Công an TP Hà Nội đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố 3 bị can về hành vi Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ xảy ra tại Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội liên quan đến sai phạm trong việc chi trả tiền cho sinh viên tham gia sự kiện A80. Vụ việc đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận không chỉ bởi tính chất vi phạm pháp luật mà còn bởi đây là hành vi xảy ra trong môi trường giáo dục - nơi lẽ ra phải là không gian trong sạch, chuẩn mực, nuôi dưỡng tri thức và nhân cách con người.
Từ sự thắc mắc ban đầu của sinh viên đến những phản ứng quanh co, gian dối của người đứng đầu cơ sở giáo dục, rồi sự vào cuộc của báo chí, mạng xã hội và cuối cùng là các cơ quan bảo vệ pháp luật, vụ việc đưa ra một lời cảnh tỉnh đanh thép: Mọi hành vi sai trái, dù ở bất cứ đâu, dù được che đậy tinh vi thế nào, cuối cùng cũng không thể thoát khỏi ánh sáng của sự thật và công lý.
Khi sinh viên buộc phải tự lên tiếng bảo vệ quyền lợi chính đáng
Điều đáng chú ý trong vụ việc này là việc sai phạm không bị phát hiện từ một cuộc thanh tra, kiểm tra định kỳ hay đột xuất, mà bắt nguồn từ chính sự thắc mắc, băn khoăn của sinh viên - những người trực tiếp tham gia hoạt động, bỏ công sức, thời gian và tin tưởng vào sự minh bạch, công bằng của nhà trường. Việc sinh viên đặt câu hỏi về các khoản tiền công, chế độ hỗ trợ tưởng chừng là chuyện rất bình thường, nhưng trong bối cảnh cụ thể, nó lại trở thành “mồi lửa” soi rõ một chuỗi hành vi sai trái có tính toán không thể chấp nhận.
Bị can Phạm Văn Long, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội. Ảnh: CACC
Sự việc cho thấy một thực tế đáng suy ngẫm: Khi các kênh giải trình, đối thoại chính thức trong nhà trường không thực sự hiệu quả, khi người có trách nhiệm không minh bạch, thậm chí tìm cách né tránh thì người yếu thế hơn, ở đây là sinh viên buộc phải tìm đến dư luận xã hội để tự bảo vệ quyền lợi của mình. Đây không phải là điều đáng mừng nhưng lại là hệ quả tất yếu của sự thiếu liêm chính và thiếu trách nhiệm từ phía người quản lý.
Thay vì thẳng thắn nhìn nhận thiếu sót, kiểm tra lại quy trình, rà soát tài chính và nhanh chóng khắc phục, người đứng đầu cơ sở giáo dục liên quan đã có những phát ngôn và hành vi quanh co, né tránh, thậm chí không trung thực. Chính thái độ này đã khiến vụ việc không dừng lại ở phạm vi nội bộ mà nhanh chóng lan rộng trong dư luận, tạo nên làn sóng bức xúc mạnh mẽ.
Trong quản trị công, đặc biệt là trong lĩnh vực giáo dục, sai phạm có thể xảy ra, nhưng gian dối để che giấu sai phạm lại là một lỗi lầm nghiêm trọng hơn gấp nhiều lần. Nó không chỉ xâm hại quyền lợi vật chất của sinh viên mà còn làm tổn hại niềm tin xã hội đối với nhà trường, đối với đội ngũ nhà giáo và những người làm công tác quản lý giáo dục. Khi người thầy – người được xã hội trao gửi vai trò nêu gương – lại chọn cách nói không đúng sự thật thì đó là dấu hiệu của sự xuống cấp đạo đức đáng báo động.
Sức mạnh giám sát xã hội
Không thể không nhắc đến vai trò của báo chí và mạng xã hội trong việc phanh phui, làm rõ và thúc đẩy xử lý vụ việc. Trong bối cảnh thông tin đa chiều hiện nay, báo chí chính thống cùng với các nền tảng mạng xã hội đã trở thành “kênh giám sát” quan trọng của quần chúng nhân dân đối với hoạt động của các cơ quan, tổ chức và cá nhân mang trọng trách thực thi quyền lực. Như Hồ Chủ tịch đã nói: "Biến hàng trăm, hàng triệu con mắt, lỗ tai cảnh giác của quần chúng thành những ngọn đèn pha soi sáng khắp mọi nơi, không để cho tệ tham ô, lãng phí, quan liêu còn chỗ ẩn nấp”.
