Cận Tết, nhu cầu đổi tiền lẻ tăng cao, nhiều đầu mối buôn bán trái phép chuyển hoạt động lên mạng xã hội, ẩn mình trong các nhóm cư dân để né tránh kiểm tra.
Buôn tiền lẻ “nở rộ” trong hội kín, nhóm cư dân
Chỉ cần tham gia một số nhóm cư dân tại các khu chung cư trên địa bàn phường Tây Mỗ, Hà Nội, không khó để bắt gặp những bài đăng chào mời đổi tiền lẻ dịp Tết. Các bài viết thường được ngụy trang bằng những câu chữ quen thuộc như “hỗ trợ tiền mới”, “ship tiền mừng tuổi”, “còn ít tiền đẹp cho Tết”, đi kèm hình ảnh xấp tiền mới tinh, hóa đơn giao dịch hoặc máy đếm tiền đang hoạt động.
Bài đăng của Thảo quảng cáo dịch vụ đổi tiền lẻ trong nhóm cư dân.
Một trong những tài khoản hoạt động khá tích cực là Bùi Thu Thảo, sinh sống tại một tòa chung cư cao cấp ở phường Tây Mỗ. Trên trang cá nhân và trong các nhóm cư dân, Thảo thường xuyên đăng tải hình ảnh khoe hàng trăm đơn hàng mỗi ngày, những cọc tiền lẻ đủ mệnh giá, thậm chí lập cả hóa đơn bán lẻ nhằm tạo cảm giác chuyên nghiệp, uy tín cho hoạt động kinh doanh vốn bị pháp luật nghiêm cấm.
Trong vai một cư dân cùng khu chung cư có nhu cầu đổi tiền lẻ dịp Tết, phóng viên liên hệ trực tiếp với Bùi Thu Thảo. Gần như ngay lập tức, người này báo giá chi tiết cho từng loại tiền.
“Nhà em có hai loại tiền, tiền nguyên seri mệnh giá 50.000 đồng thì phí đổi là 70.000 đồng/1 triệu đồng, còn tiền "lướt" thì 50.000 đồng/1 triệu đồng. Tiền 100.000 đồng thì phí 35.000 đồng/1 triệu đồng. Chị đồng ý phí thì tối em đi giao luôn”, Thảo tư vấn.
Khi phóng viên bày tỏ lo ngại về nguy cơ mua phải tiền giả, Thảo tỏ ra khá tự tin: “Kinh doanh tiền lẻ là bị cấm một thì buôn tiền giả bị cấm mười, em không dám làm đâu. Bên em cho kiểm tra tiền trước khi nhận hàng”.
Để tạo thêm lòng tin, Thảo liên tục nhấn mạnh “thương hiệu cá nhân” của mình: mỗi ngày giao hàng trăm đơn, đã kinh doanh tiền lẻ 6 - 7 năm nay, nguồn tiền “từ kho bạc nhà nước”, khách hàng chủ yếu là cư dân trong khu chung cư nên “uy tín 100%”.
Thảo lập hóa đơn bán lẻ cho dịch vụ đổi tiền lẻ dịp Tết.
Giao hàng kín, tránh bị phát hiện
Không chỉ Bùi Thu Thảo, một tài khoản khác mang tên Nguyễn Thu Trà cũng thường xuyên xuất hiện trong các nhóm cư dân khu vực phường Tây Mỗ, phường Từ Liêm với lời chào mời đổi tiền lẻ giá “ưu đãi những ngày cuối năm”.
Theo số điện thoại 08544446xx được công khai, Trà cho biết: “Bên em còn ít thôi nên giá rất tốt, 50.000 đồng thì 60.000 đồng/1 triệu đồng, 100.000 đồng thì 35.000 đồng. Nếu chị lấy em ship quanh Hà Nội”.
Đáng chú ý, người này khẳng định chỉ giao tiền thông qua hình thức ship kín, không giao dịch trực tiếp. “Tiền lẻ thời điểm này nhạy cảm lắm nên chỉ ship thôi, nhà em dùng ship ruột, người nhà để đi giao hàng cho yên tâm, Tết nhất tiền nong dễ mất”, Trà tiết lộ.
Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước, hành vi đổi tiền lẻ hưởng chênh lệch là trái phép. Thực tế, vào mỗi dịp Tết, lực lượng chức năng vẫn liên tục tổ chức kiểm tra, xử lý các điểm đổi tiền lẻ công khai. Tuy nhiên, việc các đầu mối buôn tiền lẻ “chuyển nhà” lên không gian mạng, hoạt động trong các nhóm kín, giao dịch qua ship nội bộ đang khiến công tác quản lý gặp nhiều khó khăn.
Việc các đối tượng ngang nhiên khoe doanh thu, khoe đơn hàng, công khai báo giá ngay trong các nhóm cư dân đặt ra câu hỏi về trách nhiệm giám sát của chính quyền cơ sở, ban quản lý các khu chung cư, cũng như vai trò kiểm soát của các nền tảng mạng xã hội.
Theo quy định tại Nghị định 88/2019/NĐ-CP của Chính phủ, hành vi thu đổi tiền trái phép, thu phí không đúng quy định trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng có thể bị xử phạt hành chính từ 20 đến 40 triệu đồng. Đây là mức xử phạt đủ mạnh để răn đe, song trên thực tế, hoạt động đổi tiền tự phát vẫn diễn ra phổ biến, nhất là trên không gian mạng.
Còn theo Thông tư 25/2013 của NHNN, chỉ NHNN, Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tín dụng (ngân hàng, tổ chức tài chính vi mô, quỹ tín dụng nhân dân), chi nhánh ngân hàng nước ngoài và Kho bạc Nhà nước mới được thực hiện hoạt động thu, đổi tiền và chỉ áp dụng đối với tiền không đủ tiêu chuẩn lưu thông.
Không chỉ tiềm ẩn rủi ro pháp lý, việc đổi tiền lẻ qua mạng xã hội còn là môi trường thuận lợi cho các đối tượng lừa đảo.
Cơ quan chức năng cảnh báo, hoạt động này tiềm ẩn nguy cơ lừa đảo. Các đối tượng thường đưa ra những lời mời chào dịch vụ đổi tiền qua mạng xã hội với phí thấp hoặc tuyển cộng tác viên đăng bài kiếm lời. Sau khi nạn nhân chuyển khoản, đối tượng sẽ chặn liên lạc hoặc gửi tiền giả, tiền thiếu.