TAND tỉnh Lâm Đồng trong ngày làm việc thứ hai (24/9) đã dành toàn bộ thời gian để làm rõ hàng loạt sai phạm xảy ra tại Công ty Điện lực Bình Thuận (EVN Bình Thuận) giai đoạn 2017-2023.
Trong đó, ông Huỳnh Tuấn Ân (62 tuổi, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Tuấn Ân), Trần Ngọc Linh, Nguyễn Thành Ngôn (hai cựu Giám đốc Công ty Điện lực Bình Thuận) bị truy tố về tội Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng; Đưa và Nhận hối lộ...
Công ty Cổ phần Thiết bị điện Tuấn Ân (thuộc Tập đoàn Tuấn Ân) bị cáo buộc là "sân sau" của EVN Bình Thuận, được ông Linh và Ngôn giúp trúng 25 gói thầu mua sắm thiết bị sai pháp luật gây thiệt hại 50 tỷ đồng; thiệt hại thuế hơn 156 tỷ đồng.
Bị cáo Huỳnh Tuấn Ân. Ảnh: Khải Nguyên
Luật 'ngầm' tại EVN Bình Thuận
Trả lời HĐXX, ông Huỳnh Tuấn Ân tỏ ra thành khẩn, thừa nhận tất cả cáo buộc của VKS. Bị cáo khai đã chủ động gặp ông Linh vào cuối năm 2016. Hai bên thỏa thuận Tập đoàn Tuấn Ân sẽ trúng thầu các gói mua sắm vật tư, thiết bị điện; đổi lại lãnh đạo EVN Bình Thuận và êkíp sẽ được chi 5-6% lợi nhuận ngoài hợp đồng theo từng gói thầu.
Sau khi ông Linh nghỉ hưu tháng 11/2021, Chủ tịch Tập đoàn Tuấn Ân và cấp dưới được giới thiệu gặp tân Giám đốc Nguyễn Thành Ngôn, để tiếp tục "đi đêm" như trước, tạo điều kiện cho trúng thầu.
Cứ trước phát hành hồ sơ mời thầu một tháng, ông Ân chỉ đạo cấp dưới liên hệ với người của EVN để được "tiết lộ trước thông tin" về nhu cầu mua sắm sắp tới, tiếp nhận danh mục hàng hóa và hồ sơ đặc tính kỹ thuật.
Theo cáo trạng, EVN Bình Thuận còn sử dụng bảng báo giá đã nâng khống cao hơn giá thực của Tuấn Ân để áp vào phê duyệt dự toán khi dự thầu; đồng thời xác định mặt hàng nào đã có, mặt hàng nào cần sản xuất với các đặc tính kỹ thuật cài thầu, đưa thêm một số thông số kỹ thuật gắn với sản phẩm Công ty Tuấn Ân, tạo các điều kiện lợi thế để "đảm bảo trúng thầu".
Chủ tịch Tuấn Ân thừa nhận chỉ đạo cấp dưới lập, sử dụng đồng thời báo giá khống của các Công ty Minh Hòa, Công ty Minh Cường Thịnh và Công ty Polymer Alpha theo nguyên tắc báo giá của các công ty này cao hơn báo giá của Công ty TBĐ Tuấn Ân khoảng 5%, sau đó dùng các công ty này làm "quân xanh" tham gia thầu.
Nhờ thông đồng với chủ đầu tư, từ 2017-2023, Công ty Tuấn Ân đã trúng 25 gói thầu, gần như không có đối thủ cạnh tranh.
Cơ quan công tố xác định, hành vi trên vi phạm Luật Đấu thầu do đã thông thầu, gian lận, vi phạm về bảo đảm công bằng, minh bạch; tiết lộ, tiếp nhận những tài liệu, thông tin về hồ sơ mời thầu trước thời điểm phát hành hồ sơ.
Từ lợi nhuận khủng, sau khi trúng thầu, ông Ân nhiều lần chỉ đạo cấp dưới chi riêng cho ông Linh, Ngôn và êkip tại EVN Bình Thuận tổng cộng hơn 9,1 tỷ đồng.
