Cho rằng vẫn còn bệnh thành tích trong giáo dục, Đại biểu Đặng Ngọc Huy đề nghị thay đổi đánh giá học sinh theo hướng coi trọng năng lực và tiến bộ thực chất.
Thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội tại Quốc hội sáng 21.4, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Đặng Ngọc Huy khẳng định giáo dục luôn được Đảng, Nhà nước xác định là quốc sách hàng đầu, giữ vai trò then chốt đối với phát triển bền vững.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đáng ghi nhận trong thời gian qua, ông cho rằng, nền giáo dục của nước ta vẫn đang phải đối mặt với một "căn bệnh trầm kha" là chạy theo thành tích. Dù vấn đề này đã nhiều lần được đề cập tại Nghị trường Quốc hội và có giải pháp từ Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, thực tế ở nhiều địa phương, các chỉ tiêu như tỉ lệ lên lớp, tốt nghiệp, học sinh giỏi vẫn được báo cáo rất cao trong khi chất lượng thực chất chưa tương xứng.
Đại biểu Đặng Ngọc Huy đề nghị thay đổi đánh giá học sinh theo hướng coi trọng năng lực và tiến bộ thực chất, thay vì dựa vào điểm số, các chỉ tiêu thành tích. Ảnh: Media Quốc hội
Ông dẫn chứng, tỉ lệ tốt nghiệp THPT nhiều năm đạt trên 98%, nhưng kết quả khảo sát năng lực độc lập lại cho thấy, không ít học sinh ra trường thiếu kỹ năng tư duy phản biện, thiếu khả năng làm việc theo nhóm, thiếu nền tảng để học tiếp hoặc làm việc trong môi trường thực tế.
Đại biểu Đặng Ngọc Huy cho rằng, không ít giáo viên, nhà trường bị cuốn vào vòng xoáy thi đua, phải làm đẹp điểm số, tô hồng báo cáo, không phải vì họ thiếu lương tâm mà vì hệ thống buộc họ phải như vậy.
"Thi đua gắn với chỉ tiêu, chỉ tiêu gắn với tỉ lệ, tỉ lệ gắn với thành tích, và thành tích thay vì phản ánh sự thật lại trở thành áp lực đè lên từng vai giáo viên, từng hiệu trưởng, từng sở giáo dục.
Quang cảnh phiên thảo luận sáng 21.4. Ảnh: Media Quốc hội
Trong khi đó, học sinh phải chịu áp lực học để đạt điểm cao, chứ không phải học để hiểu biết, sáng tạo và phát triển bản thân. Các em học vì điểm số, học để vào trường chuyên, học để có bằng khen, mà không được học cách đặt câu hỏi, cách thất bại và đứng dậy, cách trở thành chính mình" - ông phân tích.
Đại biểu cho rằng, hậu quả của tình trạng này là rất nghiêm trọng và lâu dài. Học sinh mất đi niềm vui học thật, động lực khám phá; giáo viên kiệt sức vì hình thức, vì báo cáo, vì những tiêu chí mà chính họ biết là vô nghĩa; và xã hội dần dần mất niềm tin vào chất lượng của nền giáo dục.
"Đã đến lúc chúng ta phải quay về với giá trị cốt lõi của giáo dục: dạy thật, học thật và thi thật" - đại biểu nói.
Từ thực tế nêu trên, ông đề nghị Quốc hội và Chính phủ cải cách toàn diện cơ chế thi đua, khen thưởng trong ngành giáo dục, trong đó trọng tâm là thay đổi cách đánh giá học sinh. Các tiêu chí hình thức như tỉ lệ đỗ, tỉ lệ học sinh giỏi cần được loại bỏ, thay bằng hệ thống đánh giá dựa trên tiến bộ thực chất của người học theo thời gian.
Cùng với đó, cần đổi mới phương pháp đánh giá học sinh, coi trọng năng lực tư duy, khả năng thực hành, kỹ năng sống và phẩm chất, nhân cách.
Cùng với đó, ngành giáo dục cần có cơ chế kiểm tra chéo, đánh giá độc lập để dữ liệu giáo dục phản ánh thực chất và không phục vụ cho thành tích. Quan trọng, là giảm áp lực hành chính và bệnh báo cáo cho giáo viên.
Đại biểu cũng nhấn mạnh vai trò của phụ huynh và xã hội trong việc thay đổi tư duy, không đo giá trị của học sinh bằng điểm số và danh hiệu.
"Áp lực sẽ không biến mất dù chính sách thay đổi, cần một cuộc chuyển đổi văn hóa từ chạy đua thành tích sang trân trọng giá trị thực chất" - ông nói.
Theo ông Huy, thế hệ trẻ Việt Nam có đủ trí tuệ, sáng tạo và ý chí để vươn ra thế giới, nhưng điều các em cần không phải là những tấm bằng khen mà là một nền giáo dục trung thực, nhân văn, giúp phát triển đúng năng lực, để giúp các em trở thành chính mình.
"Một nền giáo dục thật, dạy thật, học thật, thi thật sẽ tạo ra những con người có năng lực thật, phẩm chất thật. Đó mới là thành tích cao nhất mà đất nước cần hướng tới" - ông nói.