Tổng Bí thư: "Không lợi dụng thanh tra, điều tra để sách nhiễu người dân”

Yêu cầu này được Tổng Bí thư Tô Lâm đưa ra khi phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc Chính phủ với các địa phương, sáng 8/1.

Nhìn lại năm 2025 và giai đoạn 2021-2025, Tổng Bí thư Tô Lâm ghi nhận nhiều quyết sách mang tính "xoay chuyển tình thế, chuyển đổi trạng thái, thích ứng với hoàn cảnh" đã góp phần "biến nguy thành cơ", tạo tiền đề cho nhiều kết quả nổi bật về kinh tế - xã hội.

Tháo gỡ gần 1.200 dự án giá trị 675.000 tỷ đồng, tránh nguồn lực bị "đóng băng"

Trong đó, tăng trưởng GDP năm 2025 đạt 8,02%, bình quân giai đoạn đạt 6,3%, thuộc nhóm cao của khu vực và trên thế giới. Quy mô nền kinh tế tăng từ 346 tỷ USD (2020) lên 514 tỷ USD (2025), xếp thứ 32 thế giới; GDP bình quân đầu người đạt hơn 5.000 USD, đưa Việt Nam vào nhóm các nước thu nhập trung bình cao, hoàn thành một trong những cột mốc lớn mà Đại hội XIII của Đảng đã đặt ra.

Cùng với đó, theo Tổng Bí thư, đột phá chiến lược được triển khai đồng thời trên ba trụ cột: Thể chế và tổ chức bộ máy, kết cấu hạ tầng, nguồn nhân lực, tạo chuyển biến nền tảng đối với mô hình phát triển. 

Lĩnh vực văn hóa, xã hội và môi trường cũng có chuyển biến rõ rệt cả về nhận thức và hành động, trực tiếp nâng cao chất lượng sống của nhân dân và củng cố nền tảng cho phát triển bền vững. 

Đặc biệt, Tổng Bí thư ghi nhận khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã được triển khai quyết liệt, từng bước trở thành trụ cột mới của mô hình phát triển của đất nước. 

Một kết quả nổi bật khác được Tổng Bí thư đề cập liên quan việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy năm 2025, không chỉ giúp giảm đầu mối, khắc phục chồng chéo, mà quan trọng hơn là nâng cao hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả quản trị.

Cùng với đó, công tác chống tham nhũng ngày càng gắn với xử lý các điểm nghẽn cơ cấu của nền kinh tế, khắc phục những bất cập trong công tác quản lý, nhất là trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, tài nguyên và các dự án đầu tư lớn.

“Việc xử lý 5 ngân hàng yếu kém, tháo gỡ các dự án thua lỗ kéo dài và nhiều dự án năng lượng trọng điểm cho thấy cách tiếp cận chuyển từ xử lý vi phạm đơn lẻ sang khơi thông nguồn lực cho phát triển”, theo đánh giá của Tổng Bí thư.

Kết quả cụ thể là gần 1.200 dự án với tổng giá trị khoảng 675.000 tỷ đồng đã được tháo gỡ, đưa trở lại hoạt động; gần 3.000 dự án tồn đọng đang được rà soát, phân loại để xử lý căn cơ, tránh thất thoát, lãng phí và kéo dài tình trạng nguồn lực bị đóng băng.

Dù vậy, lãnh đạo Đảng cũng thẳng thắn chỉ ra hạn chế và thách thức còn nhiều.

Trong đó, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định nhưng rủi ro vẫn tiềm ẩn trong bối cảnh dư địa chính sách tài khóa - tiền tệ thu hẹp. Một số thị trường then chốt như bất động sản, trái phiếu doanh nghiệp, thị trường tài sản còn vận hành thiếu thông suốt, còn tâm lý phòng thủ, đầu cơ.

Tăng trưởng, theo Tổng Bí thư, vẫn dựa nhiều vào mở rộng đầu vào, đặc biệt là đầu tư và khai thác đất đai, trong khi năng suất lao động và hàm lượng công nghệ cải thiện chậm.

Giải ngân vốn đầu tư công chậm, hiệu quả chưa cao; tình trạng lãng phí trong quản lý đất đai, tài nguyên và tài sản công còn lớn. Nhiều dự án kéo dài, đội vốn, hiệu quả thấp, phản ánh hạn chế trong chuẩn bị dự án, lựa chọn ưu tiên và cơ chế chịu trách nhiệm.

Ô nhiễm môi trường, ùn tắc giao thông và quá tải hạ tầng tại các đô thị lớn, Tổng Bí thư nhận định vẫn chưa được xử lý căn cơ.

