Chủ sở hữu xe môtô, xe gắn máy sản xuất từ 5 năm trở lên bắt buộc phải mang xe đi kiểm định khí thải tại các trung tâm đăng kiểm.
Theo Thông tư 47/2024 của Bộ Giao thông Vận tải, xe môtô, xe gắn máy có tuổi đời dưới 5 năm được miễn kiểm định khí thải. Xe từ 5 đến 12 năm tuổi phải kiểm định hai năm một lần, xe trên 12 năm tuổi phải kiểm định hàng năm.
Trường hợp xe môtô, xe gắn máy trong cơ sở dữ liệu không có thông tin về ngày xuất xưởng thì tính từ ngày 31/12 của năm sản xuất xe. Giấy chứng nhận kiểm định khí thải sẽ được Cục Đăng kiểm Việt Nam cấp.
Khi đi kiểm định, chủ xe cần xuất trình một trong các giấy tờ: Bản chính chứng nhận đăng ký xe; bản sao có chứng thực hoặc bản sao điện tử được chứng thực từ bản chính chứng nhận đăng ký xe; bản chính giấy hẹn cấp chứng nhận đăng ký xe.
Cơ sở đăng kiểm sẽ đối chiếu thông tin xe trên phần mềm quản lý với chứng nhận đăng ký. Xe không trùng khớp sẽ bị từ chối. Nếu đạt tiêu chuẩn, xe sẽ được kiểm định và cấp chứng nhận điện tử được tích hợp dữ liệu với tài khoản định danh điện tử của chủ xe.
Thông tư 47/2024 có hiệu lực từ 1/1/2025, tuy nhiên đại diện Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết đây chưa phải là thời gian bắt đầu thực hiện kiểm định khí thải xe máy tại các cơ sở đăng kiểm xe cơ giới.
Các thành phố lớn bị ô nhiễm do phát thải xe máy. Ảnh: Ngọc Thành
Luật Giao thông đường bộ đã quy định việc kiểm định khí thải đối với xe môtô, xe gắn máy. Tuy nhiên, để thực hiện quy định này, Bộ Tài nguyên và Môi trường đang phối hợp với Bộ Giao thông Vận tải xây dựng lộ trình cụ thể, bao gồm thời gian bắt đầu thực hiện, đối tượng áp dụng và mức phí kiểm định. Hiện lộ trình này chưa được hoàn thiện và trình Chính phủ phê duyệt.
Theo Thông tư 06/2016 của Bộ Giao thông Vận tải, xe gắn máy là phương tiện có 2-3 bánh, chạy bằng động cơ và vận tốc thiết kế lớn nhất không lớn hơn 50 km/h. Nếu dẫn động cơ nhiệt thì dung tích làm việc hoặc dung tích tương đương dưới 50 cm3. Xe môtô (hay còn gọi là xe máy) là xe cơ giới có 2-3 bánh, di chuyển bằng động cơ dung tích xi-lanh từ 50 cm3 trở lên.
Hiện có trên 70 triệu xe môtô, xe máy đăng ký lưu hành tại Việt Nam, trong đó hơn 45 triệu đang được người dân sử dụng hàng ngày. Theo Bộ Giao thông Vận tải, xe máy là nguồn phát thải ô nhiễm lớn nhất, nhưng chưa được kiểm soát vì Luật Giao thông đường bộ năm 2008 chưa quy định.
Từ năm 2010, Chính phủ đã giao Bộ Giao thông Vận tải xây dựng lộ trình cụ thể về kiểm soát khí thải xe máy. Hai thành phố lớn Hà Nội, TP HCM được giao hoàn thiện mạng lưới cơ sở kiểm định, mục tiêu đến năm 2015 có 80-90% lượng xe máy được kiểm định tiêu chuẩn khí thải.
Dù vậy đến nay việc kiểm soát khí thải xe máy vẫn chưa được triển khai, trong khi số lượng xe máy tại các thành phố lớn tăng nhanh. Năm 2023, cả nước đăng ký mới hơn 2,4 triệu môtô, xe máy, nâng tổng số xe máy lên 74 triệu.