1. Quy định pháp luật về trò chơi có thưởng
Theo quan điểm hiện nay, vui chơi có thưởng là hình thức giải trí, người tham gia có thể nhận thưởng bằng tiền hoặc hiện vật. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam không coi đây là hoạt động được tự do thực hiện, mà xác định là lĩnh vực chịu sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước, chỉ được tiến hành trong những trường hợp và điều kiện nhất định.
Các hoạt động vui chơi có thưởng hợp pháp như xổ số, casino, trò chơi điện tử có thưởng… chỉ được tổ chức bởi các doanh nghiệp, tổ chức được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp phép, đáp ứng đầy đủ điều kiện về chủ thể, địa điểm, đối tượng tham gia và phương thức quản lý theo quy định pháp luật chuyên ngành. Ví dụ: khoản 2 Điều 2 Nghị định số 03/2017/NĐ-CP ngày 16/01/2017 về kinh doanh Casino quy định: “Trò chơi có thưởng” là các trò chơi may rủi hoặc trò chơi kết hợp giữa may rủi và kỹ năng được tổ chức trên máy trò chơi điện tử có thưởng hoặc trên bàn trò chơi có thưởng mà người chơi bỏ tiền để tham gia và có thể trúng thưởng bằng tiền hoặc hiện vật. Đối tượng tham gia vào trò chơi này phải là doanh nghiệp kinh doanh casino và đối tượng được phép chơi và các đối tượng được phép ra, vào các điểm kinh doanh casino theo quy định tại Nghị định này (các điểm a, b khoản 2 Điều 1).
Bên cạnh đó, còn có một số văn bản quy định về trò chơi có thưởng gắn với hình thức và đối tượng tham gia, ví dụ: theo khoản 1 Điều 2 Nghị định số 121/2021/NĐ-CP ngày 27/12/2021 về kinh doanh trò chơi điện tử có thưởng dành cho người nước ngoài (Nghị định số 121/2021/NĐ-CP), “trò chơi điện tử có thưởng” là các trò chơi may rủi được tổ chức trên máy trò chơi điện tử có thưởng mà người chơi bỏ tiền để tham gia và có thể trúng thưởng bằng tiền. Đồng thời, Nghị định số 121/2021/NĐ-CP quy định các điều kiện để kinh doanh trò chơi có thưởng dành cho người nước ngoài như điểm kinh doanh, khai trương hoạt động và thời gian hoạt động…
Từ các quy định này có thể thấy, pháp luật hiện hành đã bước đầu thiết lập khuôn khổ pháp lý tương đối đầy đủ cho hoạt động trò chơi có thưởng, đồng thời đặt nền tảng để phân biệt rõ giữa hoạt động kinh doanh được cấp phép và các hình thức cờ bạc trái pháp luật.
2. Hệ quả pháp lý của việc vi phạm pháp luật về trò chơi có thưởng
Các hình thức đánh bạc trái phép trong dịp Tết như chơi bài ăn tiền (tiến lên, tá lả, xóc đĩa) hoặc đá gà, cá độ,… dù diễn ra trong phạm vi gia đình, khu dân cư, với mục đích “vui xuân” và số tiền không lớn, đều không thuộc phạm vi vui chơi có thưởng hợp pháp. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, các hành vi này có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định.
Trường hợp vi phạm hành chính, theo Điều 36 Nghị định số 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội, phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng chống bạo lực gia đình, hành vi đánh bạc trái phép sẽ bị xử lý vi phạm hành chính đối với hành vi đánh bạc trái phép với mức phạt tiền từ 200.000 đồng đến 20.000.000 đồng tùy từng mức độ vi phạm. Kèm theo các hình phạt bổ sung như tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm; đình chỉ hoạt động từ 06 tháng đến 12 tháng; bị buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm.
Bên cạnh đó, Nghị định số 137/2021/NĐ-CP ngày 31/12/2021 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh đặt cược và trò chơi có thưởng cũng xác định rất rõ mức phạt. Theo đó: phạt cảnh cáo đối với hành vi cố tình mua vé đặt cược để tham gia đặt cược khi thuộc đối tượng không được phép tham gia đặt cược theo quy định của pháp luật (khoản 1 Điều 13); phạt tiền từ 180.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng đối với hành vi ký hợp đồng làm đại lý bán vé đặt cược với các cá nhân, tổ chức không đủ điều kiện làm đại lý (khoản 1 Điều 19); phạt tiền từ 90.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm các quy định về ngựa đua, chó đua, nài ngựa và Trọng tài theo quy định của pháp luật (khoản 1 Điều 21).
