Bản án sơ thẩm được TAND Hà Nội tuyên chiều 24/12, sau 10 ngày xét xử, nghị án.
28 người bị xét xử trong vụ án gồm: 10 cựu thẩm phán, lãnh đạo tòa án các tỉnh, cựu cán bộ kiểm sát, thi hành án; 3 kiểm sát viên, nhân viên ngành kiểm sát; 2 chấp hành viên, cán bộ Cơ quan Thi hành án dân sự; 4 luật sư, nhân viên văn phòng luật và 9 bị cáo là đương sự trong các vụ án.
Sai phạm của họ diễn ra trong 20 vụ "chạy án", từ tháng 3/2022 đến 5/2024 tại nhiều tỉnh thành.
Bị cáo Phạm Tấn Hoàng, cựu Phó Chánh án TAND Cấp cao tại Đà Nẵng. Ảnh: Danh Lam
Ông Phạm Việt Cường và ông Phạm Tấn Hoàng là hai trong 4 người bị truy tố tội Nhận hối lộ. Hai người còn lại, ông Nguyễn Tấn Đức, cựu Chánh Tòa Hình sự TAND tỉnh Đăk Lăk, bị tuyên 3 năm tù và ông Vũ Văn Tú, cựu thẩm phán TAND tỉnh Đăk Lăk, án 2 năm tù.
Ông Cường "góp mặt" trong 5 vụ chạy án, tổng tiền nhận 970 triệu đồng. Ông Hoàng bị cáo buộc nhận tổng 220 triệu đồng trong hai vụ án riêng biệt, dù từ giai đoạn điều tra đến xét xử chỉ nhận tội trong một vụ.
Nhóm tội Môi giới hối lộ có nhiều bị cáo nhất - 15 người. Trong số này, người bị tuyên án cao nhất là bà Nguyễn Thị Nga (cựu Phó Trưởng phòng Giám đốc kiểm tra về dân sự, lao động, kinh doanh thương mại, TAND Cấp cao tại Đà Nẵng), án 6 năm 6 tháng.
Bà Nga bị cáo buộc là môi giới năng nổ nhất với 15 vụ, trót lọt 10 vụ, tổng tiền nhằm hưởng lợi tới 8,6 tỷ đồng. Theo cáo trạng, bà Nga nâng giá hoặc chủ động cắt xén lại tiền, hưởng riêng 30-330 triệu đồng mỗi vụ.
Trong nhiều cựu cán bộ tòa án, tư pháp bị xét xử cùng tội Môi giới hối lộ còn có Nguyễn Hữu Thanh (cựu kiểm sát viên, Phó Trưởng phòng 2 VKSND tỉnh Đăk Lăk) án 5 năm tù; Nguyễn Huy Cẩn (cựu Phó Chánh Tòa Dân sự TAND tỉnh Vĩnh Phúc, cựu thư ký Phó Chánh án TAND Tối cao) 5 năm tù; hai cựu trưởng phòng thuộc TAND cấp cao tại Đà Nẵng là Nguyễn Thị Minh Phương và Trịnh Ninh Bình, mỗi người 4 năm tù.
Tòa kiến nghị xem xét lại 20 vụ án bị "xét xử thiên vị"
HĐXX đánh giá hành vi của các bị cáo nguy hiểm xã hội, xâm phạm rất nghiêm trọng, đặc biệt nghiêm trọng đến hoạt động của các cơ quan tiến hành thủ tục, ảnh hưởng uy tín, danh dự của cơ quan tư pháp...
Tòa sơ thẩm khi lượng hình đã xét các yếu tố giảm nhẹ như các bị cáo tham gia thiện nguyện, thành tích công tác tốt, nộp lại tiền hưởng lợi bất chính... Một số bị cáo là nhân viên làm theo chỉ đạo, phạm tội vai trò chủ yếu không hưởng lợi hoặc hưởng lợi không đáng kể được xử phạt thấp hơn các bị cáo khác.
Ngoài án tù, HĐXX kiến nghị cơ quan điều tra và VKSND Tối cao nhanh chóng điều tra xác minh đối với các hành vi và người có hành vi phạm tội khác đã được tách ra, không để lọt tội phạm.
Tòa cũng kiến nghị VKSND Tối cao và TAND Tối cao xem xét lại các bản án, quyết định có liên quan 20 vụ việc vi phạm của các bị cáo trong vụ án này nhằm bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của đương sự, cũng như bảo đảm các vụ án hình sự phải được xét xử đúng người, đúng tội và không có vùng cấm.
Cựu Phó Chánh án TAND Cấp cao tại Đà Nẵng Phạm Việt Cường (giữa). Ảnh: Danh Lam
Cơ quan tố tụng xác định sai phạm của 28 bị cáo diễn ra trong thời gian dài phạm vi rộng, thực hiện nhiều lần, tổng số tiền hơn 11,4 tỷ đồng. Tất cả nhằm "giải quyết vụ án theo hướng có lợi cho người đưa". Trong 20 vụ chạy án có 8 án hình sự và 12 vụ kiện tranh chấp dân sự, kinh doanh, chia thừa kế.
Người đưa hối lộ được xác định là bị cáo, người nhà họ, đưa tiền thông qua nhiều người môi giới để được giảm án tù, thay đổi phán quyết trong các vụ tranh chấp dân sự.
Cá biệt trong một số vụ, người chạy án lại là chính thẩm phán, chạy án cho vợ cũng là thẩm phán, để bản án bà này tuyên không bị xem xét lại, ảnh hưởng việc tái bổ nhiệm.
Cáo trạng thể hiện người có nhu cầu "chạy án" không bao giờ gặp ngay được người thực sự có thẩm quyền giải quyết mà đều phải thông qua ít nhất 3 người môi giới, cá biệt có những vụ lên tới 5 người. Đó là lý do trong vụ án này có tới 17 trong 28 bị cáo đang bị truy tố về tội Môi giới hối lộ.
Tiền của người đưa hối lộ bị người môi giới bớt lại một phần và khi đến tay "người có thẩm quyền" thường chỉ còn 30-50%.
Không giống như các vụ án tham nhũng được truy tố, xét xử gần đây, quà biếu, tiền hối lộ đều được đưa dưới dạng tiền mặt. 16/20 vụ được người đưa, người môi giới và người nhận chuyển khoản cho nhau qua ngân hàng điện tử, từ vài trăm triệu đến vài tỷ đồng.
Trong lời sau cùng, các vị cựu thẩm phán đều nói ngắn gọn, xin lỗi và xin giảm án. Cựu Phó chánh án Phạm Tấn Hoàng coi đây là "bài học ê chề cho cả cuộc đời", xin được hưởng án treo để về với gia đình, chữa bệnh tim.
Cựu đồng cấp của ông Hoàng, ông Phạm Việt Cường ân hận vì 20 năm phấn đấu làm chánh án "đổ sông đổ bể hết", chỉ vì nhất thời nể nang. "Mấy chục năm công tác không tránh được cái việc bạn bè, người quen nhờ việc này việc nọ, nhưng vì nể nang nên vẫn giúp. Giúp xong tôi cũng nhận thức được là sai", ông nói.