Trong trường hợp cá nhân mua bán vàng nhẫn 9999 với nhau chỉ nhằm phục vụ nhu cầu dân sự, không nhằm mục đích kinh doanh và không diễn ra tại các cơ sở kinh doanh vàng trái phép thì sẽ không bị xử phạt hành chính.
Chị Nguyễn Hải Hòa (35 tuổi, Cầu Giấy, Hà Nội) hỏi: Tôi vay của bạn thân 25 chỉ vàng nhẫn 9999 và sắp đến hạn phải trả. Tuy nhiên, thời gian gần đây, việc mua vàng tại các tiệm được cấp phép không hề dễ dàng; có nơi phải xếp hàng chờ đợi, nơi lại thông báo hết hàng.
Ảnh minh họa.
Trước tình hình đó, tôi dự định mua vàng nhẫn 9999 từ bạn bè, người thân trong gia đình để kịp trả nợ. Tuy nhiên, tôi khá lo lắng vì được biết hoạt động kinh doanh vàng nhẫn là ngành nghề kinh doanh có điều kiện.
Vậy trong trường hợp mua lại vàng nhẫn 9999 từ bạn bè, người thân (chỉ là giao dịch mua bán giữa các cá nhân với nhau, không nhằm mục đích kinh doanh), tôi có bị xử phạt hay không? Người bán có bị xử phạt không?
Luật sư Nguyễn Viết Hoàng Sơn (Công ty Luật TAT Law Firm) trả lời: để trả lời câu hỏi này cần phân biệt rõ giữa hoạt động kinh doanh vàng và giao dịch dân sự cá nhân.
Theo Nghị định 24/2012/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 232/2025/NĐ-CP, Nhà nước quản lý chặt chẽ hoạt động kinh doanh vàng. Các quy định xử phạt hành chính chủ yếu hướng tới các hành vi mua bán vàng trái phép trong hoạt động kinh doanh, đặc biệt là tại các tổ chức, doanh nghiệp không có giấy phép.
Trong khi đó, hoạt động kinh doanh được hiểu là việc thực hiện liên tục một hoặc nhiều công đoạn, từ đầu tư, sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm, nhằm mục đích sinh lợi. Giao dịch dân sự cá nhân là quan hệ tài sản phát sinh giữa các cá nhân với nhau, mang tính đơn lẻ, không mang tính nghề nghiệp và không nhằm mục đích sinh lời thường xuyên.
Việc chị Hòa mua vàng từ bạn bè, người thân để thực hiện nghĩa vụ trả nợ là một quan hệ dân sự về tài sản, không phải là hoạt động kinh doanh.
Theo luật sư Sơn, trong trường hợp này, cả người mua và người bán đều không bị xử phạt, bởi các lý do sau: Không thuộc đối tượng điều chỉnh của hoạt động kinh doanh vàng: Pháp luật hiện hành chỉ xử phạt hành vi mua bán vàng trong khuôn khổ hoạt động kinh doanh trái phép.
Đối với vàng nhẫn 9999 (thuộc nhóm vàng trang sức, mỹ nghệ), nếu chỉ là việc chuyển nhượng tài sản cá nhân để giải quyết nghĩa vụ nợ, không phải mua bán tại các cửa hàng không có giấy phép, thì không thuộc diện bị xử phạt.
Quyền định đoạt tài sản cá nhân: Theo Bộ luật Dân sự, cá nhân có quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản hợp pháp của mình. Việc người thân bán lại số vàng tích trữ để hỗ trợ chị Hòa trả nợ là hoàn toàn phù hợp với quy định pháp luật.
Những lưu ý quan trọng để tránh rủi ro pháp lý
Mặc dù không bị xử phạt hành chính, luật sư vẫn khuyến nghị người mua nên lưu ý một số điểm để đảm bảo an toàn pháp lý: Xác nhận rõ giao dịch: Nên lập biên bản viết tay hoặc hợp đồng mua bán/chuyển nhượng vàng giữa các cá nhân, ghi rõ số lượng, chủng loại vàng, mục đích giao dịch là để trả nợ và cam kết vàng có nguồn gốc hợp pháp.
Lưu trữ chứng từ về nguồn gốc (nếu có): Nếu người bán còn giữ hóa đơn mua vàng trước đây, nên photo hoặc đính kèm để chứng minh nguồn gốc rõ ràng, tránh rủi ro liên quan đến vàng không rõ xuất xứ.
Kiểm định chất lượng vàng: Do giao dịch cá nhân không có hóa đơn giá trị gia tăng hay thiết bị đo chuyên dụng, hai bên nên cùng nhau đến các tiệm vàng uy tín để kiểm tra tuổi vàng trước khi thanh toán.
Tóm lại, trong trường hợp cá nhân mua bán vàng nhẫn 9999 với nhau chỉ nhằm phục vụ nhu cầu dân sự, không nhằm mục đích kinh doanh và không diễn ra tại các cơ sở kinh doanh vàng trái phép thì sẽ không bị xử phạt hành chính.
Chị Hòa và người thân hoàn toàn có thể yên tâm, miễn là giao dịch được thực hiện minh bạch và cẩn trọng.