Hà Nội bắt đầu hạn chế xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch (xăng) tại khu vực vành đai 1 từ 1/7/2026 theo Nghị quyết về thực hiện vùng phát thải thấp vừa được HĐND thành phố thông qua mới đây. Phạm vi hạn chế xe xăng mở rộng ra vành đai 2 từ 1/1/2028 và khu vực trong vành đai 3 từ năm 2030, đồng thời hạn chế cả với ô tô chạy xăng dầu không đáp ứng tiêu chuẩn khí thải.
Với lộ trình này, chính quyền và người dân Hà Nội còn 7 tháng nữa để có những bước chuẩn bị cho một cuộc "cách mạng xanh", mà mở đầu là hạn chế phương tiện xe máy xăng tại khu vực 9 phường trong vành đai 1.
Điều này buộc người dân phải điều chỉnh thói quen và chuyển dần sang phương tiện khác thân thiện với môi trường hơn như tàu điện, xe buýt, ô tô điện và đặc biệt là xe máy điện.
Dù vậy, việc có thể phải chuyển đổi hàng chục nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn xe máy từ chạy xăng sang động cơ điện trong thời gian tới có thể gây áp lực lớn cho hạ tầng, không chỉ trong vành đai 1 mà còn ở những khu vực khác.
Anh Đỗ Văn Hưng đang trú tại một chung cư tại phường Yên Hoà (Hà Nội) cho biết, dù nhà anh ở bên ngoài vành đai 2, nhưng lại thường xuyên sử dụng xe máy để đến cơ quan trong vành đai 1. Theo anh, việc hạn chế xe máy xăng khiến việc đi lại của anh ít nhiều bị ảnh hưởng.
"Tôi đã tính toán việc đi tàu điện hoặc xe buýt nhưng đều khó khả thi bởi những phương tiện này không thể tiện lợi như xe máy. Do vậy, tôi đang tính mua thêm một chiếc xe máy điện nhỏ gọn chỉ để đi làm và di chuyển trong phố khi cần", anh Hưng chia sẻ.
Cũng theo anh Hưng, chuyển từ xe máy xăng sang xe máy điện là việc không quá khó, tuy vậy điều đáng lo nhất là chung cư nơi anh ở không có đủ chỗ để xe máy điện cắm sạc.
"Hiện, chung cư chỉ có chỗ để cho khoảng 50-60 xe máy điện với số ổ điện rất hạn chế. Thế nên tôi đang nghiên cứu thêm loại xe nào có thể tháo rời pin và sạc pin bên ngoài, vừa tiện vừa an toàn", anh Hưng nói thêm.
Tình trạng chung cư chưa kịp bố trí hạ tầng, diện tích để xe điện và đặc biệt là nơi sạc pin khá phổ biến. Tại một chung cư ở phường Ô Chợ Dừa (thuộc khu vực trong vành đai 2), ban quản lý đã thiết lập khu vực riêng cho xe máy điện, xe đạp điện với hơn 100 chỗ đậu.
Phía đơn vị vận hành cho biết đang có kế hoạch mở rộng khu vực này lên khoảng 400 chỗ từ nay đến cuối năm 2025, đồng thời nâng cấp, bố trí thêm khoảng 100 ổ cắm điện mới phục vụ nhu cầu sạc xe. Tuy nhiên, với tổng lượng xe máy của cả chung cư vào khoảng 800 chiếc như hiện nay, số lượng này chưa đủ đáp ứng nếu tất cả cùng chuyển sang xe điện.
Ở các chung cư khác trong vành đai 3, nhiều ban quản lý đang rà soát hệ thống điện, kiểm tra trạm biến áp và dự kiến nâng cấp hạ tầng sạc để đáp ứng tăng trưởng xe điện lên mức rất cao trong vòng 1-2 năm nữa, đồng thời lên các phương án đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC).
Xe máy điện sạc pin ở khu vực dành riêng tại một chung cư. Ảnh: Hoàng Hiệp
Nhiều chủ nhà trọ vẫn chưa mặn mà
Các chuyên gia nhận định rằng với các tòa chung cư cao tầng, việc bổ sung thêm không gian dành cho xe máy điện hoàn toàn nằm trong khả năng, nhất là khi Hà Nội đang triển khai lộ trình hạn chế xe máy xăng.
