doanh nghiệp (có một chiếc trị giá 421.000 USD, tương đương gần 10 tỷ đồng).
Cũng trong vụ án này, Giám đốc Công ty Xuyên Việt Oil Mai Thị Hồng Hạnh đã tặng sinh nhật ông Nguyễn Lộc An (cựu Phó Vụ trưởng Vụ Thị trường trong nước, Bộ Công Thương) một chiếc đồng hồ Patek Philippe. Sau đó, ông An đem bán chiếc đồng hồ này với giá 23.000 USD, tương đương 521 triệu đồng.
Hay như hồi giữa năm 2018, dư luận xôn xao trước thông tin Trịnh Xuân Thanh (cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hậu Giang, cựu Chủ tịch HĐQT Tổng công ty PCV) sử dụng chiếc đồng hồ Patek Philippe Sky Moon Tourbillon 6002G trị giá khoảng 1,7 triệu USD (hơn 40 tỷ đồng).
“Tặng quan chức đồng hồ Patek Philippe cũng là một dạng hối lộ bằng vật chất. Nhưng khi quan chức sử dụng chiếc đồng hồ đó thì gần như không có đơn thư tố cáo, phản ánh nào. Quan chức không kê khai tài sản là chiếc đồng hồ tiền tỷ cũng không sao. Chỉ tới khi công an bắt thì mới lộ ra chuyện họ được doanh nghiệp tặng đồng hồ giá trị lớn như vậy”, ông Đạt nêu thực tế.
Hơn nữa, theo ông Đạt, chiếc đồng hồ hay được sử dụng làm quà tặng, quà biếu trong những dịp lễ, Tết, sinh nhật. Do đó nếu không chứng minh được đồng hồ là tang vật của vụ án sẽ khiến việc thu hồi gặp không ít khó khăn.
“Tài sản có giá trị lớn thế mà không kê khai tài sản cũng không bị cơ quan, tổ chức nào phát hiện, làm rõ. Thực tế đó đặt ra nhiều vấn đề, kẽ hở trong kiểm tra, giám sát việc kê khai tài sản của cán bộ hiện nay, cần thiết phải có những điều chỉnh cho phù hợp”, ông Đạt nêu quan điểm.
Được biết, những năm qua cơ quan thi hành án dân sự cả nước chưa từng thi hành án, đấu giá tài sản là đồng hồ Patek Philippe để thu hồi tài sản.
"Cần nhìn nhận sâu xa hơn về việc quan chức nhận quà tặng có giá trị lớn"
Trao đổi với phóng viên Dân trí, Trung tướng Trần Văn Độ, nguyên Phó Chánh án TAND Tối cao, Chánh án Tòa án Quân sự Trung ương, cho rằng câu chuyện doanh nghiệp tặng quà quan chức bằng đồng hồ Patek Philippe cần được nhìn nhận sâu xa hơn.
Cựu Bí thư Tỉnh ủy Bến Tre Lê Đức Thọ nhận 5 đồng hồ Patek Philippe của doanh nghiệp, từng gây xôn xao dư luận (Ảnh: Tiến Tuấn).
“Nhiều quan chức sau khi bị bắt đã lộ ra sở hữu rất nhiều nhà đất, vàng, USD, tiền. Chiếc đồng hồ Patek Philippe có giá trị rất nhỏ trong khối tài sản đó của họ. Nhưng để thu hồi tài sản lại không hề dễ dàng vì pháp luật của chúng ta hiện nay chưa có quy định về tội làm giàu bất chính hoặc tội nhận quà tặng có giá trị lớn”, ông Độ phân tích.
Điều 20 Công ước Liên hợp quốc về chống tham nhũng (UNCAC) khuyến nghị các quốc gia thành viên hình sự hóa hành vi làm giàu bất hợp pháp. Tức là công chức có tài sản tăng lên đáng kể, không phù hợp với thu nhập của mình mà không giải trình được nguồn gốc hợp pháp sẽ bị quy vào tội làm giàu bất chính.
“Từ khi xây dựng Bộ luật Hình sự năm 2015, tôi đã đề xuất cần nội luật hóa quy định này. Chúng ta cần có quy định về tội làm giàu bất chính và tội nhận quà tặng có giá trị lớn, nhưng đến nay điều đó vẫn chưa được chấp thuận”, ông Độ nói.
Cũng liên quan đến thu hồi tài sản, Chính phủ từng giao Bộ Tư pháp chủ trì, xây dựng đề án về tịch thu tài sản không cần thông qua thủ tục kết tội.
Quan chức không chứng minh được nguồn gốc hợp pháp của tài sản đang sở hữu sẽ bị khởi kiện ra tòa và có thể bị tịch thu mà không cần phải thông qua một bản án hình sự như hiện nay.
Cơ chế này có ưu điểm là có thể tịch thu tài sản của người phạm tội ngay cả khi họ không bị kết án, khắc phục được khó khăn lớn nhất của công tác tịch thu tài sản là phải chứng minh nguồn gốc hợp pháp do phạm tội mà có. Dù vậy đến nay vẫn chưa rõ kết quả việc xây dựng đề án này tới đâu.
Khối tài sản đồ sộ
Trong vụ án xảy ra tại Công ty Xuyên Việt Oil, cơ quan điều tra đã thu giữ 13 đồng hồ của cựu Bí thư Bến Tre Lê Đức Thọ gồm các hãng Patek Philippe, Tissot, Speak - Marin, Breguet, Blainpain; 3 chiếc đồng hồ để bàn, có một chiếc hiệu Patek Philippe.
Ngoài ra, công an thu giữ 97 miếng kim loại màu vàng khi khám xét chỗ ở của ông Thọ. Qua giám định, cơ quan chức năng xác định 97 miếng này đều là vàng, có hàm lượng trung bình 99,99%.
Bản án sơ thẩm của TAND TPHCM tháng 11/2024 buộc bị cáo Lê Đức Thọ phải tiếp tục nộp lại 1,47 triệu USD, 300 triệu đồng, một bộ gậy golf, 5 đồng hồ Patek Philippe và một ô tô.