Từ thực tế tình hình ở Trung Đông, Chủ tịch Quốc hội lưu ý vấn đề bảo hộ công dân cần thay đổi theo hướng chủ động dự báo và ứng phó, có cơ chế phản ứng nhanh trong cứu trợ công dân.
Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến tại phiên họp thứ 55, ngày 18/3.
Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết dự thảo luật gồm 2 điều, tập trung vào sửa đổi, hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ của cơ quan đại diện.
Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung báo cáo tại phiên họp (Ảnh: Hồng Phong).
Dự thảo luật cũng cho phép cơ quan đại diện ký kết văn bản hợp tác với các đối tác nước ngoài; kiện toàn quy định về tổ chức bộ máy, quản lý, vận hành cơ quan đại diện; hoàn thiện một số chế độ, chính sách cho thành viên cơ quan đại diện và thân nhân.
Dự kiến, tổng mức tăng chi ngân sách hằng năm cho việc thi hành luật là 179,6 tỷ đồng, chủ yếu chi cho việc cải thiện chế độ cho thành viên cơ quan đại diện và thân nhân.
Trình bày báo cáo thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới cho rằng các nội dung của dự thảo Luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng về chủ động, tích cực hội nhập quốc tế trong tình hình mới.
Các quy định cũng phù hợp với việc sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Thường trực cơ quan thẩm tra đánh giá cao việc dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung khoản 3 Điều 9 khuyến khích người Việt Nam ở nước ngoài giữ gìn bản sắc dân tộc, thúc đẩy bảo tồn và lan tỏa tiếng Việt, song có ý kiến đề nghị lưu ý quy định, hướng dẫn chi tiết hơn về cơ chế hỗ trợ từ ngân sách và huy động nguồn lực từ cộng đồng, doanh nghiệp cho hoạt động này để bảo đảm tính khả thi.
Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới (Ảnh: Hồng Phong).
Góp ý vào dự thảo Luật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh yêu cầu mới về đẩy mạnh kinh tế, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, ngoại giao số.
Chủ tịch Quốc hội cho rằng cần bổ sung quy định về trách nhiệm của cơ quan đại diện trong việc cảnh báo sớm các rào cản kỹ thuật, vụ kiện phòng vệ thương mại đối với hàng hóa Việt Nam, giúp doanh nghiệp trong nước chủ động ứng phó thay vì phải xử lý phần ngọn khi sự việc đã rồi.
Với nhóm điều khoản về ngoại giao kinh tế, Chủ tịch Quốc hội góp ý cần phân tích sâu hơn vai trò của cơ quan đại diện ở nước ngoài để không chỉ là người đưa tin, mà phải là người mở đường trong bối cảnh đẩy mạnh các hiệp định thương mại tự do (FTA) thế hệ mới.
Từ thực tế tình hình ở Trung Đông, Iran, một số nước châu Mỹ Latinh, Chủ tịch Quốc hội lưu ý vấn đề bảo hộ công dân cần thay đổi theo hướng chủ động dự báo và ứng phó khẩn cấp. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh phải có cơ chế phản ứng nhanh trong các vụ việc cứu trợ công dân.
Theo Chủ tịch Quốc hội, cần luật hóa quy trình phối hợp với các hội đoàn người Việt ở sở tại. “Sức mạnh của cộng đồng là cánh tay nối dài của cơ quan đại diện trong việc tiếp cận hỗ trợ khẩn cấp, nguồn lực nhà nước đôi khi chưa thể bao phủ hết”, Chủ tịch Quốc hội nói.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại phiên họp (Ảnh: Hồng Phong).
Về người đứng đầu cơ quan đại diện, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, theo quy định, đại sứ là người thay mặt Nhà nước tại nước sở tại, tuy nhiên, sự phối hợp giữa cơ quan đại sứ và các thành viên thuộc các bộ, ngành khác như tham tán thương mại, tham tán quốc phòng đôi khi còn lỏng lẻo do cơ chế “hai đầu quản lý”.
Do đó, cần làm rõ hơn vai trò “tổng chỉ huy” của đại sứ đối với toàn bộ cán bộ biệt phái để đảm bảo hoạt động của các bộ phận chuyên trách thống nhất với sự điều phối chung, tránh tình trạng “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược”.
Cũng theo Chủ tịch Quốc hội, mức sinh hoạt phí hiện nay tại nhiều địa bàn không còn phù hợp với thực tế lạm phát toàn cầu, vô hình trung tạo áp lực kinh tế lên cán bộ ngoại giao và có thể ảnh hưởng đến chất lượng công tác. Vì vậy, cần điều chỉnh mức sinh hoạt phí đáp ứng yêu cầu ổn định cuộc sống của cán bộ đại sứ quán.