Ông Đỗ Văn Bằng, Giám đốc Công ty Minh Thành Phát (nhà xe Sao Việt), cho biết khi giá nhiên liệu tăng nhanh, nhiều chuyến xe khách gần như không có lãi, doanh nghiệp phải bù lỗ để duy trì hoạt động. Để giảm chi phí, đơn vị đã cắt giảm tần suất trên tuyến Hà Nội - Lào Cai/Sa Pa từ 50 xuống còn 35 chuyến mỗi ngày.
Theo ông Bằng, thời điểm này hãng xe Sao Việt chưa điều chỉnh giá vé nhằm chia sẻ với hành khách, song đang theo dõi diễn biến giá xăng dầu và chính sách điều hành của cơ quan quản lý trước khi quyết định. "Nhiên liệu hiện chiếm khoảng 40-50% cơ cấu giá thành vận tải đường bộ nên biến động giá xăng dầu gây áp lực lớn lên chi phí hoạt động của các doanh nghiệp", ông nói.
Báo cáo nhanh của các Sở Xây dựng địa phương gửi về Cục Đường bộ Việt Nam, cho biết giá cước và chi phí vận tải đường bộ đã biến động mạnh ở nhiều địa phương.
Xe khách đậu chờ khởi hành ở bến xe Miền Đông, quận Bình Thạnh (cũ), sáng 20/3. Ảnh: Giang Anh
Tại TP HCM, Sở Xây dựng cho biết khoảng hai tuần qua đã tiếp nhận thông báo tăng giá từ nhiều doanh nghiệp vận tải liên tỉnh do chi phí đầu vào, đặc biệt là dầu diesel, tăng mạnh. Đến ngày 18/3, có 31/97 đơn vị điều chỉnh giá vé trên các tuyến cố định, mức tăng phổ biến 5-36%.
Một số doanh nghiệp tăng giá từ sớm như Toàn Thắng, Kumho Samco Buslines, Sao Vàng, Phú Thái Sơn, Đông Hưng, HTX Đông Bắc, Saigon Public Transport, Quốc Phú, Huệ Nghĩa Limousine...
Ngoài xe khách, nhiều tuyến buýt không trợ giá cũng bắt đầu tăng vé. Sở Xây dựng ghi nhận 9 đơn vị kê khai tăng 20-40%; riêng tuyến 70-2 (Bến xe Củ Chi - Tòa Thánh - Khu du lịch Núi Bà Đen) tăng gấp đôi giá vé học sinh, lên 10.000 đồng.
Vận tải hàng hóa chịu áp lực lớn khi chi phí tăng 20-25%, theo ông Bùi Văn Quản, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải hàng hóa TP HCM. Nhiều doanh nghiệp phải thương lượng lại hợp đồng hoặc chấp nhận bù lỗ; một số hạn chế nhận đơn hàng mới hoặc áp dụng điều khoản điều chỉnh giá theo biến động nhiên liệu.
Khó khăn còn đến từ việc tiếp nhiên liệu khi một số trạm xăng dầu tạm ngừng bán hoặc giới hạn lượng cung. Đại diện doanh nghiệp vận tải container cho biết chi phí đổ đầy bình có thể tới 15 triệu đồng, song nhiều nơi chỉ cho nạp nhỏ giọt, buộc doanh nghiệp giảm đơn hoặc không dám nhận tuyến dài.
Đối với taxi, TP HCM có 34 doanh nghiệp với hơn 24.000 xe. Trong đó, Vinasun đã tăng giá cước khoảng 11-12%, một số hãng khác giữ giá. Riêng taxi điện Xanh SM giảm 10% giá cước đến hết tháng 3.
Hành khách tại bến xe Miền Tây, TP HCM trong dịp Tết. Ảnh: Quỳnh Trần
Sở Xây dựng TP HCM cho biết đang theo dõi sát và kiểm tra việc kê khai, niêm yết giá nhằm đảm bảo thị trường ổn định. Theo quy định, các doanh nghiệp phải kê khai giá và thông báo trước khi áp dụng, đồng thời niêm yết công khai để hành khách nắm thông tin.
Ở phía Bắc, Hải Phòng ghi nhận mức tăng đáng kể đối với vận tải hàng hóa, trung bình khoảng 1,2 triệu đồng mỗi 100 km, tương đương 24%. Giá vé hành khách tuyến cố định tại đây tăng 15-30% sau đợt điều chỉnh giá xăng dầu ngày 7/3. Một số tuyến như Hải Phòng - Hà Nội tăng 15-16%, Hải Phòng - Thanh Hóa khoảng 30%, còn các tuyến đi Lai Châu, Sơn La, Điện Biên, Lào Cai tăng 25-50%.
Nhiều địa phương miền Bắc khác như Ninh Bình và Tuyên Quang cũng ghi nhận doanh nghiệp vận tải tăng giá vé trên các tuyến cố định, mức phổ biến 15-50%.
Tại miền Trung, các doanh nghiệp vận tải ở Thanh Hóa đã điều chỉnh giá cước hàng hóa tăng 10-20% và vận tải khách theo hợp đồng tăng khoảng 20%. TP Huế ghi nhận ba doanh nghiệp kê khai tăng giá trên 29 tuyến, mức tăng 11-31%. Quảng Ninh cũng có một số doanh nghiệp xe buýt và tuyến cố định tăng giá vé đến 20%.
Ở khu vực miền Nam, Vĩnh Long có 14 doanh nghiệp vận tải thông báo tăng giá trên 142 tuyến, với mức điều chỉnh 9-33%. Cần Thơ ghi nhận một đơn vị vận tải tuyến cố định tăng giá vé khoảng 16%, trong khi các tỉnh Cà Mau và một số địa phương lân cận cũng xuất hiện tình trạng doanh nghiệp điều chỉnh giá cước 15-30%.
Trong khi đó, một số địa phương như Đà Nẵng, Lạng Sơn, Gia Lai và Đồng Tháp cho biết chưa ghi nhận doanh nghiệp vận tải kê khai tăng giá cước.
Theo Cục Đường bộ Việt Nam, nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài, giá dầu thế giới có thể vượt 100 USD một thùng. Khi đó chi phí nhiên liệu, năng lượng cùng các phụ phí vận chuyển và bảo hiểm có thể tiếp tục tăng, tác động trực tiếp đến hoạt động vận tải đường bộ trong nước và vận tải qua biên giới.
Giá nhiên liệu tăng cao cũng có thể làm giảm nhu cầu đi lại của người dân và làm tăng chi phí logistics, từ đó ảnh hưởng đến giá thành nhiều loại hàng hóa.
Để giảm tác động, Cục Đường bộ Việt Nam đề xuất Bộ Xây dựng xem xét sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu nhằm giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp vận tải; đồng thời nghiên cứu giảm phí cầu đường và phí hạ tầng cảng biển đối với xe chở hàng xuất nhập khẩu.
Cơ quan này cũng đề xuất ưu tiên thông quan nhanh các mặt hàng thiết yếu tại cửa khẩu để giảm thời gian chờ của xe tải, cho phép doanh nghiệp điều chỉnh giá cước theo biến động nhiên liệu trong khung thỏa thuận với khách hàng, đồng thời tối ưu hoạt động vận tải và ứng dụng công nghệ nhằm giảm tiêu hao nhiên liệu.