Dự thảo của Bộ Xây dựng đề xuất phân loại kiểm định khí thải xe máy theo tuổi đời phương tiện. Theo đó, xe dưới 5 năm không phải đưa đi đăng kiểm, trong khi các xe cũ hơn bắt buộc kiểm tra trực tiếp mới đủ điều kiện lưu hành.
Xe mới “ngồi nhà” vẫn được cấp chứng nhận
Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 47/2024, quy định về kiểm định xe cơ giới, xe máy chuyên dùng và kiểm định khí thải mô tô, xe gắn máy.
Điểm đáng chú ý của dự thảo là cách tiếp cận mới khi phân loại phương tiện theo thời gian sản xuất. Theo đó, với xe có tuổi đời không quá 5 năm, cơ sở đăng kiểm sẽ căn cứ vào chứng nhận chất lượng của nhà sản xuất hoặc đơn vị nhập khẩu để cấp giấy chứng nhận kiểm định khí thải. Chủ xe không cần đưa phương tiện đi kiểm tra thực tế, thời gian giải quyết thủ tục tối đa 3 giờ.
Xe máy trên 5 năm sử dụng phải đo khí thí phương tiện.
Ngược lại, xe trên 5 năm tuổi bắt buộc phải kiểm định trực tiếp tại cơ sở đăng kiểm theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 122:2024/BGTVT. Người dân có thể nộp hồ sơ trực tiếp hoặc đặt lịch trực tuyến.
Khi đi kiểm định, chủ xe chỉ cần chuẩn bị một trong các giấy tờ: bản chính đăng ký xe; bản sao chứng thực (hoặc bản sao điện tử); hoặc giấy hẹn cấp đăng ký xe.
Nếu đạt tiêu chuẩn, kết quả kiểm định khí thải sẽ được cấp dưới dạng điện tử, tích hợp vào tài khoản định danh (VNeID), giúp người dân không phải mang theo giấy tờ. Trường hợp không đạt, cơ sở đăng kiểm sẽ thông báo để chủ xe khắc phục.
Dự thảo cũng làm rõ, đồng thời mở rộng chính sách miễn kiểm định lần đầu đối với xe cơ giới (trừ mô tô, xe gắn máy) và xe máy chuyên dùng chưa qua sử dụng, có thời gian từ năm sản xuất đến năm nộp hồ sơ dưới 2 năm.
Với nhóm này, chủ xe không cần đưa phương tiện đến trung tâm đăng kiểm mà có thể nộp hồ sơ tại bất kỳ cơ sở đăng kiểm nào trên toàn quốc, theo hình thức trực tuyến, trực tiếp hoặc qua bưu chính. Hồ sơ được tinh giản, thời gian giải quyết tối đa 4 giờ làm việc.
Nếu hồ sơ hợp lệ, cơ sở đăng kiểm sẽ lập hồ sơ phương tiện điện tử, đồng thời cấp giấy chứng nhận và tem kiểm định.
Siết quy trình với xe phải kiểm định
Đối với phương tiện không thuộc diện miễn, quy trình kiểm định lần đầu và định kỳ vẫn thực hiện theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, gồm 5 công đoạn bắt buộc: nhận dạng; kiểm tra tổng quát; kiểm tra phần trên; đánh giá phanh, độ trượt ngang; kiểm tra phần dưới và yếu tố môi trường.
Phương tiện đạt yêu cầu sẽ được cấp giấy chứng nhận và tem kiểm định. Ngược lại, xe có lỗi nghiêm trọng hoặc nguy hiểm sẽ bị từ chối kiểm định, không được phép lưu hành cho đến khi khắc phục.
Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định cho phép kiểm định ngoài cơ sở đăng kiểm đối với phương tiện hoạt động tại khu vực đặc thù như đảo, cảng, mỏ, công trường hoặc xe quá khổ, quá tải không thể đưa vào dây chuyền kiểm định.
Hiện cả nước có khoảng 77 triệu xe máy, trong đó tỷ lệ lớn là xe cũ sử dụng công nghệ động cơ đốt trong lạc hậu, không còn đáp ứng tiêu chuẩn phát thải.
Theo Quyết định 13/2026, từ ngày 1/7/2027 sẽ bắt đầu kiểm định khí thải mô tô, xe gắn máy tại Hà Nội và TPHCM; từ 1/7/2028 mở rộng ra Hải Phòng, Huế, Đà Nẵng, Cần Thơ. Đến 1/7/2030, quy định được áp dụng tại 28 tỉnh, thành, có thể triển khai sớm tùy điều kiện thực tế.