Lượng việc tăng vọt, cán bộ làm đến đêm: Cần tăng lương hay biên chế?

Áp lực lớn với cán bộ luân chuyển xa nhà 

Ông Trần Quốc Hưng, Phó Giám đốc Trung tâm phục vụ hành chính công phường Hiệp Bình, TPHCM, nhận định khối lượng công việc của công chức tăng khi vận hành chính quyền 2 cấp. Tại đơn vị của ông Hưng, cán bộ phòng Tư pháp có lúc phải làm việc đến 20h mới tan sở.

Để giải quyết vấn đề này, ông cho rằng trước hết có thể thử nghiệm ủy quyền cho cán bộ tại Trung tâm phục vụ hành chính công.

Ngoài ra, ông gợi ý một số giải pháp khác như cập nhật bằng cấp, giấy tờ cá nhân lên cổng VNeID để người dân sử dụng mỗi khi làm thủ tục hành chính; cho phép thủ tục sao y bản chính được thực hiện hoàn toàn trên nền tảng số, để người dân không cần đến cơ quan chức năng.

"Riêng TPHCM có thể xem xét, tăng từ 38 tổ địa bàn lên 168 tổ tiếp nhận hồ sơ phi địa giới hành chính, nhằm tiết kiệm thời gian di chuyển cho người dân, giảm tải công việc cho mỗi đơn vị", ông nói.

Hiệp Bình là một trong những phường có quy mô dân số đông nhất tại TPHCM, với hơn 215.000 người.

Ông Trần Quốc Hưng cho hay thực tế cán bộ, công chức tại phường Hiệp Bình gặp khó khăn khi phải đáp ứng nhu cầu tiếp, xử lý trung bình 400 lượt người dân/ngày. Trong khi một số phường, xã khác của TPHCM chỉ ở mức 20-30 lượt người dân/ngày, dù cùng số lượng biên chế cấp xã theo quy định.

"Có thể xem xét việc tăng biên chế cho các cơ quan, đơn vị cấp xã dựa trên cơ sở dân số, thay vì chỉ tính theo loại đơn vị hành chính. Trong đó, Sở Nội vụ địa phương có thể đóng vai trò chủ động rà soát, quyết định số lượng biên chế cho từng phường, xã, trên tổng số lượng biên chế được giao, sao cho sát với thực tế", ông Trần Quốc Hưng góp ý.

Theo ThS Nguyễn Tuấn Anh, công tác tại Tổng công ty công nghiệp Sài Gòn, sau sáp nhập đơn vị hành chính, khối lượng công việc của công chức xã, phường tăng so với trước. Nguyên nhân chính là phạm vi quản lý rộng hơn; số lượng dân cần được phục vụ đông hơn. Điều này dẫn đến số lượng hồ sơ, thủ tục và tình huống phát sinh trong thực tiễn đều tăng.

Không những vậy, cán bộ còn phải kiêm nhiệm thêm nhiều mảng việc khác nhau, từ tiếp dân, giải quyết hồ sơ hành chính, xử lý phản ánh, kiến nghị, cho đến các nhiệm vụ đột xuất do cấp trên giao phó.

“Đối với những cán bộ luân chuyển xa nhà, áp lực càng lớn hơn bởi mất thời gian đi lại, hao hụt sức khỏe và khả năng tập trung cho công việc. Ngoài ra, sau tinh gọn bộ máy, một số vị trí hỗ trợ bị giảm, khiến công chức tuyến đầu phải tự xoay xở nhiều khâu hơn, dễ dẫn đến sai sót hoặc chậm trễ”, vị chuyên gia nói.

Trước câu hỏi "tăng lương hay tăng biên chế", ThS Tuấn Anh cho rằng cần tiếp cận linh hoạt và có trọng tâm với cả 2 giải pháp để giải quyết triệt để vấn đề.

