Đề xuất giám sát điện tử với người bị án phạt cải tạo không giam giữ

Dự thảo hồ sơ chính sách sửa đổi Bộ luật Hình sự đang được Bộ Công an xây dựng, lấy ý kiến công khai đến hết ngày 7.5.2026, trước khi trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 3 Quốc hội khóa XVI.

Trong dự thảo, cơ quan soạn thảo có đưa ra các bổ sung liên quan đến hình phạt.

Theo đó, Bộ Công an đề xuất bổ sung hình phạt bổ sung “lao động công ích” để buộc người bị kết án phải thực hiện một số công việc lao động phục vụ cộng đồng ngoài thời gian học tập và làm việc chính của người đó mà không được trả lương;

Bổ sung giám sát điện tử (GSĐT) là một biện pháp để thi hành án phạt cải tạo không giam giữ, người bị kết án phạt tù nhưng cho hưởng án treo, người được tha tù trước thời hạn có điều kiện, người bị kết án phạt quản chế, cấm cư trú;

Bổ sung quy định về căn cứ quyết định hình phạt trong trường hợp người phạm tội đã thành khẩn khai báo trong giai đoạn điều tra, ăn năn, hối cải và đã thực hiện xong việc bồi thường thiệt hại, khắc phục toàn bộ hậu quả, nếu điều luật được áp dụng có quy định hình phạt cao nhất là tù chung thân hoặc tử hình thì Tòa án áp dụng hình phạt tù không quá 20 năm;

Nếu là tù có thời hạn thì mức hình phạt không quá 3/4 mức phạt tù cao nhất mà điều luật quy định hoặc lựa chọn áp dụng hình phạt tiền là hình phạt chính nếu khung hình phạt được áp dụng có quy định hoặc miễn trách nhiệm hình sự nếu đủ các điều kiện khác được quy định tại Bộ luật này.

Về đề xuất trên, Luật sư, Tiến sĩ Đặng Văn Cường - Đoàn Luật sư TP Hà Nội, cho biết, hiện việc GSĐT được áp dụng là biện pháp thay thế tạm giam đối với người chưa thành niên phạm tội trong một số trường hợp, quy định tại Điều 139 Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024.

Nghị định 333/2025/NĐ-CP của Chính phủ cũng quy định cụ thể việc áp dụng thiết bị GSĐT với người từ đủ 14 đến dưới 16 tuổi phạm tội trong cộng đồng. Thiết bị có thể gắn trực tiếp lên người hoặc buộc người bị giám sát mang theo. Phạm vi giám sát hiện giới hạn trong phạm vi cấp xã nơi cư trú.

Luật sư Đặng Văn Cường đồng tình với việc mở rộng trường hợp, đối tượng áp dụng GSĐT. Quy định này phù hợp với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, của việc ứng dụng công nghệ vào quản lý xã hội. Đặc biệt khi Việt Nam đang tổ chức thực hiện những nội dung của chính sách về cải cách tư pháp là giảm bớt hình phạt tù, tăng phạt tiền và các hình phạt ngoài tù.

Song, theo ý kiến luật sư, cần phải có quy định cụ thể và có cơ chế phối hợp, thiết bị phù hợp, giải pháp hiệu quả để tăng cường quản lý nhưng không trở ngại đến việc thực hiện các quyền cơ bản của công dân, tạo ra tâm lý tự ti, mặc cảm, phân biệt đối xử trong các quan hệ dân sự kinh tế, ảnh hưởng đến đời sống của bản thân người bị giám sát và các thành viên trong gia đình họ.

Trước đó, Bộ Công an có đề xuất về hình phạt GSĐT được áp dụng để theo dõi đối với người được hưởng án treo, người bị quản chế, cấm cư trú hoặc người được tha tù trước thời hạn có điều kiện về hành vi phạm tội xâm phạm nhân phẩm, danh dự, gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác, gây rối trật tự công cộng, đua xe trái phép, ma túy, ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình; phạm tội vì mục đích chống chính quyền nhân dân.