Tổng Bí thư: “Không để cán bộ chịu trách nhiệm cá nhân một cách oan uổng”

Chiều 4/11, trước khi các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ về dự thảo Văn kiện trình Đại hội Đảng XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm đã trao đổi, thông tin về một số điểm mới và những định hướng quan trọng trong các dự thảo văn kiện.

Theo Tổng Bí thư, đây là khoảng thời gian để những người đang trực tiếp tham gia xây dựng hệ thống pháp luật của đất nước góp ý, hoàn thiện nội dung các văn kiện sẽ trình Đại hội XIV của Đảng, những văn kiện định hướng cho con đường phát triển của dân tộc ta trong nhiều năm tới.

"Luật thì đúng mà làm thì khó"

Lãnh đạo Đảng cũng gợi mở nhiều định hướng quan trọng để các đại biểu Quốc hội góp ý.

Thứ nhất là về thể chế và pháp luật. Tổng Bí thư cho rằng luật ban hành để quản lý xã hội nhưng trong thực tiễn vẫn còn tình trạng “luật thì đúng mà làm thì khó”, “trên nghị trường thì thông, xuống cơ sở thì vướng”.

Vì vậy, Tổng Bí thư đề nghị các đại biểu nói rõ: Vì sao có những đạo luật, nghị định, thông tư ban hành rất công phu, rất dày, nhưng cán bộ cơ sở không dám làm; doanh nghiệp loay hoay, xoay sở; người dân lúng túng, xuôi ngược. Chỗ nào chồng chéo, chỗ nào cách hiểu khác nhau giữa các bộ, ngành, chỗ nào trao quyền mà lại buộc người ta chịu trách nhiệm vượt quá khả năng kiểm soát của họ?

Tổng Bí thư nhấn mạnh phải hướng tới hệ thống pháp luật “dễ nhớ, dễ hiểu, dễ thực hiện”. Câu chữ trong luật phải ngắn gọn, rõ nghĩa, không đánh đố, không để lại khoảng mờ cho sự lạm dụng hay né tránh. Chính sách ban hành ra phải đo được tác động, kiểm soát được rủi ro, đặc biệt là phải tạo thuận lợi chứ không tạo thêm thủ tục.

“Một đạo luật tốt không phải là đạo luật viết hay mà là đạo luật đi được vào cuộc sống”, theo lời Tổng Bí thư.

Thứ hai là về xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Tổng Bí thư mong các đại biểu tập trung vào câu hỏi: Chúng ta đã làm đủ chưa để mỗi quyền lực đều được ràng buộc trong khuôn khổ pháp luật, vận hành đúng thẩm quyền, đúng mục đích, đúng lợi ích của nhân dân? Còn khoảng trống nào khiến người dân thấy “muốn thì được, không muốn thì thôi”? Còn tình trạng nào mà người dân phải xin những thứ lẽ ra họ được hưởng?

Theo Tổng Bí thư, nếu chưa có câu trả lời đầy đủ, đó chính là chỗ Nhà nước pháp quyền chưa hoàn chỉnh.

“Xây dựng Nhà nước pháp quyền của chúng ta là xây dựng một nhà nước mạnh nhưng không lạm quyền; có kỷ cương nhưng không xa dân; hành động quyết liệt nhưng vẫn nhân văn, thuyết phục, có đối thoại”, Tổng Bí thư nêu rõ những định hướng như thế cần được làm thật rõ trong văn kiện Đại hội XIV.

Thứ ba, về phân cấp, phân quyền và tổ chức bộ máy, Tổng Bí thư nhấn mạnh phải trả lời cho được hai câu hỏi: Phân cấp những gì, cho ai, đi liền với điều kiện gì? Cơ chế chịu trách nhiệm, kiểm tra, giám sát như thế nào?

Tổng Bí thư quán triệt nơi nào cấp dưới có thể quyết nhanh, sát dân hơn cấp trên phải mạnh dạn giao quyền, nhưng giao quyền không phải là “đẩy việc”, “đẩy rủi ro xuống”, mà giao quyền phải đi cùng nguồn lực, nhân lực, công cụ.

Việc giao quyền, theo Tổng Bí thư, phải đi kèm cả vùng an toàn pháp lý để cán bộ dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung chứ không phải chịu trách nhiệm cá nhân một cách oan uổng.

Liên quan tới mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Tổng Bí thư mong nghe góp ý cần thiết kế thế nào để dân không bị xa chính quyền, không bị đứt gãy dịch vụ công?

“Đừng để tuyên bố tinh gọn bộ máy mà sinh thêm tầng nấc xin - cho ngoài thực tế”, Tổng Bí thư quán triệt.