Dư luận xã hội không chỉ phản ánh sự bức xúc trước hành vi bớt xén tiền công sức của sinh viên mà còn lên án gay gắt sự thiếu trung thực, thiếu trách nhiệm của người đứng đầu. Chính từ sự trân trọng và lắng nghe thông tin, phản ánh của sinh viên, của xã hội mà các cơ quan chức năng đã vào cuộc nhanh chóng, khẩn trương để làm minh bạch mọi chuyện, trả lại sự công bằng, xử lý nghiêm minh hành vi vi phạm, không để tình trạng xử lý nội bộ cho qua chuyện như dư luận từng lo ngại.
Tuy nhiên, cũng cần nhấn mạnh rằng, mạng xã hội chỉ thực sự phát huy tác dụng tích cực khi thông tin được kiểm chứng, phản ánh đúng bản chất sự việc và hướng đến mục tiêu chung là bảo vệ công lý, bảo vệ lẽ phải chứ không phải để suy diễn, quy chụp hay kích động cực đoan. Trong vụ việc này, sự kết hợp giữa báo chí chính thống và phản ánh của người dân đã tạo nên sức mạnh giám sát xã hội thực sự hiệu quả.
Việc khởi tố vụ án, khởi tố 3 bị can cho thấy phản ứng kịp thời, dứt khoát của các cơ quan bảo vệ pháp luật trong việc xử lý hành vi vi phạm. Đây là tín hiệu tích cực, thể hiện quyết tâm không dung túng cho sai phạm, dù xảy ra trong bất kỳ lĩnh vực nào, kể cả giáo dục - nơi lâu nay vẫn được coi là “vùng nhạy cảm”.
Khởi tố vụ án không chỉ nhằm xử lý trách nhiệm cá nhân vi phạm, mà còn có ý nghĩa răn đe, phòng ngừa chung, khẳng định nguyên tắc thượng tôn pháp luật và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người học. Quan trọng hơn, nó gửi đi thông điệp rõ ràng rằng: mọi hành vi xâm phạm quyền lợi của sinh viên, lợi dụng vị trí công tác để trục lợi đều sẽ bị xử lý nghiêm minh.
Báo động về sự xuống cấp đạo đức
Từ một vụ việc cụ thể, dư luận không khỏi lo ngại về tình trạng xuống cấp đạo đức trong một bộ phận nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục hiện nay. Khi người thầy không còn giữ được chuẩn mực đạo đức, khi lợi ích cá nhân được đặt cao hơn trách nhiệm giáo dục và sự công bằng thì hậu quả không chỉ dừng lại ở những con số bị bớt xén mà còn là sự tổn thương lâu dài đối với niềm tin của thế hệ trẻ.
Sinh viên không chỉ học kiến thức chuyên môn trong nhà trường mà còn học cách sống, cách làm người thông qua tấm gương của thầy cô. Một hành vi sai trái của người thầy có thể phá vỡ những bài học đạo đức được giảng dạy suốt nhiều năm. Đây chính là điều khiến xã hội lo lắng nhất khi chứng kiến những vụ việc tương tự.
Cần khẳng định rằng, tuyệt đại đa số đội ngũ nhà giáo vẫn đang ngày đêm tận tụy, liêm chính, cống hiến cho sự nghiệp trồng người. Tuy nhiên, chính vì vậy mà những trường hợp vi phạm như vụ việc này càng cần được xử lý nghiêm khắc, công khai, minh bạch để không làm ảnh hưởng đến uy tín chung của ngành giáo dục và tâm huyết của các thầy cô giáo.
Việc xử lý không chỉ dừng lại ở trách nhiệm hình sự mà còn cần rà soát lại các quy trình quản lý tài chính, cơ chế giám sát nội bộ cũng như tăng cường giáo dục đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ cán bộ quản lý, nhà giáo. Quan trọng hơn, phải tạo ra môi trường để sinh viên được lên tiếng, được bảo vệ khi phản ánh tiêu cực thay vì phải đối mặt với áp lực hay sự né tránh từ những người có thẩm quyền.
Vụ việc "ăn chặn" tiền công sức của sinh viên tham gia A80 là một bài học đắt giá, không chỉ cho cá nhân vi phạm mà cho toàn bộ hệ thống quản lý giáo dục. Nó cho thấy rằng, không có điều xấu xa, tội lỗi nào có thể che mắt được quần chúng nhân dân, và rằng khi sự thật được phơi bày, công lý nhất định phải được thực thi.
Quan trọng hơn cả, từ vụ việc này, xã hội kỳ vọng vào những thay đổi thực chất, để những sai phạm tương tự không còn đất tồn tại, để môi trường giáo dục thực sự trong sạch, lành mạnh, xứng đáng với niềm tin mà nhân dân và thế hệ trẻ đã và đang gửi gắm.