Thay mặt cơ quan soạn thảo, Thượng tướng Lê Quốc Hùng, Thứ trưởng Bộ Công an cho biết, sau 5 năm triển khai thi hành, Luật Thi hành án hình sự năm 2019 đã bộc lộ những khó khăn, vướng mắc, bất cập và đặt ra yêu cầu cần thiết phải tiến hành sửa đổi, bổ sung để giải quyết những khó khăn, vướng mắc, bất cập trong quá trình thực hiện và để phù hợp với điều kiện, tình hình mới.
Về xếp loại chấp hành án phạt tù, Thứ trưởng Lê Quốc Hùng thông tin, dự thảo luật sửa đổi, bổ sung quy định về xếp loại chấp hành án theo hướng không lấy kết quả khắc phục hậu quả do hành vi phạm tội của phạm nhân gây ra để nhận xét, đánh giá và xếp loại quá trình chấp hành án phạt tù của phạm nhân.
Thượng tướng Lê Quốc Hùng, Thứ trưởng Bộ Công an phát biểu tại phiên họp. Ảnh: Quốc hội
Trình bày thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho hay, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản nhất trí việc sửa đổi quy định về xếp loại chấp hành án phạt tù theo hướng xếp loại theo tháng, quý.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị cân nhắc việc bỏ quy định liên quan đến điều kiện về kết quả khắc phục hậu quả do hành vi phạm tội của phạm nhân gây ra để nhận xét, đánh giá và xếp loại chấp hành án.
Vì kết quả khắc phục hậu quả là căn cứ quan trọng để đánh giá ý thức chấp hành bản án của phạm nhân, bảo đảm quyền lợi cho bị hại trong vụ án hình sự.
Góp ý sau đó, Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cho rằng, kết quả khắc phục hậu quả thể hiện ý thức của phạm nhân. Thực tế có một số phạm nhân gia đình nghèo nên không thể khắc phục được, nhưng theo bà Nga, phải đưa vào kết quả xếp loại chấp hành án phạt tù, họ mới tự giác, tự nguyện khắc phục, nếu không sẽ ảnh hưởng đến quyền của bị hại.
Vì thế, bà Nga đồng ý với ý kiến của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp và cho biết thêm, việc này đã được thực hiện tương đối nề nếp, cũng đảm bảo cho công tác thi hành án dân sự được tốt hơn.
Phó Chủ nhiệm thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga. Ảnh: Quốc hội
Giải trình sau đó, Thứ trưởng Bộ Công an Lê Quốc Hùng nói, quy định như dự thảo luật nhằm tháo gỡ một phần bất công bằng với những người không có điều kiện khắc phục hậu quả.
“Họ mãi chịu xếp loại chấp hành hình phạt tù kém, dù chấp hành rất tốt nội quy, kỷ luật lao động sản xuất vượt năng suất, học tập đều tốt, nhưng vì nghèo không thi hành bản án còn lại. Họ không được giảm án, không được đưa vào diện đặc xá”, ông Hùng nêu thực tế.
Thu thập ADN, mống mắt, giọng nói của phạm nhân
Thứ trưởng Lê Quốc Hùng cho biết, dự thảo luật bổ sung quy định khi tiếp nhận người chấp hành án phạt tù, trại giam, trại tạm giam tổ chức khám sức khỏe cho người chấp hành án phạt tù và trẻ em dưới 36 tháng tuổi theo mẹ vào trại giam (nếu có); thu thập thông tin sinh trắc học của phạm nhân gồm ảnh khuôn mặt, vân tay, mống mắt, ADN, giọng nói đối với những trường hợp chưa có thông tin.
Thẩm tra nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, đa số ý kiến Thường trực Ủy ban tán thành bổ sung quy định này.
Tuy nhiên, yêu cầu này sẽ làm phát sinh khoản kinh phí rất lớn, đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ mục đích của việc thu thập thông tin sinh trắc học của phạm nhân. Đồng thời cần tăng cường ứng dụng chuyển đổi số, công nghệ thông tin để chia sẻ, cập nhật dữ liệu, tránh lãng phí trong quá trình triển khai thực hiện.
Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu. Ảnh: Quốc hội
Phát biểu sau đó, Thượng tướng Lê Quốc Hùng cho hay việc bổ sung quy định thu thập thông tin sinh trắc học với phạm nhân là kế thừa quy định trước. Theo đó, tất cả phạm nhân khi được tiếp nhận vào đều phải lấy sinh trắc học. Trước đây, chỉ lấy một nội dung là danh bản, chỉ bản (bản ghi thông tin tóm tắt về lý lịch, nhân dạng, in dấu vân tay...). Hiện nay quy định mới bổ sung thêm các loại dữ liệu khác như ADN, mống mắt, máu, giọng nói.
Theo Thứ trưởng Bộ Công an, với nhóm đối tượng này đã mất một số quyền công dân, việc bổ sung quy định sinh trắc học là bình thường, không vi phạm nhân quyền. Hiện nay, công dân bình thường cũng tự nguyện cung cấp cho cơ quan quản lý nhà nước về sinh trắc học trong quản lý tài khoản ngân hàng, thuế, kinh doanh...
"Đây là vấn đề bình thường. Trong hệ thống hạ tầng cơ sở về lưu trữ cơ sở dữ liệu về con người của Bộ Công an có đầy đủ điều kiện để thu thập sinh trắc học mà không phát sinh kinh phí, không phát sinh bộ máy.
Việc này chúng tôi có thể triển khai ở tất cả các trại giam, nhà tạm giữ, trại tạm giam, cơ sở lưu trú mà không phát sinh kinh phí, chi phí. Việc này đảm bảo thực hiện nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và tăng thêm phần quản lý sâu rộng đối với con người", Thượng tướng Lê Quốc Hùng nhấn mạnh.