Đề xuất lập Sở An toàn thực phẩm cấp tỉnh, đội An toàn thực phẩm tại xã

Bộ Tư pháp vừa công bố tài liệu thẩm định hồ sơ chính sách Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), dự thảo do Bộ Y tế chủ trì.

Theo tờ trình, Bộ Y tế đưa ra 3 giải pháp, trong đó, giải pháp 1 giữ nguyên như Luật An toàn thực phẩm 2010; giải pháp 2 là tổ chức một cơ quan quản lý an toàn thực phẩm (ATTP) tại Trung ương trực thuộc Bộ Y tế, thành lập Sở ATTP hoặc giao nhiệm vụ cho Chi cục ATTP tại các tỉnh, thành lập Đội ATTP tại mỗi xã.

Chính phủ quy định trách nhiệm quản lý nhà nước của một cơ quan quản lý ATTP tại Trung ương trực thuộc Bộ Y tế để thực hiện chức năng quản lý nhà nước về ATTP.

UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm quản lý nhà nước về ATTP trên địa bàn quản lý và thành lập Sở ATTP trên cơ sở sáp nhập. Trong đó, Bộ Y tế đề xuất gộp chức năng, nhiệm vụ, nhân sự và cơ sở vật chất (nếu có) liên quan đến công tác quản lý ATTP của các đơn vị trực thuộc của Sở Y tế, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Công Thương hoặc giao Chi cục ATTP trực thuộc Sở Y tế, trong đó bổ sung thêm chức năng, nhiệm vụ, nhân sự và cơ sở vật chất. Như vậy sẽ thành một cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh để thực hiện.

Trong giải pháp này, Bộ Y tế đề xuất thành lập đội ATTP là đơn vị sự nghiệp trực thuộc UBND cấp xã - cơ quan thực thi, phụ trách công tác kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm về ATTP. Đội ATTP phối hợp với các cơ quan hành chính, sự nghiệp khác (Phòng Văn hóa - Xã hội, Phòng Kinh tế, Trạm Y tế xã) để triển khai nhiệm vụ quản lý nhà nước về ATTP.

Giải pháp 3, Bộ Y tế đề xuất xây dựng mô hình quản lý ATTP một đầu mối thành một hệ thống quản lý nhà nước độc lập từ Trung ương đến địa phương.

Giải pháp này chỉ khác giải pháp 2 ở cơ quan quản lý về ATTP tại địa phương không trực thuộc UBND tỉnh mà trực thuộc cơ quan quản lý về ATTP tại Trung ương và không thành lập đội quản lý ATTP tại xã.

Bộ Y tế cho biết giải pháp 2 là tối ưu, vì giải quyết được các nhược điểm của 2 giải pháp còn lại.

Công tác quản lý ATTP hiện nay được phân chia cụ thể cho 3 bộ, ngành là Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương. Dù mô hình này giúp duy trì bộ máy ổn định và tiết kiệm chi phí tổ chức nhưng việc cả 3 bộ cùng tham gia lại gây ra sự chồng chéo trách nhiệm và khó xác định đơn vị chịu trách nhiệm chính.

Theo Bộ Y tế, giải pháp 2 đáp ứng được yêu cầu quản lý nhà nước khi thực hiện việc kiểm tra và tăng cường thực thi pháp luật của các bộ, ngành liên quan; đảm bảo tính nhất quán của hệ thống; phân tách rõ chức năng đánh giá nguy cơ và quản lý nguy cơ; đảm bảo tốt hơn quyền lợi người tiêu dùng, trong khi đó vẫn tận dụng được nguồn lực sẵn có, không gây xáo trộn lớn trong hệ thống chính trị.

Với cơ quan quản lý cấp tỉnh hiện giải pháp đang đưa ra 2 phương án lựa chọn:

Phương án 1 là thành lập Sở ATTP trên cơ sở đơn vị sẵn có của ngành Y tế tuyến tỉnh được giao đầu mối phụ trách quản lý ATTP, tiếp nhận thêm các chức năng, nhiệm vụ, nhân sự và cơ sở vật chất (nếu có) liên quan đến công tác quản lý ATTP của các đơn vị trực thuộc Sở Công Thương và Sở Nông nghiệp và Môi trường.

Phương án 2 là giữ nguyên Chi cục ATTP, tiếp nhận thêm các chức năng, nhiệm vụ, nhân sự và cơ sở vật chất (nếu có) liên quan đến công tác quản lý ATTP của các đơn vị trực thuộc Sở Công Thương và Sở Nông nghiệp và Môi trường.

Cũng theo Bộ Y tế, với giải pháp 3, chi phí thiết lập hệ thống là rất lớn. Ước tính để thiết lập và kiện toàn bộ máy tổ chức theo giải pháp này, nhà nước sẽ phải đầu tư hơn 20.000 tỷ đồng cho xây dựng cơ sở vật chất, chưa tính đến nguồn lực về con người và vận hành. Tính khả thi trong bối cảnh hiện nay của Việt Nam là chưa phù hợp.

Bên cạnh đó, Bộ Y tế cho rằng việc thành lập thêm 1 bộ máy tổ chức hành chính trực thuộc Chính phủ sẽ làm tăng đầu mối, trái với chủ trương tinh gọn bộ máy hiện nay của Bộ Chính trị.

Hiện nay, Sở ATTP TPHCM là mô hình quản lý ATTP một đầu mối đầu tiên và duy nhất trên cả nước, được thành lập trên cơ sở thực hiện nghị quyết của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TPHCM.