Địa chỉ IP là gì, vì sao phải cung cấp cho Bộ Công an khi có yêu cầu?

Dự kiến chiều nay 24.11, tại phiên họp thứ 51, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ cho ý kiến đối với dự án luật An ninh mạng năm 2025.

Dự thảo luật được hợp nhất từ luật An ninh mạng năm 2018 và luật An toàn thông tin mạng năm 2015, đồng thời có thêm nhiều điểm mới. 

Một trong số này là doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trên không gian mạng có trách nhiệm định danh địa chỉ internet (IP) của tổ chức, cá nhân sử dụng dịch vụ internet, cung cấp cho lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng để quản lý phục vụ công tác đảm bảo an ninh mạng.

Theo dự thảo luật, lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng được bố trí tại Bộ Công an, Bộ Quốc phòng.

Vì sao cần định danh địa chỉ IP?

Thông tin tại tọa đàm về các dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo trình kỳ họp thứ 10, thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, cho biết nội dung trên là điểm quan trọng.

Ông Tùng phân tích, địa chỉ IP là địa chỉ kỹ thuật số được gán cho các thuê bao internet hoặc thuê bao điện thoại di động, giúp xác định người sử dụng phương tiện, thiết bị số truy cập mạng.

Thực tế hiện nay, do nhiều lý do như chuyển đổi từ IPv4 sang IPv6, quá trình nâng cấp hạ tầng của các nhà cung cấp dịch vụ, tài nguyên chưa đồng bộ, việc định danh IP gặp nhiều khó khăn.

Một số địa chỉ IP không thể xác định chính xác người sử dụng, dẫn đến việc điều tra, xác minh, xử lý vi phạm không đủ căn cứ, không đủ căn cứ để xác định người sử dụng địa chỉ IP đó thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

Vì thế, quy định định danh địa chỉ IP là cần thiết để phục vụ quản lý nhà nước và điều tra, xử lý hành vi vi phạm.

Giải thích thêm về quy định mới tại dự thảo, thiếu tướng Vũ Huy Khánh, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, nhấn mạnh việc định danh địa chỉ IP là do doanh nghiệp và các nhà cung cấp dịch vụ thực hiện, chứ không phải Bộ Công an đứng ra định danh. Vấn đề này vốn đã được quy định lâu nay, song việc thực hiện "không được chuẩn chỉ".

Chính vì sự "không chuẩn chỉ" nêu trên, khi có yêu cầu của cơ quan quản lý liên quan đến địa chỉ IP, các đơn vị không thực hiện được, rất khó khăn.

Để khắc phục, dự thảo yêu cầu các đơn vị phải thực hiện việc định danh địa chỉ IP. Thông tin này chỉ cung cấp cho cơ quan chuyên trách khi có yêu cầu. Yêu cầu cũng được đặt ra nhằm phục vụ hoạt động công vụ hoặc đấu tranh, phòng chống tội phạm mạng.

Bộ Công an xây dựng cơ chế quản lý định danh IP

Vẫn theo dự thảo luật An ninh mạng năm 2025, doanh nghiệp trong nước và nước ngoài khi cung cấp dịch vụ trên mạng viễn thông, mạng internet, các dịch vụ gia tăng trên không gian mạng tại Việt Nam có trách nhiệm xác thực thông tin khi người dùng đăng ký tài khoản số; bảo mật thông tin, tài khoản của người dùng.

Các đơn vị này phải cung cấp thông tin người dùng cho lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng thuộc Bộ Công an chậm nhất là 24 giờ khi có yêu cầu bằng văn bản hoặc thư điện tử, điện thoại hoặc một loại hình thức trao đổi khác đã được xác nhận để phục vụ điều tra, xử lý hành vi vi phạm pháp luật về an ninh mạng.

Trường hợp khẩn cấp đe dọa xâm hại an ninh quốc gia, đe dọa tính mạng con người, yêu cầu cung cấp thông tin chậm nhất là 3 giờ.

Cùng đó là lưu trữ thông tin cá nhân của người sử dụng dịch vụ, dữ liệu do người sử dụng dịch vụ tạo ra, bao gồm: tên tài khoản, thời gian sử dụng dịch vụ, thông tin thanh toán phí sử dụng dịch vụ, địa chỉ IP truy cập và các dữ liệu liên quan khác trong thời gian theo quy định của pháp luật sau khi người dùng kết thúc việc sử dụng dịch vụ.

Bộ Công an có trách nhiệm bảo đảm an ninh thông tin trên không gian mạng, an ninh dữ liệu; xây dựng cơ chế quản lý định danh IP; xác thực thông tin đăng ký tài khoản số; cảnh báo, chia sẻ thông tin an ninh mạng, nguy cơ đe dọa an ninh mạng.