Đây là điểm mới trong dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng, nhằm gỡ bỏ rào cản hành chính, cho phép khen thưởng kịp thời, không phụ thuộc quá trình tích lũy danh hiệu.
Sáng 18/3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội họp cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng.
Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình cho biết dự thảo Luật dự kiến sửa đổi, bổ sung 48/96 điều của Luật Thi đua, khen thưởng.
"Thành tích đến đâu khen thưởng đến đó"
Bố cục dự thảo Luật gồm 4 Điều. Điều 1 tập trung sửa đổi, bổ sung các quy định về tiêu chuẩn danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng, đặc biệt là phân định lại thẩm quyền, trách nhiệm khen thưởng và đề nghị khen thưởng.
Điều 2 thực hiện việc bãi bỏ các cụm từ, các điều khoản gắn liền với "cấp huyện" và các tiêu chuẩn không còn phù hợp với thực tiễn xếp loại tổ chức đảng hiện nay...
Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình trình bày tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng (Ảnh: Hồng Phong).
Điều 3 và Điều 4 quy định về hiệu lực và các điều khoản chuyển tiếp để bảo đảm quyền lợi cho các hồ sơ đang trong quá trình xét duyệt tại thời điểm sắp xếp bộ máy...
Theo Bộ trưởng Đỗ Thanh Bình, nội dung cơ bản của dự thảo Luật tập trung sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến tổ chức thi đua, danh hiệu thi đua và tiêu chuẩn danh hiệu thi đua; quy định tiêu chuẩn hình thức khen thưởng; quy định về thẩm quyền khen thưởng; trách nhiệm và thẩm quyền đề nghị khen thưởng; phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính trong thi đua, khen thưởng; quỹ thi đua, khen thưởng.
Cụ thể, theo tờ trình của Chính phủ, về tiêu chuẩn Chiến sĩ thi đua cơ sở, dự thảo sửa đổi, điều chỉnh tiêu chuẩn “Đạt danh hiệu "Lao động tiên tiến” hoặc "Chiến sĩ tiên tiến” và có nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được cấp có thẩm quyền đánh giá hiệu quả theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đôi mới sáng tạo.
Dự thảo luật đề xuất giao Chính phủ quy định tỷ lệ xét tặng danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở”; quy định đối tượng, tỷ lệ đóng góp vào sáng kiến, nhiệm vụ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo để phù hợp với thực tiễn một số ngành, lĩnh vực đặc thù (y tế, giáo dục) có nhiều sáng kiến, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Nguyên tắc khen thưởng trong dự thảo luật cũng được đổi mới theo hướng “thành tích đến đâu khen thưởng đến đó, không nhất thiết phải được tặng hình thức khen thưởng ở mức thấp mới được tặng hình thức khen thưởng ở mức cao hơn”.
Quy định này, theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ, nhằm gỡ bỏ rào cản hành chính, cho phép khen thưởng kịp thời, đặc biệt đối với các thành tích đột xuất, không cần phải chờ đợi quá trình tích lũy danh hiệu theo tuần tự.
Đồng thời, dự thảo luật làm rõ nguyên tắc chỉ khen thưởng "một lần, một hình thức” đối với một thành tích đột xuất hoặc chuyên đề, nhằm đảm bảo tính chính xác và tránh trùng lặp thành tích.
Phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội sáng 18/3 cho ý kiến về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng (Ảnh: Hồng Phong).
Với lần sửa đổi này, Chính phủ đề xuất bổ sung nguyên tắc “chú trọng khen thưởng cá nhân, tập thể có thành tích tiêu biểu, dám đổi mới, có giải pháp đột phá mang lại hiệu quả thiết thực vì lợi ích chung, đi đầu trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và ứng dụng khoa học và công nghệ”.
Đây là sự thể chế hóa trực tiếp các chủ trương của Đảng tại Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, biến Luật Thi đua, khen thưởng thành công cụ khuyến khích thay vì chỉ là công cụ ghi nhận.
Tránh khen thưởng tràn lan
Báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án luật này, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đề nghị cân nhắc các tiêu chí như “dám đổi mới”, “có giải pháp đột phá” do khó định lượng.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị đánh giá tính khả thi của quy định giao người đứng đầu bộ, ngành, địa phương công nhận phạm vi ảnh hưởng toàn quốc của sáng kiến, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Về nguyên tắc thi đua, khen thưởng, dự thảo Luật bổ sung nguyên tắc thành tích đến đâu khen thưởng đến đó, không nhất thiết phải khen thưởng mức thấp trước khi xét mức cao hơn và cho phép một danh hiệu hoặc hình thức khen thưởng được tặng nhiều lần cho cùng một đối tượng.
Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh (Ảnh: Hồng Phong).
Thường trực cơ quan thẩm tra cho rằng việc bổ sung này liên quan đến hình thức khen thưởng. Vì vậy, đề nghị Chính phủ làm rõ tính cần thiết bổ sung nguyên tắc này và làm rõ việc bổ sung nguyên tắc này có phá vỡ tính nhất quán của hình thức khen thưởng tích lũy hay không.
Về danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quốc, Chiến sĩ thi đua bộ, ban, ngành, tỉnh, chiến sĩ thi đua cơ sở, cơ quan thẩm tra đề nghị cân nhắc việc giao Chính phủ quy định.
Theo Quy định số 366 của Trung ương, tỷ lệ cá nhân được xếp loại “hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ” bị khống chế không quá 20% số người được xếp loại “hoàn thành tốt nhiệm vụ”, trường hợp đơn vị có thành tích vượt trội cũng không quá 25%.
Cơ quan thẩm tra cho rằng quy định này có thể làm phát sinh thêm điều kiện đối với danh hiệu thi đua, trong khi đây là điều kiện quan trọng để xét các danh hiệu và hình thức khen thưởng cao hơn, đặc biệt là khen thưởng công trạng. Vì vậy, Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị nghiên cứu giải pháp bảo đảm tính ổn định, minh bạch và tránh khen thưởng tràn lan.