Quá trình xét xử, lời khai của ông Ân cũng như bị cáo khác đều khớp với tài liệu điều tra về hành vi Nhận hối lộ của hai cựu lãnh đạo EVN Bình Thuận. Hàng năm, vào dịp lễ tết, ông Linh và ông Ngôn đã được người của Tập đoàn Tuấn Ân ghé thăm và đưa nhiều lần các khoản lợi nhuận "đen" từ việc cho trúng các gói thầu thỏa thuận ngầm trước đó.
Các bị cáo bị đưa ra xét xử tại TAND tỉnh Lâm Đồng. Ảnh: Khải Nguyên
VKS bác bỏ toàn bộ biện hộ
Nêu quan điểm về vụ án, đại diện VKS cho rằng hành vi của các bị cáo là điển hình về sự cấu kết giữa doanh nghiệp với những người có chức vụ để được trúng thầu, nâng khống giá sản phẩm, cạnh tranh không lành mạnh, làm ảnh hưởng đến hoạt động đúng đắn của doanh nghiệp, uy tín của ngành điện, cần xử lý nghiêm.
Ngoài ra, trong vụ án này, bị cáo Ân còn thiết lập và chỉ đạo kế toán sử dụng hoạch toán trên hai hệ thống sổ kế toán (số liệu thực tế và số liệu hợp thức), mua 1.163 hóa đơn khống nhằm tăng chi phí nguyên liệu đầu vào, giảm lợi nhuận, để giảm thuế phải nộp, gây thiệt hại thuế nhà nước hơn 156 tỷ đồng.
Sau khi xem xét các tình tiết giảm nhẹ hình phạt như: thành khẩn khai báo, nộp đủ số tiền gây thiệt hại nhà nước..., VKS đề nghị tòa phạt bị cáo Ân 7-8 năm tù về tội Đưa hối lộ; 3-4 năm tù về tội Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng, tổng hình phạt 10-12 năm tù.
Các bị cáo Trần Ngọc Linh, Nguyễn Thành Ngôn, Trương Tấn Đạt (cựu Phó giám đốc – Trưởng phòng Kế hoạch Vật tư), Lê Quang Nghĩa (cựu Trưởng phòng Kế hoạch Vật tư) bị đề nghị 4-9 năm tù.
Nhóm bị cáo Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng bị đề nghị mức từ 3-5,5 năm tù; nhóm bị truy tố hành vi Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng bị đề nghị 2-5 năm tù; nhóm phạm tội In - phát hành - mua bán trái phép hóa đơn chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước bị đề nghị 6 tháng tù treo đến 3 năm tù.
Bị cáo Nguyễn Thành Ngôn tại phiên tòa. Ảnh: Khải Nguyên
Bào chữa sau đó, hai cựu lãnh đạo EVN Bình Thuận và luật sư cho rằng, việc tạo điều kiện cho Tập đoàn Tuấn Ân trúng thầu là vì "đơn vị này có nhiều sản phẩm chất lượng, đã có kinh nghiệm triển khai nhiều gói thầu điện ở nhiều tỉnh thành, nhất là ngành điện ở miền Nam".
Ngoài ra, ông Ngôn lý giải từ tháng 11/2021 thay ông Linh làm Giám đốc, nên tiếp tục kế thừa những việc mà người tiền nhiệm đã làm, chứ không bàn bạc, thống nhất với Tập đoàn Tuấn Ân về các khoản chia lợi nhuận.
Lập luận này của họ bị VKS bác bỏ, khẳng định hành vi tạo điều kiện cho công ty "sân sau" trúng thầu là cạnh tranh không lành mạnh. Nếu một công ty có sản phẩm chất lượng với giá cả phải chăng, tại sao không đấu thầu bình thường mà phải sử dụng các chiêu thức vi phạm pháp luật để được trúng thầu...
Về quan điểm của ông Ngôn, đại diện VKS đã dẫn lại bút lục lời khai của chính bị cáo và nhiều người khác, thể hiện ông này có bàn bạc với người của Tuấn Ân, thậm chí còn đề nghị được chia tỷ lệ phần trăm cao hơn các gói thầu trước đó.
Kết thúc phần tranh luận, HĐXX cho biết vụ án có nhiều tình tiết phức tạp phải đánh giá kỹ lưỡng, nên cần nhiều thời gian nghị án, sẽ ra phán quyết vào sáng 26/9.