Tổng Bí thư Tô Lâm đã lấy chuyện xây dựng sân bay Long Thành để dẫn chứng cho bài học thực tế về những bất cập trong hoạt động của khối doanh nghiệp nhà nước, khi ông phát biểu chỉ đạo tại hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết 79 (về phát triển kinh tế nhà nước) và Nghị quyết 80 (về phát triển văn hóa) của Bộ Chính trị hôm qua.
Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 79 về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 80 về phát triển văn hóa Việt Nam của Bộ Chính trị. Ảnh: Phạm Hải
Tổng Bí thư cho rằng kinh tế nhà nước phải thực sự chiếm lĩnh những cao điểm chiến lược của nền kinh tế, giữ vai trò chủ đạo và trở thành điểm tựa quốc gia trong kỷ nguyên mới. Điều đó phải được chứng minh bằng năng lực dẫn dắt, hiệu quả, đóng góp thực chất cho sự ổn định kinh tế vĩ mô, sự phát triển trung và dài hạn của đất nước.
Những câu hỏi cần lời đáp
Nói vậy để thấy rằng Tổng Bí thư có lý do chính đáng khi bày tỏ những băn khoăn về các dự án đầu tư công nói chung và dự án sân bay quốc tế Long Thành nói riêng. Ông cho rằng “hình như các doanh nghiệp nhà nước không tính đến tính hạch toán của nền kinh tế mà chỉ chủ yếu nghĩ đến vấn đề giải ngân”.
Câu chuyện về sân bay Long Thành được Tổng Bí thư chia sẻ đã khiến dư luận thực sự quan tâm. Con số so sánh được đưa ra khi sân bay Long Thành được đầu tư 16 tỷ USD cho công suất khai thác 100 triệu khách (tương đương khoảng 150 USD/khách), trong khi các nước Malaysia hay Singapore chỉ khoảng “chục tỷ”.
Trong khi đó, những câu hỏi được đặt ra như “Có vượt trội hơn được Malaysia và Singapore không?”, “Bao lâu thu hồi được vốn cho Nhà nước?”, “Mỗi năm sân bay này đóng góp cho tăng trưởng kinh tế đất nước bao nhiêu?”… thì “đều không tính toán được”.
Đặt trong mối liên hệ so sánh với nhiều sân bay lớn trong khu vực và trên thế giới như sân bay Đại Hưng (Bắc Kinh) có 7 đường băng, công suất khai thác 100 triệu khách/năm, vốn đầu tư khoảng 11,5 tỷ USD; sân bay Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) với 4 đường băng, công suất 90 triệu khách, vốn khoảng 12 tỷ USD có thể thấy, với 16 tỷ USD, sân bay Long Thành đang thuộc nhóm những sân bay có chi phí cao trên thế giới.
Công nhân thi công trên công trường sân bay Long Thành. Ảnh: Nguyễn Huế
Dẫu biết rằng mọi sự so sánh đều chỉ có tính tương đối, nhưng đầu tư tới 16 tỷ USD mà không trả lời được những câu hỏi cốt lõi mà Tổng Bí thư đặt ra là một vấn đề rất cần được quan tâm.
Những câu hỏi của Tổng Bí thư không chỉ là lời cảnh báo về tình trạng lãng phí nguồn lực quốc gia mà còn thể hiện quyết tâm chấn chỉnh và lập lại trật tự trong việc hạch toán kinh tế tại các dự án, công trình lớn của Nhà nước, nhằm đảm bảo hiệu quả, khả năng thu hồi vốn và đóng góp rõ ràng cho sự phát triển bền vững của đất nước.
Dự án sân bay quốc tế Long Thành được Quốc hội khóa 13 phê duyệt chủ trương đầu tư ngày 25/6/2015 tại kỳ họp thứ 9. Trong bối cảnh sân bay Tân Sơn Nhất đã quá tải thì việc xây dựng sân bay Long Thành được kỳ vọng trở thành một "hub" trung chuyển hàng không quốc tế của khu vực, đủ sức cạnh tranh với các sân bay lớn như Changi (Singapore) và Suvarnabhumi (Thái Lan), giảm áp lực đáng kể cho Tân Sơn Nhất, tạo ra cú hích thế kỷ cho sự phát triển kinh tế của Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và cả nước.
