Tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu vẫn diễn biến phức tạp

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV, sáng 26/11, Quốc hội đã nghe báo cáo về công tác phòng, chống tội phạm năm 2024.

Theo Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang, năm 2024, tình hình thế giới, khu vực và trong nước tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp, khó lường với nhiều khó khăn, thách thức hơn. Bám sát sự lãnh đạo của Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Công an và các bộ, ngành, địa phương tiếp tục thực hiện đồng bộ, quyết liệt các kế hoạch, giải pháp phòng ngừa, đấu tranh, chống tội phạm và vi phạm pháp luật.

Số vụ phạm tội về tham nhũng, chức vụ được phát hiện, xử lý nhiều hơn 20,55%

Tình hình tội phạm về trật tự xã hội tiếp tục diễn biến phức tạp, số vụ phạm tội tăng 12,53%. Tỷ lệ điều tra, khám phá các vụ phạm tội về trật tự xã hội, đạt 83,48% (cao hơn 8,48% so với chỉ tiêu Quốc hội giao); trong đó án rất nghiêm trọng đạt 95,15%, án đặc biệt nghiêm trọng đạt 97,08%.

Tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu tiếp tục diễn biến phức tạp trên nhiều lĩnh vực ở hầu hết các địa phương. Số vụ phạm tội về tham nhũng và chức vụ được phát hiện, điều tra, xử lý nhiều hơn 20,55%, số vụ phạm tội về trật tự quản lý kinh tế ít hơn 2,4%, số vụ buôn lậu nhiều hơn 8,25%.

Tội phạm và vi phạm pháp luật về môi trường, tài nguyên, an toàn thực phẩm xảy ra trên nhiều lĩnh vực, địa bàn. Số vụ phạm tội về môi trường, tài nguyên, an toàn thực phẩm được phát hiện, xử lý ít hơn 53,46%.

Tội phạm sử dụng công nghệ cao tiếp tục gia tăng với nhiều phương thức, thủ đoạn phạm tội mới. Lực lượng chức năng đã ngăn chặn truy cập trên 23.500 trang mạng, tài khoản mạng xã hội có hành vi vi phạm pháp luật; khởi tố 1.521 vụ, 658 đối tượng phạm tội.

Tình hình tội phạm và tệ nạn về ma túy tiếp tục diễn biến phức tạp. Lực lượng chức năng đã triệt phá nhiều đường dây mua bán, vận chuyển ma túy lớn, xuyên quốc gia, các tụ điểm ma túy; chuyển hóa các địa bàn phức tạp về ma túy tại cơ sở; số vụ phạm tội về ma túy được phát hiện, xử lý nhiều hơn 2,49%.

Theo Bộ trưởng Công an, năm 2024, tình hình tội phạm xâm phạm an ninh quốc gia tiếp tục diễn biến phức tạp. Bộ Công an và các bộ, ngành, địa phương tiếp tục chủ động nắm tình hình, tham mưu với Đảng, Nhà nước các chủ trương, đường lối bảo vệ an ninh quốc gia; kịp thời khởi tố điều tra, làm rõ các vụ án xâm phạm an ninh quốc gia.

Trong năm 2024, công tác quản lý xuất nhập cảnh tiếp tục được duy trì, bảo đảm. Đẩy mạnh phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo; quản lý chặt chẽ hoạt động kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự.

Lực lượng công an cũng đã tập trung chỉ đạo triển khai các giải pháp duy trì, bảo đảm dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”; đẩy mạnh nghiên cứu và triển khai các tiện ích trên VneID. Tăng cường thực hiện các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm trật tự, an toàn giao thông. Chủ động tuyên truyền, kiểm tra an toàn phòng cháy, chữa cháy đối với khu dân cư, hộ gia đình, nhà ở có kết hợp sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, tình hình tai nạn giao thông, cháy nổ tiếp tục gia tăng; xảy ra một số vụ đặc biệt nghiêm trọng, làm chết và bị thương nhiều người.

Trật tự an toàn xã hội còn phức tạp

Cũng theo Bộ trưởng Công an, công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm và kiến nghị khởi tố được thực hiện đúng quy định của pháp luật; tỷ lệ giải quyết đạt 86,05%.

Cơ quan điều tra các cấp đã thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật trong công tác điều tra, xử lý tội phạm, công tác bắt, giam, giữ; các yêu cầu, nhiệm vụ về công tác điều tra, xử lý tội phạm; góp phần phòng ngừa sai phạm, tiêu cực trong hoạt động điều tra.

Tuy nhiên, vẫn còn một số tồn tại, hạn chế trong công tác điều tra tội phạm. Công tác quản lý, giải quyết các vụ án, vụ việc tạm đình chỉ còn gặp nhiều khó khăn, vướng mắc, số vụ việc, vụ án tạm đình chỉ tính đến cuối kỳ thống kê vẫn còn ở mức cao.

