Bộ Công Thương đang lấy ý kiến góp ý dự thảo “Thông tư Quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam”.
Cụ thể, dự thảo Điều 4 về lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học, Bộ Công Thương đề xuất từ 1/1/2026, toàn bộ xăng được pha chế, phối trộn, kinh doanh để sử dụng cho phương tiện cơ giới dùng động cơ xăng trên toàn quốc là E10.
Từ 1/1/2031, toàn bộ xăng bán ra cho phương tiện cơ giới là xăng E15, hoặc xăng sinh học với tỷ lệ phối trộn khác do Bộ trưởng Công Thương quy định căn cứ theo thực trạng phát triển các phương tiện cơ giới, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, điều kiện sản xuất, nhập khẩu nhiên liệu sinh học, xăng sinh học và đảm bảo an ninh năng lượng.
Từ nay đến thời điểm đó, khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia sản xuất, pha chế, phối trộn, kinh doanh và sử dụng diesel sinh học (B5, B10).
Xăng E10 đang được triển khai bán thí điểm tại một số cửa hàng xăng dầu ở TPHCM và Hà Nội. Ảnh: Nguyễn Huế
Hiện Việt Nam có đủ năng lực sản xuất, nhập khẩu và phối trộn để triển khai bắt buộc E10 từ 1/1/2026. Ước tính, cả nước sẽ cần 1,5 triệu m3 E100 mỗi năm để phối trộn, dựa trên tổng nhu cầu xăng khoảng 15 triệu m3 năm 2024, Bộ Công Thương khẳng định.
Theo bộ này, việc thúc đẩy phát triển nhiên liệu sinh học tại Việt Nam nhằm đảm bảo chuyển đổi sang nền kinh tế xanh, sử dụng năng lượng sạch, đồng thời thực hiện cam kết giảm phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Lộ trình tăng dần tỷ trọng nhiên liệu sinh học cũng giúp giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Lộ trình phối trộn E100 vào xăng thương phẩm (RON92, RON95) giúp đạt được mục tiêu giảm khí thải độc hại gây hiệu ứng nhà kính, bảo vệ môi trường. Đồng thời, khôi phục và phát triển bền vững ngành sản xuất E100 trong nước, tạo việc làm và nâng cao thu nhập khu vực nông thôn miền núi.
Ngoài lợi ích về kinh tế, Bộ Công Thương dẫn các nghiên cứu quốc tế cho thấy, xăng sinh học E10 giúp giảm phát thải khí CO2 từ 3-5% so với xăng truyền thống.
Tính toán giả định áp dụng xăng E10 cho 10 triệu tấn xăng tiêu thụ tại Việt Nam mỗi năm, lượng khí CO2 có thể giảm khoảng 640.000-800.000 tấn/năm (theo Viện Công nghệ Năng lượng, 2022), gấp 6-8 lần so với thực trạng sử dụng E5 tại Việt Nam.
Hơn nữa, xăng sinh học giúp giảm lượng khí thải độc hại như CO, HC và NOx nhờ vào hàm lượng oxy cao hơn, giúp quá trình cháy của xăng trong buồng đốt diễn ra triệt để hơn; giảm hàm lượng olefin và hợp chất thơm. Điều này góp phần cải thiện chất lượng không khí, đặc biệt là ở các đô thị lớn như Hà Nội và TPHCM - nơi ô nhiễm không khí đang ở mức báo động.
Xăng E10 có gây hại cho động cơ xe?
Liên quan đến vấn đề bảo vệ an toàn cho động cơ xe, Bộ Công Thương cho biết nhiều hãng xe lớn như Toyota, Honda, Ford... và các tổ chức kỹ thuật như SAE (Society of Automotive Engineers) đã khẳng định xăng sinh học E5, E10 không gây hại cho động cơ.
Ngược lại, xăng E10 có trị số octan cao hơn, giúp động cơ hoạt động hiệu quả và giảm hiện tượng kích nổ. Điều này giúp bảo vệ động cơ, giảm chi phí bảo dưỡng và kéo dài tuổi thọ của phương tiện.
Bộ Công Thương đề xuất lộ trình bán xăng E10 trên phạm vi toàn quốc từ 1/1/2026. Ảnh: Nguyễn Huế
Bộ Công Thương cũng dẫn kinh nghiệm phát triển xăng sinh học tại Thái Lan. Quốc gia này có thị trường ô tô lớn và phát triển bậc nhất Đông Nam Á, với khoảng 20 triệu xe chở khách đang lưu thông. Độ tuổi trung bình của đội xe là 11-12 năm, tương tự như tại Việt Nam.
Theo đó, xăng E10 được giới thiệu trên toàn quốc vào năm 2007, đến năm 2013 Thái Lan đã loại bỏ hoàn toàn xăng nguyên chất có chỉ số octan 91 để chuyển sang sử dụng xăng E10. Kể từ đó, E10 đã trở thành xăng tiêu chuẩn.
Sau xăng E10, xăng E20 (20% ethanol) đã được đưa vào sử dụng từ giai đoạn 2008-2009 như một dòng nhiên liệu cao cấp. Nhiên liệu E85 (85% ethanol) cũng được cung cấp cho các dòng xe sử dụng nhiên liệu linh hoạt, được trang bị đặc biệt.
Về mặt kỹ thuật, đội xe của Thái Lan đã sử dụng E10 trong nhiều thập kỷ mà không gặp vấn đề gì. Ngay cả những chiếc xe đời cũ (từ cuối những năm 1990, đầu những năm 2000) vẫn đang lưu thông trên đường cũng được thiết kế để chạy bằng E10.
Các nhà sản xuất ô tô ở Thái Lan cũng khẳng định E10 và E20 an toàn cho mọi loại xe hiện đại. Điều này được thể hiện qua phạm vi bảo hành cũng như khuyến nghị về nhiên liệu trong hướng dẫn sử dụng cho chủ xe. Thông thường, trên nắp bình nhiên liệu của ô tô tại Thái Lan có ghi nhãn “xăng sinh học E10/E20 OK” hoặc tương tự.
Theo Tổ chức Năng lượng tái tạo Hoa Kỳ, xăng E10 đã được sử dụng tại Hoa Kỳ hơn 20 năm và được công nhận là an toàn với mọi loại động cơ xe ô tô, xe máy hiện đại.
Các chuyên gia Việt Nam trong lĩnh vực cơ khí - động lực học cũng đánh giá E10 phù hợp với các loại xe hiện hành ở nước ta.
Bộ Khoa học và Công nghệ từng có các thử nghiệm kiểm định cho thấy, xăng E5 và E10 không ảnh hưởng đến độ bền động cơ nếu tuân thủ đúng tiêu chuẩn chất lượng xăng sinh học đã được ban hành.
Khảo sát gần đây của Petrolimex, hãng Toyota và Honda tại Việt Nam cũng đã xác nhận rằng xe do các hãng này sản xuất vận hành bình thường với E10, Bộ Công Thương dẫn chứng thêm.