Với mối quan hệ giữa ba cấp chính quyền: Trung ương, tỉnh/thành phố, cơ sở, Tổng Bí thư lưu ý phải vận hành thông suốt, chia sẻ trách nhiệm và hỗ trợ nhau, tuyệt đối không phải ba lớp “chuyền trách  nhiệm cho nhau” để nhân dân chạy vòng quanh.

Thứ tư, về mối quan hệ gắn bó hữu cơ giữa Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể và nhân dân, Tổng Bí thư muốn nghe góp ý cơ chế nào để Đảng lãnh đạo tuyệt đối, toàn diện nhưng không làm thay, không bao biện, không buông lỏng.

Theo Tổng Bí thư, nếu nói “lấy dân làm trung tâm” thì phải thiết kế cơ chế để dân có tiếng nói thực chất, có quyền giám sát thực chất, có cơ hội tham gia thực chất vào các vấn đề.

Chỉ rõ "chỗ nào người dân còn bức xúc, chỗ nào còn chạy cơ chế"

Thứ năm, về vai trò lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong hệ thống pháp luật và trong điều hành thực tiễn, Tổng Bí thư lưu ý các văn kiện trình Đại hội XIV không thể chỉ nói “tăng cường sự lãnh đạo của Đảng” theo cách chung chung.

Tổng Bí thư đề nghị làm rõ hơn việc Đảng lãnh đạo để chống tư duy cục bộ ngành, cục bộ địa phương, lợi ích nhóm, tiêu cực, tham nhũng, lãng phí; Đảng lãnh đạo để bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

“Tôi muốn các đại biểu góp ý xem trong văn kiện đã nêu đủ những điều này chưa, đã rõ chưa, đã chạm đến những điểm yếu còn tồn tại chưa”, theo lời Tổng Bí thư.

Thứ sáu, về tinh thần đổi mới tư duy, đổi mới cách làm, đổi mới quản trị quốc gia theo phương châm kiến tạo và vì dân, Tổng Bí thư nhắc nếu tư duy chậm hơn thực tiễn thì văn kiện sẽ lạc hậu ngay.

Theo ông, phải khẳng định rõ hơn mô hình quản trị quốc gia trong giai đoạn tới: quản trị dựa trên pháp luật minh bạch, dữ liệu tin cậy, hạ tầng số hiện đại, bộ máy tinh gọn, cán bộ liêm chính, kỷ cương đi đôi với phục vụ. Quản trị như vậy là quản trị kiến tạo phát triển, không phải quản trị xin - cho.

Tổng Bí thư muốn đại biểu chỉ rõ chỗ nào còn thủ tục rườm rà làm doanh nghiệp nản lòng; chỗ nào người dân bức xúc vì đi lại nhiều lần mà không giải quyết được việc; chỗ nào còn “chạy cơ chế”.

Thứ bảy, về những điểm mới, điểm đột phá, Tổng Bí thư cho biết Tiểu ban Văn kiện đã nêu 18 điểm mới, những định hướng được coi là đột phá, thể hiện tinh thần dám đổi mới, dám chuyển đổi mô hình phát triển, dám tổ chức lại bộ máy và phương thức vận hành. 

Tổng Bí thư đề nghị các đại biểu Quốc hội giúp trả lời hai câu hỏi rất quan trọng.

Câu hỏi thứ nhất, 18 điểm mới ấy đã đủ tầm chưa? Có điểm nào còn đang ở mức “chủ trương”, “định hướng”, “sẽ nghiên cứu”, trong khi xã hội đang đòi hỏi câu trả lời cụ thể, lộ trình rõ ràng, trách nhiệm rõ người?

Câu hỏi thứ hai, theo các Đại biểu, những người sát dân, hiểu đời sống thực tế, hiểu tâm tư cử tri thì còn những vấn đề nào chưa được gọi tên đúng mức trong văn kiện? Còn nút thắt nào nếu không tháo bây giờ thì 5 năm tới chúng ta sẽ phải trả giá đắt hơn? Xin nói thẳng, nói hết, nói rõ những điểm đó, phát hiện đó.

“Văn kiện Đại hội là văn kiện gốc. Chúng ta làm rõ được ngay từ đây thì sau này quá trình thể chế hóa, xây dựng luật, tổ chức thi hành sẽ thuận lợi hơn, thống nhất hơn, đỡ lúng túng hơn. Ngược lại, nếu văn kiện còn chung chung, chưa hoàn thiện, thì khi đưa vào luật sẽ sinh ra cách hiểu khác nhau, cách làm khác nhau, thậm chí “vận dụng” theo cách hiểu của cá nhân. Như vậy người chịu thiệt nhất chính là nhân dân”, Tổng Bí thư nêu quan điểm.