Các cơ sở giam, giữ thường xuyên quán triệt và tổ chức thực hiện nghiêm túc các quy định của pháp luật về tạm giữ, tạm giam. Tuy nhiên, số đối tượng giam giữ mới và hiện hành tiếp tục gia tăng và ở mức cao, nhất là các đối tượng bị kết án tử hình.

Về công tác hợp tác quốc tế, các bộ, ngành, địa phương tiếp tục phối hợp, tham mưu, tổ chức hợp tác với các cơ quan, tổ chức quốc tế, các tỉnh giáp biên về công tác phòng, chống tội phạm; phòng, chống mua bán người; phòng, chống ma túy. Thực hiện công tác bảo hộ công dân, giải cứu gần 1.500 công dân từ Myanmar về nước.

Theo đánh giá chung, trong năm 2024, công tác phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật tiếp tục được tập trung cao độ; công tác phòng ngừa tội phạm từng bước được triển khai theo chiều sâu, kết hợp chặt chẽ giữa phòng ngừa xã hội và phòng ngừa nghiệp vụ. Các chỉ tiêu Quốc hội giao cơ bản được hoàn thành, một số chỉ tiêu đạt và vượt. Lực lượng Công an và các lực lượng chức năng đã vượt khó khăn, gian khổ, nguy hiểm, tập trung tối đa lực lượng, phương tiện, biện pháp điều tra, khám phá các vụ án. Tình hình trật tự an toàn xã hội được bảo đảm.

Mặc dù vậy, tình hình tội phạm và vi phạm pháp luật vẫn còn diễn biến phức tạp. Công tác phòng ngừa tội phạm chưa mang lại hiệu quả cao. Tỷ lệ giải quyết tin báo, tố giác tội phạm, kiến nghị khởi tố chưa đạt chỉ tiêu Quốc hội đề ra. Vi phạm trong hoạt động điều tra, xử lý tội phạm, công tác tạm giữ, tạm giam tuy giảm nhưng còn một số vi phạm phải xử lý hình sự. Trật tự an toàn xã hội còn phức tạp, số vụ tai nạn giao thông, cháy, nổ tăng, xảy ra một số vụ làm nhiều người chết, bị thương,... Vi phạm hành chính còn diễn ra trên nhiều lĩnh vực.

Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế nêu trên chủ yếu là do điều kiện phát sinh tội phạm và vi phạm pháp luật tiếp tục gia tăng; vai trò, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, người đứng đầu một số cơ quan, tổ chức, đơn vị chưa đề cao; các nguồn lực cho công tác phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn; năng lực, trình độ, ý thức trách nhiệm của một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Năm nhóm giải pháp trọng tâm trong năm 2025

Trong năm 2025, để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, Chính phủ tập trung chỉ đạo, thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm bao gồm:

Thứ nhất, chủ động nâng cao chất lượng công tác nắm, phân tích, dự báo tình hình, tham mưu chiến lược từ sớm, từ xa. Triển khai thực hiện có hiệu quả các kế hoạch, phương án bảo đảm an ninh, an toàn. Tập trung phát hiện, ngăn chặn, vô hiệu hóa âm mưu, hoạt động khủng bố, phá hoại, kích động biểu tình gây rối an ninh, trật tự của các thế lực thù địch, phản động, số đối tượng chống đối. Chỉ đạo chính quyền các cấp giải quyết có hiệu quả các vụ tranh chấp, khiếu kiện ngay từ sớm, từ cơ sở.

Thứ hai, tập trung nhận diện và chủ động triển khai các giải pháp kiềm chế tội phạm bền vững, phấn đấu theo chỉ tiêu đã đề ra. Tấn công trấn áp mạnh, quyết liệt với các loại tội phạm; nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo tội phạm, kiến nghị khởi tố và điều tra, xử lý tội phạm, khẩn trương khắc phục dứt điểm các hạn chế, vi phạm đã được chỉ ra.

Thứ ba, tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về an ninh, trật tự; thúc đẩy tiến độ thực hiện nhiệm vụ chuyển đổi số, cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Đẩy mạnh tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm về trật tự, an toàn giao thông và phòng, chống cháy, nổ; bảo đảm an ninh, an toàn cơ sở giam, giữ.

Thứ tư, thực hiện đồng bộ, quyết liệt các giải pháp đổi mới, nâng cao chất lượng công tác xây dựng, hoàn thiện pháp luật về an ninh, trật tự. Tập trung thực hiện Nghị quyết số 12-NQ/TW của Bộ Chính trị và các Đề án thành phần.

Thứ năm, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công và các nguồn kinh phí gắn với nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư. Tăng cường nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ phục vụ các lĩnh vực công tác phòng, chống tội phạm. Tập trung phát triển nhanh, bền vững công nghiệp an ninh.