Kiến nghị sớm có cơ chế định giá, tránh thổi giá hoặc ảo hóa giá trị tài sản trí tuệ

Cần khung định giá tài sản trí tuệ, giúp nghệ sĩ huy động vốn bằng trí tuệ

Ngày 5.11, Quốc hội thảo luận tại tổ về một số luật trong đó có dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.

Tham gia phát biểu, đại biểu Nguyễn Thị Lan (Đoàn Hà Nội) nhận định, điểm đột phá quan trọng trong dự thảo khi cho phép quyền sở hữu trí tuệ được định giá, góp vốn, huy động vốn hoặc thế chấp.

"Đây là bước đi rất tiến bộ, bởi trong nền kinh tế tri thức, giá trị của tài sản trí tuệ thường chiếm hơn 70% tổng giá trị doanh nghiệp. Thương hiệu, sáng chế, bí quyết kỹ thuật là "vàng mềm" của nền kinh tế", đại biểu nói.

Tuy nhiên, đại biểu kiến nghị cần làm rõ hai điểm: phân định rõ trường hợp được tự định giá và trường hợp bắt buộc phải định giá độc lập.

Đơn cử, nếu sáng chế hoặc nhãn hiệu được tạo ra từ nguồn kinh phí cá nhân, chủ sở hữu có thể tự định giá; nhưng nếu sử dụng ngân sách nhà nước hoặc kinh phí từ chương trình khoa học công nghệ quốc gia thì cần có tổ chức định giá độc lập và cơ chế kiểm định của cơ quan có thẩm quyền.

Đại biểu nhấn mạnh cần sớm ban hành tiêu chí, quy trình và cơ chế giám sát việc định giá, tránh tình trạng "thổi giá" hoặc "ảo hóa" giá trị tài sản trí tuệ.

Đại biểu Bùi Hoài Sơn (Đoàn Hà Nội) đề nghị bổ sung nguyên tắc trách nhiệm của nền tảng trí tuệ nhân tạo (AI) và nền tảng số xuyên biên giới.

Cho rằng dự thảo chưa thể hiện rõ, đại biểu đoàn Hà Nội đề nghị bổ sung thêm một khoản, theo đó nền tảng phải gỡ nhanh nội dung vi phạm; ngăn chặn tái đăng tải; minh bạch dữ liệu dùng để huấn luyện AI; không thương mại hóa nội dung AI tạo ra nếu dựa trên tác phẩm chưa được cấp phép.

"Đây không chỉ là kỹ thuật pháp lý mà là bảo vệ nền tảng văn hóa Việt, bảo vệ nghệ sĩ Việt và niềm tin của thế hệ sáng tạo trẻ", ông nói và nhấn mạnh không thể để nghệ sĩ Việt trở thành người cung cấp dữ liệu miễn phí cho AI nước ngoài, không thể để giá trị văn hóa bị hút đi như tài nguyên thô và cũng không thể để pháp luật theo sau công nghệ.

Số vụ vi phạm quyền sở hữu trí tuệ tăng vọt

Quan tâm về tình trạng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn TPHCM) nêu thực tế cho thấy tình trạng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn còn nhiều. Theo báo cáo của Cục Sở hữu trí tuệ, năm 2024 có khoảng 2.000 vụ vi phạm nhưng năm nay, chỉ trong 6 tháng, con số này tăng lên trên 3.000 vụ.

Trong bối cảnh phát triển khoa học công nghệ và môi trường số hiện nay, các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ ngày càng tinh vi, từ hàng giả, hàng nhái cho đến các sản phẩm âm nhạc, nội dung số bị sao chép. Có những trường hợp, người tiêu dùng thậm chí không thể phân biệt được đâu là thật, đâu là giả.

Do đó, việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp và cá nhân là hết sức cần thiết, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và của quốc gia.

Đại biểu đề nghị Chính phủ cần có chính sách hỗ trợ thiết thực trong đăng ký, ghi nhận, công bố, bảo hộ, khai thác, quản lý, sử dụng và phát triển các đối tượng quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt với người yếu thế như hộ sản xuất, hộ kinh doanh nhỏ, nông dân, đồng bào dân tộc thiểu số.

"Khi họ làm ra sản phẩm mà bị mất nhãn hiệu hoặc không được bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ thì thiệt hại là rất lớn, trong khi điều kiện và nhận thức để đăng ký bảo hộ còn hạn chế", đại biểu nói.