Từ ngày 1/5, cơ quan chức năng phạt tiền 10-12 triệu đồng đối với người ép buộc vợ hoặc chồng sử dụng biện pháp tránh thai, triệt sản với lý do định kiến giới.
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 76 sửa đổi, bổ sung Nghị định 125 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bình đẳng giới. Theo đó, mức chế tài này tăng gấp đôi so với quy định trước đây nhằm răn đe các hành vi áp đặt xuất phát từ định kiến giới. Nội dung văn bản mới cũng quy định cơ quan quản lý sẽ phạt 5-10 triệu đồng đối với người cản trở người thân tham gia tạo thu nhập, hoặc phân biệt đối xử giữa các thành viên gia đình với lý do giới tính.
Động thái tăng nặng chế tài của Chính phủ nhằm giải quyết thực trạng mất cân bằng trách nhiệm kế hoạch hóa gia đình tại Việt Nam. Theo Điều tra biến động dân số năm 2020, hệ thống y tế ghi nhận hơn 120.000 ca đình sản nữ nhưng chỉ có khoảng 10.000 đàn ông thực hiện thủ thuật này. Tạp chí Y học Việt Nam từng công bố nghiên cứu chỉ ra phụ nữ đang gánh vác gần như toàn bộ trách nhiệm và hệ lụy của việc ngừa thai, trong khi nam giới thường né tránh.
Cụ thể, nhiều nam giới Việt Nam từ chối các thủ thuật kế hoạch hóa gia đình vì định kiến. Thay vì thực hiện thắt ống dẫn tinh (một tiểu phẫu an toàn, nhanh chóng, không ảnh hưởng sinh lý), người chồng lại tạo áp lực bắt vợ phải uống thuốc tránh thai khẩn cấp liên tục hoặc cấy que, đặt vòng dù cơ địa người vợ không hợp. Khi các biện pháp tạm thời thất bại dẫn đến mang thai ngoài ý muốn, người vợ lại tiếp tục phải gánh chịu nỗi đau thể xác và tinh thần của việc nạo phá thai. Nhiều chị em thừa nhận họ chấp nhận lên bàn mổ chỉ để chiều ý bạn đời, bảo vệ hạnh phúc và ngăn chồng ngoại tình.
Giới y khoa đánh giá đình sản nữ là can thiệp nội soi tương đương đại phẫu, tốn thời gian phục hồi và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe. Bác sĩ thường khuyên sản phụ kết hợp thắt ống dẫn trứng ngay trong lúc mổ lấy thai để giảm thiểu rủi ro. Ngược lại, triệt sản nam diễn ra đơn giản, ít xâm lấn, hồi phục nhanh và hoàn toàn không ảnh hưởng đến nội tiết tố hay khả năng sinh lý.
Xu hướng chia sẻ trách nhiệm của nam giới Việt Nam hiện đi ngược lại với thế giới. Đơn cử tại Mỹ, khoảng 500.000 đàn ông chủ động thắt ống dẫn tinh mỗi năm. Các chuyên gia y tế và xã hội học đề xuất ngành y tế cùng các tổ chức xã hội cần đẩy mạnh truyền thông, khuyến khích đàn ông san sẻ trách nhiệm với bạn đời để cải thiện sức khỏe phụ nữ và xây dựng nền tảng hôn nhân bình đẳng.