Trường hợp bị truy cứu trách nhiệm hình sự, theo quy định tại Điều 321 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung các năm 2017, 2025 (Bộ luật Hình sự năm 2015). Theo đó, người nào đánh bạc trái phép thuộc một trong các trường hợp sau đây thì bị coi là phạm tội: (i) Tiền hoặc hiện vật dùng để đánh bạc từ 5.000.000 đồng trở lên; (ii) Dưới 5.000.000 đồng nhưng đã từng bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc hành vi quy định tại Điều 322 của Bộ luật Hình sự năm 2015 hoặc đã bị kết án về tội này hoặc tội quy định tại Điều 322 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm.
Hình phạt được áp dụng gồm phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. Trường hợp phạm tội có tính chất nghiêm trọng, như đánh bạc có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, sử dụng mạng internet hoặc số tiền, hiện vật dùng để đánh bạc lớn, thì có thể bị phạt tù từ 03 năm đến 07 năm.
3. Nhận diện những quan niệm chưa đúng về chơi bài ngày Tết
Trong dịp Tết Nguyên đán, bên cạnh các hoạt động văn hóa truyền thống, việc chơi bài, chơi các trò may rủi nhỏ lẻ thường được nhiều người xem là hình thức giải trí. Tuy nhiên, chính tâm lý “vui xuân” đã dẫn đến những quan niệm chưa đúng về tính hợp pháp của hành vi này. Phổ biến nhất là các suy nghĩ như: “chơi ít tiền thì không sao”, “chỉ chơi trong nhà, không tổ chức lớn”, hay “ngày Tết thì pháp luật sẽ linh động”... Từ những quan niệm này, không ít người đã vô tình vi phạm pháp luật mà không ý thức được hậu quả pháp lý có thể xảy ra.
Cần khẳng định, pháp luật không đặt ra bất kỳ ngoại lệ nào đối với hành vi đánh bạc trong dịp lễ, Tết. Việc xác định hành vi đánh bạc không phụ thuộc vào số tiền nhiều hay ít, không phân biệt địa điểm, thời điểm hay mục đích giải trí. Chỉ cần có yếu tố “ăn thua” bằng tiền hoặc hiện vật, hành vi đó đã có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Thực tiễn cho thấy, nhiều trường hợp vi phạm trong dịp Tết bắt nguồn từ sự chủ quan, thiếu hiểu biết pháp luật và việc coi nhẹ ranh giới giữa vui chơi lành mạnh và hành vi trái pháp luật. Do đó, việc nhận diện và loại bỏ những quan niệm chưa đúng về vui chơi ngày Tết là cần thiết, góp phần nâng cao văn hóa tuân thủ pháp luật, ý thức chấp hành pháp luật, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội.
4. Ý nghĩa của việc tuân thủ pháp luật trong vui xuân có thưởng
Việc xử lý nghiêm các hành vi đánh bạc trái phép trong dịp Tết không nhằm hạn chế quyền vui chơi, giải trí chính đáng của người dân, mà hướng tới mục tiêu bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, giữ gìn nếp sống văn minh và phòng ngừa những hệ lụy tiêu cực do tệ nạn cờ bạc gây ra.
Tuân thủ pháp luật trong các hoạt động vui xuân có thưởng không chỉ là trách nhiệm của mỗi cá nhân, mà còn góp phần bảo vệ hạnh phúc gia đình và sự bình yên của cộng đồng. Việc hiểu đúng và thực hiện đúng quy định pháp luật giúp người dân tránh được những rủi ro pháp lý không đáng có, đồng thời, giữ trọn ý nghĩa tốt đẹp của các hoạt động vui chơi trong dịp Tết.
Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, về ranh giới giữa vui chơi có thưởng hợp pháp và hành vi đánh bạc trái phép có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp người dân được trang bị kiến thức pháp luật cần thiết, nâng cao ý thức tự giác chấp hành, góp phần xây dựng môi trường vui xuân an toàn, lành mạnh, văn minh và đúng pháp luật.
Vui xuân, đón Tết là nhu cầu chính đáng, thể hiện mong ước về một năm mới an lành, may mắn và hạnh phúc. Trong không khí rộn ràng đầu năm, mỗi người dân cần hiểu đúng vui chơi có thưởng phải được đặt trong khuôn khổ pháp luật, góp phần giữ gìn ý nghĩa tốt đẹp của các hoạt động vui xuân. Vui xuân an toàn - Vui chơi đúng pháp luật - Đón Tết văn minh, hạnh phúc là mong muốn của toàn xã hội trong mỗi mùa xuân mới.
Nguyễn Thị Kim Thoa
Nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự - hành chính, Bộ Tư pháp;
Giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành
Ảnh: Internet