Quy trình đo khí thải theo phương pháp “gia tốc tự do” khiến nhiều chủ xe diesel lo ngại ảnh hưởng động cơ, nhất là khi phải ký cam kết tự chịu trách nhiệm nếu xảy ra hư hỏng.
Ba nguyên nhân khiến đăng kiểm ùn ứ
Theo đại diện một trung tâm đăng kiểm, có ba nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng quá tải trong ngày đầu (2/3) triển khai đồng loạt tiêu chuẩn khí thải mới và cấp giấy chứng nhận điện tử.
Thứ nhất, đây là ngày đầu tiên triển khai đồng loạt quy chuẩn kỹ thuật mới về kiểm định khí thải. Việc nâng cao tiêu chuẩn và áp dụng phương pháp đo nghiêm ngặt hơn so với trước đây đã khiến thời gian kiểm định đối với mỗi phương tiện kéo dài hơn.
Dòng ô tô chờ đăng kiểm tràn ra đường tại một trung tâm đăng kiểm ở TPHCM. Ảnh: TK.
Thứ hai, hệ thống phần mềm do cơ quan quản lý cung cấp liên tục phát sinh lỗi trong quá trình vận hành, đặc biệt khi triển khai cấp giấy chứng nhận điện tử. Tình trạng nghẽn kết nối và chậm đồng bộ dữ liệu đã làm gián đoạn quá trình in tem và cấp giấy chứng nhận, dẫn đến ùn tắc cục bộ, nhất là vào đầu giờ sáng.
Thứ ba, nhiều chủ phương tiện chưa nắm rõ các quy định và thay đổi mới. Công tác tuyên truyền, phổ biến thông tin chưa đầy đủ khiến không ít người lúng túng, bất ngờ trước quy trình kiểm định mới, từ đó phát sinh nhiều thắc mắc ngay tại trung tâm.
Ông Nguyễn Tô An, Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết việc triển khai đồng loạt quy định mới khiến lượng xe đến kiểm định tăng đột biến do tâm lý người dân muốn thực hiện sớm. Hệ thống cấp giấy chứng nhận điện tử vì vậy quá tải, phát sinh lỗi kỹ thuật.
Theo ông, phương tiện vẫn được kiểm định đầy đủ, song việc in tem và cấp giấy chứng nhận điện tử bị chậm. Trước mắt, Cục cho phép các trung tâm cấp giấy chứng nhận bản giấy và tem kiểm định nếu chưa ký số được. Khi sự cố được xử lý, các đơn vị sẽ cập nhật lại hệ thống để đảm bảo đồng bộ dữ liệu.
Chủ xe lo lắng khi đo khí thải “đạp hết chân ga”
Bên cạnh câu chuyện ùn tắc, quy trình đo khí thải mới, đặc biệt với động cơ diesel, cũng tạo ra nhiều tranh luận.
Theo quy chuẩn mới, tốc độ đo là tốc độ lớn nhất mà động cơ có thể đạt được theo công bố của nhà sản xuất. Khi đo, đăng kiểm viên phải đạp hết chân ga, tăng tốc rất nhanh (thời gian tăng tốc dưới 1 giây), sau đó mới đánh giá mức khí thải.
Để thực hiện thao tác này, chủ phương tiện phải ký cam kết cho phép đo theo đúng quy trình; nếu xảy ra hư hỏng, chủ xe chịu mọi chi phí và không khiếu nại, khiếu kiện.
Chủ xe cũ lo lắng khi thực hiện kiểm định khí thải theo quy trình mới. Ảnh: TK.
Nhiều chủ xe, đặc biệt là xe diesel hoặc xe đã sử dụng nhiều năm, tỏ ra e ngại. Một số ý kiến trên diễn đàn OFFB cho rằng việc phải ký cam kết như vậy là “khá căng”, bởi thao tác tăng vòng tua tối đa khi xe không tải có thể ảnh hưởng tới động cơ.
Có chủ xe đặt vấn đề: trong điều kiện vận hành thực tế, rất hiếm khi xe chạy ở mức 5.000 vòng/phút – tương đương tốc độ trên 200km/h. Vậy việc đạp ga lên mức cao nhất khi xe đứng yên có thực sự cần thiết?
Theo đại diện Cục đăng kiểm, với xe động cơ diesel, điểm mới là áp dụng nghiêm ngặt phương pháp “gia tốc tự do” theo chu trình 4 bước. Đăng kiểm viên đạp hết chân ga trong thời gian dưới 1 giây để đưa động cơ lên tốc độ không tải lớn nhất, thay vì đo ở trạng thái tĩnh như trước.
Việc đo “độ khói” rất quan trọng vì đây là chỉ số phản ánh trực tiếp lượng bụi mịn và muội than (PM) – nguồn gây ô nhiễm không khí và bệnh hô hấp tại các đô thị lớn như Hà Nội và TPHCM. Việc siết chặt chỉ số này giúp loại bỏ xe xả khói đen và đảm bảo động cơ vận hành đúng chuẩn.
Tuy nhiên, một đăng kiểm viên cho rằng, về lý thuyết, đo khí thải ở tốc độ vòng quay tối đa theo thiết kế động cơ là đúng quy định. Nhưng trong thực tế sử dụng, người dân hiếm khi vận hành xe ở trạng thái này nên tâm lý “xót xe” là dễ hiểu.
Ông Lê Chí Thiện – người có kinh nghiệm trong sản xuất và sửa chữa ô tô phân tích, cần phân biệt giữa thao tác kiểm tra kỹ thuật và điều kiện vận hành thực tế.
Theo ông, với động cơ diesel, khi xe vận hành bình thường ngoài đường, vòng tua thường dao động khoảng 2.500–3.000 vòng/phút. Khi xe có tải, động cơ rất khó vượt quá ngưỡng này. Trong điều kiện không tải, vòng tua có thể đạt 3.500–4.000 vòng/phút tùy loại xe, nhưng đó không phải trạng thái vận hành thường xuyên.
Quy chuẩn kiểm định khí thải do cơ quan quản lý ban hành, các trung tâm đăng kiểm phải thực hiện đúng quy định. Tuy nhiên, trước những ý kiến trái chiều từ người sử dụng và giới kỹ thuật, nhiều chuyên gia cho rằng cần có sự rà soát, đánh giá lại quy trình thực hiện.
Mục tiêu kiểm soát khí thải, bảo vệ môi trường là cần thiết, song cách thức triển khai cũng cần đảm bảo tính khả thi, tránh gây tâm lý lo ngại và rủi ro kỹ thuật không đáng có cho phương tiện.