Bản thân xe máy điện vốn chiếm diện tích nhỏ, yêu cầu hạ tầng đơn giản hơn nhiều so với ô tô. Chỉ cần điều chỉnh lại một phần diện tích tầng hầm hoặc khu để xe hiện hữu, đồng thời lắp đặt hệ thống trạm sạc điện thông minh là có thể đáp ứng nhu cầu của cư dân.
Ngược lại, tại các khu tập thể cũ, nhà trọ và chung cư mini, quá trình chuyển đổi phức tạp hơn. Việc bố trí chỗ để xe và nguồn điện sạc không chỉ phụ thuộc vào hạ tầng vốn đã khá hạn chế mà còn cần sự thống nhất, đồng ý từ chủ nhà - yếu tố quyết định khiến nhiều nơi khó áp dụng.
Anh Nguyễn Văn Dũng - tài xế xe ôm công nghệ đang thuê nhà tại một khu tập thể ở khu vực Ngã tư Sở cho biết, 2 chiếc xe máy của gia đình đều đang phải để nhờ ở một nhà chuyên trông giữ xe tại tầng 1. Chủ nhà vì lo ngại an toàn nên không nhận trông xe máy điện và cũng không lắp đặt bất kỳ ổ cắm điện nào trong khu vực, thế nên ai dùng xe điện phải tự dắt lên nhà hoặc bố trí chỗ gửi khác.
Điều này khiến việc chuyển sang xe điện với các gia đình như anh Dũng gặp nhiều trở ngại, bởi vừa thiếu chỗ để, vừa không thể sạc xe thuận tiện. Hiện tại, ai có xe máy điện buộc phải tìm cách sạc bên ngoài hoặc dắt xe lên nhà.
“Khi xe máy điện trở nên phổ biến, chắc chắn các hộ gia đình như chúng tôi không thể cứ dắt xe lên tận nhà mà cần có nơi để và sạc xe thuận tiện. Hiện chúng tôi đang cùng nhau bàn bạc, góp tiền hỗ trợ chủ nhà trông xe ở tầng 1 nâng cấp hệ thống điện, lắp đặt ổ sạc nhưng chủ nhà vẫn lăn tăn", anh Dũng chia sẻ.
Các nhà trọ, chung cư mini thường không bố trí sẵn hệ thống trạm sạc cho xe điện ở tầng để xe. Ảnh: Hoàng Hiệp
Chị Nguyễn Thị Thu - chủ một chung cư mini với gần 20 phòng ở phường Thanh Liệt cho biết, trước đây chị luôn từ chối khách dùng xe đạp điện, xe máy điện vì lo nguy cơ cháy nổ. Tuy nhiên, trước xu hướng "không thể cưỡng lại" của xe máy điện, chị cũng phải tìm cách thích ứng.
"Nhiều người buộc phải chuyển sang xe điện, tôi đành chấp nhận cho thuê kèm điều kiện: sạc đúng chỗ quy định, không được cắm sạc qua đêm. Mỗi xe tôi thu thêm 40-50 nghìn đồng tiền điện và đang tính đầu tư nâng cấp hệ thống dây dẫn, lắp cầu dao tự ngắt lúc 23h", chị Thu chia sẻ.
Dù vậy, không chỉ riêng chị Thu, nhiều chủ nhà trọ và chung cư mini vẫn còn nhiều băn khoăn bởi lực lượng PCCC từng yêu cầu khá nghiêm ngặt: khu để xe phải được trang bị đầy đủ thiết bị báo cháy, cửa chống cháy lan, chống khói; hệ thống chữa cháy tự động với bể nước và hệ thống họng chữa cháy riêng; ổ cắm đúng tiêu chuẩn, công suất điện phải đủ tải…
Trong khi đó, đa số nhà trọ đều không được thiết kế sẵn để đáp ứng các tiêu chuẩn này, việc cải tạo vừa khó vừa tốn kém. Vì vậy, nhiều chủ nhà mong muốn sớm có hướng dẫn cụ thể, chi tiết từ cơ quan chức năng để có thể chủ động đầu tư, bố trí lại không gian phù hợp và đảm bảo an toàn cho người thuê.