Dự án cũng được kỳ vọng đóng góp từ 3-5% vào GDP của Việt Nam khi tạo ra hệ sinh thái kinh tế sân bay hoàn chỉnh, gồm các khu công nghiệp công nghệ cao, logistics, thương mại, dịch vụ, du lịch, thu hút FDI chất lượng cao, tạo ra hàng chục nghìn việc làm trực tiếp và gián tiếp. Việc sở hữu một sân bay quốc tế hiện đại, quy mô lớn cũng sẽ giúp nâng cao vị thế và hình ảnh của Việt Nam trên trường quốc tế, khẳng định khát vọng phát triển và hội nhập.
Lãnh đạo Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) từng cam kết sẽ thu hồi vốn sau 14 năm khai thác, thậm chí là sớm hơn, nếu đúng như dự kiến 80-85% khách quốc tế và 10-15% khách nội địa từ Tân Sơn Nhất (khoảng 15-16 triệu khách/năm) chuyển đến Long Thành ngay sau khi sân bay đi vào hoạt động.
Bài toán sử dụng 16 tỷ USD
Tuy nhiên, những con số này chỉ có thể thực hiện được khi hạ tầng kết nối sân bay Long Thành với TPHCM được đầu tư đồng bộ bằng metro, đường sắt tốc độ cao, cao tốc liên vùng.
Ngược lại, nếu hạ tầng kết nối tiếp tục chậm trễ thêm 5-7 năm thì mỗi phút chờ đợi của hành khách, mỗi giờ tắc nghẽn của xe vận chuyển hàng hóa sẽ âm thầm bào mòn lợi ích kinh tế. Lãng phí khi ấy còn là cơ hội có thể sinh lời nếu đem 16 tỷ USD đầu tư cho các lĩnh vực khác thiết thực hơn.
Giờ thì câu chuyện không còn ở thời gian di chuyển 2 tiếng hay 30 phút từ trung tâm TPHCM đến sân bay Long Thành hay ở kỹ thuật xây dựng nữa mà là trách nhiệm sử dụng nguồn lực quốc gia sao cho minh bạch, tiết kiệm và hiệu quả nhất.
Theo Tổng Bí thư, khi những câu hỏi về tính hiệu quả của đại dự án sân bay Long Thành mà chủ đầu tư không trả lời được thì “điều này làm nảy sinh lãng phí, tiêu cực, thậm chí có thể thất thoát”.
Dự án sân bay Long Thành. Ảnh: Nguyễn Huế
Chính vì vậy, câu chuyện Long Thành không phải là việc riêng của ACV hay một nhóm quản lý dự án mà đó là bài toán sử dụng 16 tỷ USD trong bối cảnh đất nước đang nói nhiều đến “kỷ nguyên vươn mình”.
"Kinh tế nhà nước phải là điểm tựa về chuẩn mực quản trị và liêm chính công vụ trong kinh tế. Doanh nghiệp nhà nước phải là nơi kỷ luật, minh bạch cùng trách nhiệm giải trình cao nhất. Không thể để tồn tại tình trạng 'lợi ích nhóm', 'sân sau', đầu tư theo nhiệm kỳ, thua lỗ kéo dài nhưng không rõ trách nhiệm", Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định như vậy.
Tổng Bí thư Tô Lâm đang cùng toàn Đảng đẩy mạnh cuộc đấu tranh phòng chống lãng phí, tiêu cực, tham nhũng. Sau hơn 1 năm phát động (từ tháng 10/2024), cuộc đấu tranh ấy đã mang lại những kết quả bước đầu.
Nguồn lực quốc gia phải được sử dụng đúng nơi đúng chỗ, có mục đích, hiệu quả rõ ràng. Đất nước cần một công trình có thể mang lại cơ hội phát triển, giúp người dân được nâng cao chất lượng cuộc sống. Con số 16 tỷ USD sẽ là món nợ lớn với nhân dân nếu như không được sử dụng hiệu quả.