Lần đầu dữ liệu dân cư và VNeID được dùng trong nhiều khâu bầu cử, từ lập danh sách cử tri đến đăng ký đổi nơi bỏ phiếu, giúp chuẩn hóa dữ liệu giảm sai sót.
Theo Vụ Chuyển đổi số thuộc Văn phòng Quốc hội, hệ thống thông tin phục vụ bầu cử đang được xây dựng theo hướng kết nối từ trung ương tới cơ sở, bảo đảm dữ liệu được cập nhật và chia sẻ đồng bộ. Trong mô hình này, dữ liệu được coi là yếu tố trung tâm của quá trình quản lý bầu cử.
Một trong những nền tảng quan trọng là việc khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để chuẩn hóa thông tin cử tri. Trước đây, khi người dân tự khai thông tin, cách ghi họ tên, địa chỉ hoặc thông tin nhân thân có thể khác nhau, dẫn tới tình trạng trùng lặp hoặc thiếu thống nhất dữ liệu.
Với dữ liệu dân cư đã được chuẩn hóa, thông tin cá nhân chỉ cần nhập một lần và có thể sử dụng cho nhiều khâu trong quy trình bầu cử. Cách làm này giúp giảm đáng kể khối lượng công việc cho cán bộ cơ sở và hạn chế sai sót khi tổng hợp, đối chiếu số liệu.
Chức năng "bầu cử Quốc hội khóa XVI" trên VNeID. Ảnh: Phạm Dự
Danh sách cử tri được quản lý trên hệ thống toàn quốc
Danh sách cử tri trong kỳ bầu cử này được lập và quản lý trên phần mềm thống nhất toàn quốc, kết nối trực tiếp với cơ sở dữ liệu dân cư.
Dữ liệu từ các xã, phường được cập nhật trực tuyến, giúp cơ quan quản lý theo dõi tiến độ và tổng hợp thông tin gần như theo thời gian thực. Trước đây, việc tổng hợp số liệu từ hàng chục nghìn khu vực bỏ phiếu chủ yếu thực hiện thủ công, chịu áp lực lớn về thời gian và dễ phát sinh sai sót.
Với hệ thống số hóa, nhiều báo cáo có thể được tạo tự động, giúp việc điều hành và giám sát công tác bầu cử chính xác hơn.
Đến nay, đã có 3.320 trong tổng số 3.321 đơn vị cấp xã, phường trên cả nước sử dụng phần mềm lập danh sách cử tri, trừ đặc khu Hoàng Sa. Các địa phương đã phân cử tri về các khu vực bỏ phiếu trên hệ thống cho hơn 78,5 triệu cử tri đủ điều kiện bỏ phiếu.
Khu vực bỏ phiếu số 7, phường Tân Triều, tỉnh Đồng Nai ứng dụng mã QR để giới thiệu tiểu sử ứng viên đại biểu Quốc hội. Ảnh: Hoàng Phong
Hỗ trợ đổi nơi bỏ phiếu qua VNeID
Bộ Công an cũng chỉ đạo công an các cấp ứng dụng định danh điện tử VNeID để hỗ trợ một số thủ tục liên quan đến bầu cử.
Cử tri có tài khoản định danh điện tử mức độ 2 có thể gửi yêu cầu thay đổi nơi bỏ phiếu giữa nơi thường trú và nơi tạm trú trực tuyến trên ứng dụng. Theo Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), cử tri có thể thực hiện yêu cầu này trước 24 giờ so với thời điểm bầu cử, tức trước 7h ngày 14/3/2026.
Việc đăng ký trực tuyến đặc biệt thuận tiện đối với sinh viên và người lao động đang sinh sống, làm việc xa nơi đăng ký thường trú. Tuy nhiên, việc bỏ phiếu vẫn được thực hiện trực tiếp tại khu vực bỏ phiếu theo quy định của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân.
Ngoài ra, thẻ cử tri được in trực tiếp từ dữ liệu đã chuẩn hóa để bảo đảm đồng bộ thông tin. Một số thông tin về khu vực bỏ phiếu và phạm vi bầu cử cũng có thể được gửi tới cử tri qua ứng dụng định danh điện tử.
Trợ lý AI được sử dụng để xây dựng các video clip giới thiệu về quy định bầu cử và thông tin ứng cử viên tại Hà Tĩnh. Ảnh cắt từ video.
Mở rộng kênh tiếp cận thông tin cho cử tri
Công nghệ số cũng được nhiều địa phương sử dụng để mở rộng kênh cung cấp thông tin về bầu cử.
Tại Hà Nội, với hơn 6 triệu cử tri tham gia bỏ phiếu tại hơn 4.000 khu vực bầu cử, danh sách cử tri và tiểu sử ứng cử viên được niêm yết đồng thời trên hệ thống số và tại các điểm công cộng.
Nhiều địa phương tận dụng mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến để phổ biến thông tin chính thống về Luật Bầu cử, quyền và nghĩa vụ của cử tri cũng như tiểu sử ứng cử viên.
Tại Nghệ An, các cơ quan tuyên giáo và địa phương khuyến khích cán bộ, đảng viên và người dân chia sẻ thông tin về bầu cử trên các nền tảng như Facebook, Zalo và YouTube. Các cuộc thi tìm hiểu về bầu cử cũng được tổ chức trực tuyến, thu hút sự tham gia của đông đảo người dân.
Một số nơi thử nghiệm sử dụng trí tuệ nhân tạo trong tuyên truyền. Tại xã Mai Hoa, Hà Tĩnh, trợ lý AI được sử dụng để xây dựng các video giới thiệu quy định bầu cử và thông tin ứng cử viên nhằm giúp nội dung trực quan, dễ tiếp cận hơn, đặc biệt với cử tri trẻ.
Bảo đảm an toàn dữ liệu bầu cử
Cùng với việc ứng dụng công nghệ, yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân trong công tác bầu cử cũng được đặt ra chặt chẽ hơn.
Các hệ thống công nghệ thông tin phục vụ bầu cử phải được thiết kế với mức độ bảo mật cao và tuân thủ quy định về an toàn thông tin mạng. Trong một số khâu, sau khi hoàn tất cập nhật dữ liệu, hệ thống được tách khỏi internet và vận hành trên mạng nội bộ chuyên dụng nhằm giảm nguy cơ mất an toàn thông tin.
Thông tư hướng dẫn nghiệp vụ bầu cử cũng quy định các địa phương chỉ được triển khai các ứng dụng công nghệ sau khi xây dựng phương án cụ thể, thử nghiệm hệ thống và kiểm tra đầy đủ điều kiện an toàn dữ liệu.
Ngày 15/3, cử tri cả nước sẽ tham gia bỏ phiếu tại hơn 72.000 khu vực bầu cử để bầu 500 đại biểu Quốc hội khóa 16 và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.