Trước hàng loạt vụ việc tiêu cực gây bức xúc liên quan đến công tác giám định pháp y, pháp y tâm thần, Bộ Y tế vừa có chỉ đạo yêu cầu toàn ngành chấn chỉnh và siết chặt quy trình thực hiện trong lĩnh vực nhạy cảm này.
Nhiều lãnh đạo, nhân viên Viện Pháp y tâm thần trung ương Biên Hòa bị khởi tố vì làm sai lệch hồ sơ bệnh án tâm thần - Ảnh: H.M.
Siết chặt quy trình giám định
Theo Bộ Y tế, thời gian qua, dư luận xã hội đặc biệt quan tâm đến những sai phạm nghiêm trọng trong hoạt động giám định và điều trị tâm thần bắt buộc, như đưa - nhận hối lộ, môi giới hối lộ, sử dụng trái phép chất ma túy trong cơ sở giám định, làm giả bệnh án tâm thần để trốn tránh trách nhiệm hình sự…
Những vụ việc này không chỉ gây phẫn nộ trong xã hội mà còn làm suy giảm niềm tin của người dân với các thiết chế y tế và tư pháp.
Trước thực trạng đó, Bộ Y tế yêu cầu các đơn vị y tế trong toàn hệ thống triển khai nghiêm túc các biện pháp nhằm chấn chỉnh công tác giám định và điều trị tâm thần bắt buộc, đảm bảo khách quan, chính xác, đúng pháp luật.
Bộ Y tế nhấn mạnh yêu cầu các cơ sở giám định pháp y, pháp y tâm thần phải thực hiện nghiêm, người đứng đầu các đơn vị phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu để xảy ra sai phạm.
Mọi hoạt động giám định đều phải tuân thủ quy trình, quy định của Luật Giám định tư pháp và các thông tư chuyên môn. Đặc biệt, chỉ tiếp nhận giám định khi hồ sơ trưng cầu đầy đủ và chỉ bàn giao kết luận cho đúng cơ quan, tổ chức có thẩm quyền.
Đảm bảo chuẩn giám định viên
Bộ Y tế yêu cầu giám định viên bắt buộc phải đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định và được bổ nhiệm, cấp thẻ hợp lệ. Các đơn vị cũng được yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát nội bộ, kịp thời phát hiện và xử lý các vi phạm nếu có. Những cá nhân, tổ chức làm tốt sẽ được xem xét khen thưởng.
Ngoài ra, cần tăng cường phối hợp liên ngành với cơ quan điều tra, viện kiểm sát trong quá trình giám định và trao đổi thông tin kết quả giám định, tránh tình trạng lạm dụng kết luận giám định để trốn tránh trách nhiệm hình sự.
Đối với các cơ sở điều trị bắt buộc tâm thần, Bộ Y tế yêu cầu thực hiện nghiêm theo quy định. Cơ sở phải đảm bảo an ninh, không để người bệnh tự ý ra ngoài hoặc bỏ trốn; xây dựng đầy đủ quy trình nội bộ, tăng cường hệ thống camera giám sát và quản lý chặt chẽ việc thăm gặp, đồ dùng mang vào.
Trong trường hợp xảy ra mất an ninh, trật tự, cơ sở y tế phải lập tức báo cho công an địa phương để phối hợp xử lý.
Bộ Y tế cũng yêu cầu các bệnh viện tâm thần, phòng khám chuyên khoa tâm thần tuyệt đối không được cấp giấy xác nhận sức khỏe tâm thần hoặc giấy khám sức khỏe tâm thần theo mẫu tự thiết kế. Việc cấp giấy tờ này phải đúng quy định, đúng mẫu, và chỉ được thực hiện tại các cơ sở đã tự công bố đủ điều kiện.
Thủ trưởng các đơn vị phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra tình trạng cấp giấy sai quy định, tạo kẽ hở cho các đối tượng phạm tội lợi dụng để trốn tránh hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.
Sở y tế các tỉnh, thành phố, cùng y tế các bộ, ngành có trách nhiệm chỉ đạo, giám sát và tổ chức thực hiện nghiêm túc những nội dung nêu trên tại các trung tâm pháp y, bệnh viện tâm thần, phòng khám chuyên khoa tâm thần thuộc quyền quản lý. Việc triển khai phải được thực hiện ngay, bảo đảm hiệu quả, minh bạch và đúng quy định của pháp luật.