Ông lưu ý rằng trong bối cảnh nguồn lực ngân sách hạn chế, không thể tăng đồng loạt cho toàn hệ thống ngay lập tức, vẫn có thể áp dụng cơ chế thu nhập tăng thêm hoặc khoán quỹ tiền lương cho những địa phương có khối lượng công việc vượt chuẩn. Đặc biệt là ở các xã, phường đông dân, vùng trọng điểm. Cách làm này vừa khích lệ tinh thần, vừa giữ chân nhân sự có năng lực.

Bên cạnh đó, giải pháp tăng biên chế cũng có thể được áp dụng mà không đi ngược tinh thần tinh gọn bộ máy, nếu tuân thủ tăng theo nguyên tắc bổ sung vị trí thiết yếu ở nơi quá tải, kèm yêu cầu đánh giá định kỳ hiệu quả công việc. Đồng thời, các đơn vị cần siết chặt tinh giản ở những nơi công việc giảm hoặc có khả năng số hóa, tự động hóa.

Cơ chế thu nhập tăng thêm vượt chuẩn 

Ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục Nghề nghiệp TPHCM, cho rằng vấn đề cần quan tâm nhất chính là sớm cải cách quy trình hành chính công vụ toàn diện, phù hợp cơ cấu tổ chức mới.

“Cùng với đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, khoa học quản lý hiện đại, lựa chọn và đào tạo nhân sự phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Đặc biệt, việc ban hành chính sách tiền lương mới cho công chức, viên chức hết sức cấp thiết, nhằm tạo sự yên tâm, công bằng và khuyến khích cống hiến dựa trên năng lực và hiệu quả thực thi công vụ”, chuyên gia chia sẻ.

Ngoài các giải pháp nói trên, ThS Nguyễn Tuấn Anh cho hay riêng với nhóm cán bộ thuộc diện luân chuyển, phải đi làm xa nhà, hoàn toàn có thể xem xét bố trí lại nếu hiện trạng phân công chưa hợp lý.

“Có thể rà soát 6-12 tháng/lần để điều chỉnh, ưu tiên bố trí cán bộ phù hợp chuyên môn, giảm tối đa việc phải di chuyển xa liên tục.

Nếu không thể bố trí lại, cần hỗ trợ nhóm cán bộ này bằng các giải pháp như nhà ở công vụ hoặc hỗ trợ thuê nhà gần nơi làm việc; hỗ trợ chi phí hoặc phương tiện đưa đón theo nhóm; mở rộng hình thức làm việc trực tuyến một phần đối với các khâu không bắt buộc hiện diện trực tiếp”, ThS Nguyễn Tuấn Anh nói.

Chuyên gia chia sẻ có thể học hỏi một số mô hình giải pháp trong và ngoài nước đã áp dụng hiệu quả. Ông dẫn chứng trước đây, TPHCM từng triển khai mô hình chính quyền đô thị (từ năm 2021), áp dụng rất tốt chế độ thu nhập tăng thêm dựa trên hiệu quả công việc, kết hợp đầu tư mạnh vào dịch vụ công trực tuyến để giảm áp lực hồ sơ giấy.

Ở nước ngoài, Nhật Bản áp dụng chế độ “luân chuyển ngắn hạn” (2-3 năm) kèm hỗ trợ nhà công vụ và phụ cấp vùng khó khăn, bảo đảm cán bộ vừa có trải nghiệm mới vừa không bị kiệt sức.

Singapore tập trung số hóa triệt để, giảm khối lượng hồ sơ giấy xuống mức tối thiểu, giúp biên chế không tăng nhưng vẫn đáp ứng nhu cầu phục vụ dân số đông.

“Để giải quyết áp lực cho công chức cấp xã, phường sau sáp nhập, có thể áp dụng giải pháp tổng hợp, bao gồm bố trí lại nhân sự hợp lý, tăng thu nhập hoặc phụ cấp ở nơi quá tải, tăng biên chế có chọn lọc ở vị trí then chốt và đầu tư mạnh vào số hóa dịch vụ công”, chuyên gia góp ý.