Đổi mới sáng tạo là điều kiện then chốt để vượt bẫy thu nhập trung bình

Đánh giá chung, Tổng Bí thư cho rằng thách thức cốt lõi của giai đoạn tới không phải là thiếu nguồn lực hay bất ổn bên ngoài, mà chủ yếu ở chất lượng thể chế, năng lực thực thi và sức sống của mô hình phát triển.

“Đây vừa là sức ép, vừa là động lực cải cách, nếu được nhận diện đúng và hành động quyết liệt”, Tổng Bí thư nhấn mạnh giai đoạn mới đòi hỏi chuyển mạnh từ tạo nền tảng sang tăng tốc về chất lượng và quy mô, từ xử lý tình huống sang cải cách căn cơ, từ điều hành ngắn hạn sang kiến tạo động lực dài hạn.

Đề cập nhiệm vụ năm 2026, Tổng Bí thư cho rằng mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên là rất thách thức.

Một trong những giải pháp trọng tâm được Tổng Bí thư quán triệt là tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn, bất cập của thể chế để khơi thông nguồn lực đang bị ách tắc.

“Cần chuyển mạnh và thực chất từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển, bảo đảm mỗi việc có một đầu mối chịu trách nhiệm, chấm dứt đùn đẩy, né tránh. Nếu chậm tháo gỡ sẽ kìm hãm tăng trưởng ngay từ đầu nhiệm kỳ”, Tổng Bí thư nhấn mạnh.

Tổng Bí thư yêu cầu tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, kinh doanh; mở rộng phân cấp, phân quyền, rà soát để cắt giảm các thủ tục, tạo không gian quyết định và chịu trách nhiệm lớn hơn cho cán bộ, công chức, đồng thời giảm thời gian và chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.

“Dứt khoát từ bỏ tư duy "không quản được thì cấm", bảo vệ nghiêm ngặt quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh, tuyệt đối không được lợi dụng thanh tra, kiểm tra, điều tra để sách nhiễu người dân, doanh nghiệp”, Tổng Bí thư lưu ý và nói thêm cần hạn chế tối đa thay đổi đột ngột, hồi tố hoặc thiếu thống nhất trong thực thi pháp luật.

Chuyển đổi căn bản mô hình tăng trưởng dựa vào năng suất và đổi mới sáng tạo, theo Tổng Bí thư, cũng là định hướng quan trọng. Tổng Bí thư nhấn mạnh đây là điều kiện then chốt để vượt bẫy thu nhập trung bình và duy trì tăng trưởng cao, bền vững.

Cùng với đó, cần xây dựng hệ thống hạ tầng chiến lược hiện đại, đồng bộ, tạo nền tảng cho năng lực cạnh tranh quốc gia.

“Năm 2026 phải tạo chuyển biến rõ rệt về tiến độ, trong đó khởi công các hạng mục then chốt của đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đẩy nhanh tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đường sắt đô thị Hà Nội và TPHCM, các cao tốc liên kết vùng, địa phương sau hợp nhất, bảo đảm tiến độ sân bay quốc tế Long Thành và Gia Bình”, Tổng Bí thư yêu cầu.

Liên quan vấn đề an sinh xã hội, Tổng Bí thư nêu mục tiêu phấn đấu hoàn thành trên 110.000 căn nhà ở xã hội trong năm 2026, về đích sớm mục tiêu 1 triệu căn vào năm 2028; hoàn thành 248 trường liên cấp tại các xã biên giới.

Đến nay, theo Tổng Bí thư, đất nước đã hội tụ đủ thế và lực, đủ ý chí và quyết tâm để bước vào kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, thịnh vượng. “Vận hội mới đang mở ra, nhưng thời cơ chỉ trở thành hiện thực bằng nỗ lực và hành động”, Tổng Bí thư nhấn mạnh.

Phát biểu đáp từ và kết luận Hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định Chính phủ sẽ nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến của Tổng Bí thư Tô Lâm.

Theo người đứng đầu Chính phủ, để thực hiện được mục tiêu tăng trưởng 2 con số từ năm 2026 trở đi, cần tập trung chuyển đổi cơ cấu kinh tế, xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Đồng thời, Thủ tướng lưu ý tăng trưởng cao nhưng phải trên nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn, kiểm soát được bội chi, nợ công, nợ Chính phủ, nợ nước ngoài; phát triển nhanh nhưng phải bền vững, gắn với tiến bộ, công bằng xã hội, bảo vệ môi trường, nâng cao đời sống nhân dân.

Đặc biệt, Thủ tướng nhấn mạnh cần tăng cường tự chủ chiến lược, củng cố quốc phòng, an ninh, nâng cao tính tự chủ, tự lực, tự cường của nền kinh tế, chủ động ứng phó với những biến động bên ngoài.