Thực hiện Luật Quản lý, sử dụng tài sản công năm 2017, Bộ Tài chính đã trình Chính phủ ban hành Nghị định số 72/2023/NĐ-CP quy định tiêu chuẩn, định mức sử dụng xe ô tô.
Theo Nghị quyết của Ban chấp hành Trung ương Đảng, Kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ, cần thực hiện sắp xếp bộ máy của hệ thống chính trị; trong đó hợp nhất một số bộ, tỉnh; thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp (bỏ cấp huyện)...
Vì vậy, mô hình các cơ quan cũng như chức danh, chức vụ trong tổ chức, bộ máy của hệ thống chính trị có thay đổi so với trước đây và quy định tại Kết luận 35-KL/TW ngày 05/5/2022 của Bộ Chính trị.
Do đó, hệ thống tiêu chuẩn, định mức hiện hành theo quy định tại Nghị định số 72/2023/NĐ-CP có các nội dung không phù hợp với tổ chức bộ máy và chức danh, chức vụ sau khi thực hiện sắp xếp lại, tinh gọn; như:
Đối với tiêu chuẩn, định mức xe ô tô chức danh: Một số chức danh không còn sau khi sắp xếp bộ máy (như: Bí thư Đảng ủy Khối trực thuộc Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp, Tổng Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam; Trưởng Ban Quản lý Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh; Tổng Cục trưởng,..); một số chức danh mới như Phó bí thư Đảng ủy chuyên trách của các Đảng bộ các cơ quan Đảng Trung ương; Đảng bộ Quốc hội; Đảng bộ Chính phủ; Đảng bộ Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương chưa xác định tương đương chức danh, chức vụ nào theo Kết luận 35-KL/TW.
Đối với tiêu chuẩn, định mức sử dụng xe ô tô phục vụ công tác chung: Sau khi sắp xếp, tinh gọn bộ máy thì việc áp dụng định mức của các cơ quan, tổ chức hiện nay cho mô hình mới của cơ quan, tổ chức sau khi sắp xếp không còn phù hợp do các cơ quan, tổ chức sau khi sắp xếp có phạm vi, địa bàn quản lý rộng hơn; như: không thể áp dụng định mức của các Cục và tổ chức tương đương thông thường áp dụng cho các Cục được tổ chức theo ngành dọc hay định mức các Văn phòng cấp tỉnh, các Sở, ngành của các tỉnh hiện nay cho Văn phòng cấp tỉnh, các Sở, ngành của các tỉnh sau khi sắp xếp và bỏ cấp huyện,...
Đồng thời, hiện nay chưa có định mức của cấp xã trong khi chuyển phần lớn nhiệm vụ của cấp huyện cho cấp xã.
Từ cơ sở nêu trên thì việc Chính phủ ban hành Nghị định quy định tiêu chuẩn, định mức sử dụng xe ô tô (thay thế Nghị định số 72/2023/NĐ-CP) là cần thiết và có cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn.
Về đối tượng được sử dụng xe ô tô phục vụ công tác chung: Dự thảo kế thừa các chức danh quy định tại Nghị định số 72/2023/NĐ-CP; bỏ quy định liên quan đến chức danh Phó Tổng cục trưởng và tương đương, chức danh cấp huyện và bổ sung chức danh cấp xã.
Các trường hợp được trang bị bổ sung xe ô tô bán tải, xe ô tô từ 12 - 16 chỗ ngồi
Tại Nghị định số 72/2023/NĐ-CP quy định các trường hợp được trang bị bổ sung xe ô tô bán tải, xe ô tô từ 12-16 chỗ ngồi phục vụ công tác chung (ngoài các xe phục vụ công tác chung được xác định theo biên chế và các tiêu chí khác) cho các đơn vị được giao thực hiện nhiệm vụ đặc thù (kiểm lâm, phòng chống cháy rừng, phòng chống dịch bệnh trong nông nghiệp, tuần tra biên giới, phục vụ người có công, bảo trợ xã hội, phân giới cắm mốc, điều tra cơ bản địa chất và khoáng sản, quan trắc phân tích mẫu môi trường,...).
Để phù hợp với tình hình sắp xếp, tinh gọn bộ máy, dự thảo đề xuất bổ sung 02 nhóm đặc thù: (i) Nhiệm vụ quản lý thị trường; (ii) Đưa đón cán bộ, công chức, viên chức, người lao động từ nơi ở đến trụ sở làm việc mà có khoảng cách từ 20km trở lên.
