Lương hưu không nhất thiết phải tăng đồng đều cho tất cả các nhóm; chính sách cần ưu tiên người có mức hưởng thấp để đảm bảo tính nhân văn và thu hẹp chênh lệch.
Theo dự thảo Thông tư điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội (BHXH) và trợ cấp hằng tháng đang được Bộ Nội vụ lấy ý kiến, có hai phương án tăng khác nhau, áp dụng từ ngày 1/7/2026. Việc điều chỉnh được tính trên mức hưởng của tháng 6/2026.
Ảnh minh họa: Lê Anh Dũng
Phương án 1 kết hợp tăng theo tỷ lệ và cộng thêm tiền tuyệt đối: một số nhóm tăng 4,5% và cộng thêm 200.000 đồng/tháng; các nhóm còn lại tăng 8%.
Phương án 2 áp dụng mức tăng đồng loạt 8% cho tất cả các đối tượng, theo hướng đơn giản, dễ thực hiện.
Đáng chú ý, bên cạnh mức tăng chung, dự thảo quy định cơ chế điều chỉnh bổ sung đối với người có mức hưởng thấp, chủ yếu là các trường hợp nghỉ hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng trước ngày 1/1/1995.
Theo đó, sau khi điều chỉnh theo một trong hai phương án, nếu mức hưởng vẫn thấp, người thụ hưởng sẽ tiếp tục được tăng thêm.
Cụ thể, người có mức hưởng từ 3,5 triệu đồng/tháng trở xuống được cộng thêm 300.000 đồng/tháng. Trường hợp có mức hưởng trên 3,5 triệu đồng nhưng dưới 3,8 triệu đồng/tháng sẽ được nâng lên 3,8 triệu đồng/tháng.
Quy định này nhằm bảo đảm sau điều chỉnh, không có người hưởng lương hưu và trợ cấp dưới 3,8 triệu đồng/tháng.
Dự thảo thông tư dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, làm căn cứ để các cơ quan tổ chức chi trả và triển khai trên toàn quốc.
Cần thiết kế chính sách linh hoạt hơn
Góp ý kiến về dự thảo, chuyên gia kinh tế Nguyễn Thường Lạng (Đại học Kinh tế Quốc dân) cho rằng, việc dự thảo ưu tiên tăng cao hơn cho nhóm nghỉ hưu trước năm 1995 và người hưởng trợ cấp BHXH thấp là phù hợp. Đây là những đối tượng đặc thù, phần lớn đã cao tuổi, có nhiều đóng góp trong giai đoạn khó khăn nhưng mức hưởng còn hạn chế. Việc tăng thu nhập cho nhóm này không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là sự ghi nhận về mặt tinh thần.
Tuy nhiên, theo ông Lạng, chính sách cần được thiết kế theo hướng linh hoạt hơn, với các mức tăng mang tính “bù đắp” rõ rệt cho người có thu nhập thấp, thậm chí có thể phân nhóm để điều chỉnh khác nhau.
Cụ thể, người có mức lương hưu thấp nên được tăng cao hơn, trong khi nhóm có mức hưởng cao có thể tăng ít hơn hoặc giữ ổn định, nhằm hướng tới sự hài hòa trong hệ thống an sinh.
Ông cũng lưu ý, nếu áp dụng cách tăng đồng loạt, những người đang hưởng lương hưu vài chục triệu, thậm chí hàng trăm triệu đồng mỗi tháng, khi tăng 8% sẽ có mức tăng tuyệt đối rất lớn, vượt xa so với nhóm chỉ nhận khoảng 5-6 triệu đồng.
“Vẫn biết tính lương hưu cao hay thấp dựa vào mức đóng BHXH. Tuy nhiên, chính sách điều chỉnh lương hưu hàng năm cần ưu tiên nhiều hơn cho người có hoàn cảnh khó khăn. Nếu điều chỉnh theo kiểu cào bằng, người hưởng thấp chỉ tăng thêm vài trăm nghìn đồng, khó bù đắp chi phí sinh hoạt đang ngày càng tăng.
Vì vậy, nhóm có lương hưu thấp nên được điều chỉnh tăng cao hơn. Việc này không chỉ giúp cải thiện đời sống mà còn góp phần tạo sự đồng thuận và ổn định xã hội”, ông Lạng nêu quan điểm.