Bộ Y tế vừa ban hành Công văn số 1548/BYT-KCB về việc chấn chỉnh thực hiện quy định liên quan đến hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người.
Công văn số 1548/BYT-KCB được Bộ Y tế gửi tới các bệnh viện trực thuộc Bộ, sở y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thực hiện ghép mô, bộ phận cơ thể người.
Động thái này được đưa ra sau khi cơ quan chức năng và các phương tiện thông tin đại chúng phản ánh việc phát hiện các đường dây môi giới, mua bán, chiếm đoạt mô, bộ phận cơ thể người hoạt động trái phép, trong đó có hình thức kết nối qua các nền tảng mạng xã hội.
Theo Bộ Y tế, tình trạng này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến đạo đức nghề nghiệp, uy tín của ngành y tế, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe, tính mạng người dân.
Trước thực tế đó, Bộ yêu cầu các đơn vị liên quan nghiêm túc chấn chỉnh việc thực hiện các quy định của pháp luật trong lĩnh vực hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người.
Trọng tâm của công văn là yêu cầu các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thực hiện đầy đủ quy định của Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan, cùng các hướng dẫn chuyên môn do Bộ Y tế ban hành.
Một ca ghép tạng tại Bệnh viện Việt Đức (Ảnh: T.N).
Bộ Y tế nhấn mạnh mọi hành vi môi giới, mua bán mô, bộ phận cơ thể người dưới bất kỳ hình thức nào đều bị nghiêm cấm. Người đứng đầu cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và trước Bộ Y tế nếu để xảy ra vi phạm tại đơn vị.
Đối với các cơ sở có thực hiện ghép tạng, Bộ Y tế yêu cầu rà soát, chấn chỉnh kịp thời công tác quản lý và toàn bộ quy trình chuyên môn liên quan đến hiến, lấy, ghép. Việc tiếp nhận, thẩm định hồ sơ phải được thực hiện chặt chẽ, đúng quy định, nhất là đối với các trường hợp hiến mô, bộ phận cơ thể từ người sống.
Một yêu cầu quan trọng được đặt ra là các cơ sở y tế phải xác minh đầy đủ mối quan hệ giữa người hiến và người nhận theo đúng quy định của pháp luật. Bộ Y tế đồng thời yêu cầu kiểm tra, rà soát kỹ hồ sơ hiến, ghép, bảo đảm tính hợp pháp, minh bạch và đầy đủ.
Những trường hợp hồ sơ chưa hoàn chỉnh hoặc có dấu hiệu nghi vấn liên quan đến môi giới, mua bán trái phép không được thực hiện ghép.
Bên cạnh yêu cầu siết chặt quy trình chuyên môn, Bộ Y tế đề nghị các đơn vị tăng cường giáo dục đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm pháp lý cho đội ngũ nhân viên y tế, đặc biệt là những người trực tiếp tham gia hoạt động hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người.
Công văn cũng giao sở y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tăng cường kiểm tra, giám sát đối với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên địa bàn có thực hiện ghép mô, bộ phận cơ thể người.
Các đơn vị phải kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh công tác thanh tra, kiểm tra, các đơn vị cần đẩy mạnh tuyên truyền, vận động để tăng số lượng mô, bộ phận cơ thể người hiến từ người chết não, qua đó từng bước hạn chế nguồn hiến từ người sống.
Trong trường hợp phát hiện dấu hiệu môi giới, mua bán mô, bộ phận cơ thể người, các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải kịp thời báo cáo cơ quan quản lý cấp trên, đồng thời phối hợp với cơ quan chức năng để xác minh, xử lý theo quy định của pháp luật.
Thực tế cho thấy nhu cầu ghép tạng tại Việt Nam vẫn rất lớn, trong khi nguồn tạng hiến hợp pháp còn hạn chế. Chênh lệch giữa nhu cầu điều trị và khả năng đáp ứng là một trong những yếu tố khiến lĩnh vực này có nguy cơ bị các đối tượng xấu lợi dụng.