Lý do là: Đối với cơ quan quản lý thị trường, thực hiện sắp xếp bộ máy Cục quản lý thị trường chuyển về Sở Công Thương. Trường hợp áp dụng định mức xe ô tô phục vụ công tác chung của Sở Công Thương sẽ không đáp ứng được yêu cầu công tác trong khi nhu cầu thực tế đơn vị này phần lớn là xe bán tải (chiếm 55% tổng định mức xe ban hành theo Nghị định số 72/2023/NĐ-CP).
Đối với nhiệm vụ đưa đón cán bộ, công chức, viên chức, người lao động từ nơi ở đến trụ sở làm việc do sắp xếp các tỉnh thì nhiều trường hợp cán bộ phải đi làm xa nơi ở.
Định mức xe ô tô phục vụ công tác chung của cục, vụ và tổ chức tương đương (không phải là đơn vị sự nghiệp công lập) thuộc, trực thuộc bộ, cơ quan trung ương
Định mức sử dụng xe ô tô phục vụ công tác chung của cục, vụ và tổ chức tương đương không tổ chức theo ngành dọc (không phải là đơn vị sự nghiệp công lập): Dự thảo đề xuất tăng số lượng xe thông qua thu hẹp khoảng cách biên chế (điều chỉnh từ: đơn vị có từ 20 người trở xuống: Tối đa 01 xe/02 đơn vị, đơn vị có số biên chế dưới 10 người thì gộp chung số biên chế để tính định mức của Văn phòng bộ; từ trên 20 người đến 50 người tối đa 01 xe; từ trên 50 người đến 100 người tối đa 02 xe,từ trên 100 người đến 200 người tối đa 03 xe...; từ trên 500 người tối đa 05xe; thành: đơn vị có đến 20 người 01xe/2 đơn vị, từ trên 20 người đến 40 người 01 xe, từ trên 40 người đến 80 người 02xe, từ trên 80 người đến 120 người 03xe; từ 120 người trở lên cứ 50 biên chế tăng thêm được bổ sung định mức 01 xe).
Lý do là thực tế đối với cục, vụ và tổ chức tương đương, trung bình định mức biên chế 40-50 người/01 xe phù hợp. Theo tổ chức bộ máy mới thì các cục, vụ và tổ chức tương đương có phạm vi quản lý rộng hơn với số lượng biên chế nhiều hơn nên cần nhiều xe hơn để phục vụ công tác.
Xe ô tô phục vụ công tác chung của cấp xã tối đa 02 xe/xã
Về xe ô tô phục vụ công tác chung của cấp xã: Do sắp xếp đơn vị hành chính (không tổ chức cấp huyện, chuyển nhiệm vụ xuống cấp xã) nên dự thảo đề xuất quy định định mức sử dụng xe ô tô phục vụ công tác chung: Tối đa 02 xe/xã và UBND cấp tỉnh sẽ điều hòa số lượng xe giữa các xã (cao hơn hoặc thấp hơn 02 xe) và xã được quản lý theo phương thức trực tiếp.
Giá mua xe ô tô phục vụ công tác chung
Dự thảo kế thừa quy định tại Nghị định số 72/2023/NĐ-CP; theo đó: Giá mua xe ô tô phục vụ công tác chung tối đa là 950 triệu đồng/xe.
Trường hợp cần thiết phải mua xe từ 12 - 16 chỗ ngồi thì mức giá tối đa là 1.300 triệu đồng/xe, mua xe ô tô 7 hoặc 8 chỗ ngồi 2 cầu thì mức giá tối đa là 1.600 triệu đồng/xe.
Bộ, cơ quan trung ương, Tỉnh ủy, Thành ủy, UBND cấp tỉnh căn cứ phạm vi hoạt động, tính chất công việc, nhu cầu sử dụng xe thực tế của cơ quan, tổ chức, đơn vị để quyết định việc trang bị xe ô tô từ 12 - 16 chỗ ngồi và xe ô tô 7 hoặc 8 chỗ 2 cầu cho các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc phạm vi quản lý bảo đảm cơ cấu hợp lý, tiết kiệm, hiệu quả.
Ngoài ra, dự thảo đề xuất điều chỉnh số cầu xe theo hướng không quy định cứng là "02 cầu" để phù hợp thực tế trang bị (có thể sử dụng nguồn xe dôi dư đã qua sử dụng) và điều chỉnh số lượng xe phục vụ công suất lớn được trang bị với mức giá cao hơn quy định theo hướng tăng thêm 01 xe với mức giá tối đa là 2.800 triệu đồng/xe (tăng từ 01 xe lên 02 xe) của mỗi bộ, cơ quan trung ương, tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương do mô hình mới của các bộ, ngành, địa phương sau sắp xếp có phạm vi, địa bàn hoạt động rộng hơn.